Tư Mỏ Lết
Từ ngày 10 đến 18 Tháng Chín vừa qua, Tuần Lễ Xe Điện Quốc Gia lần thứ sáu (Sixth National Drive Electric Week) diễn ra tại hơn 200 thành phố, thuộc hầu hết các tiểu bang trên khắp nước Mỹ. Sự kiện này có thể được gọi là ngày hội của xe điện, kêu gọi người dân Mỹ chú ý nhiều hơn, ủng hộ nhiều hơn những chiếc xe điện như là giải pháp cho vấn đề ô nhiễm môi trường. Tham dự mới thấy rằng người Mỹ ngày nay có ý thức ngày càng nhiều về lợi ích của những chiếc xe điện.
Bằng chứng cụ thể là ngày 1 Tháng Chín vừa qua, Plug In America – một trong ba nơi đồng tổ chức tuần lễ xe điện – đã có một thông báo, cho biết nước Mỹ đã vượt qua cột mốc có 500,000 chiếc xe điện (plug-in electric car) được bán ra. Số lượng xe điện bán trên thị trường Mỹ đã tăng nhanh chóng, kể từ khi những chiếc xe điện đầu tiên được đưa ra thị trường vào năm 2010, đó là chiếc Nisan Leaf và Chevrolet Volt. Ngày nay, gần 30 loại xe điện đang được bán tại thị trường Mỹ, bao gồm từ những chiếc xe điện thuần chủng (Nissan Leaf, Tesla…), cho đến những chiếc xe hybrid xăng-điện (Chevrolet Volt, Ford Fusion Energi…). Bên cạnh xe hơi, còn có cả những loại xe mô tô chạy điện nữa (Quantya Strada, Victory Empulse…). Có thể tham khảo các loại xe điện này trên trang web www.pluginamerica.org. Tỉ lệ bán xe điện tăng có phần nhanh hơn so với các loại xe hybrid khác, ngay cả trong thời điểm giá xăng tương đối rẻ như một năm vừa qua. Thống kê cho thấy số xe điện bán ra trong quý 1 năm 2016 còn cao hơn cả quý 1 năm 2015.
Trở lại với Tuần Lễ Xe Điện Toàn Quốc, đây cũng là một sự kiện có được sự hưởng ứng của công chúng tăng rất nhanh. Kỳ đầu tiên tổ chức vào năm 2011, tại 29 thành phố. Đến năm 2103, có 34 tiểu bang hưởng ứng, với hơn 30,000 tham dự. Vào năm 2015, đã có 41 tiểu bang tổ chức. Ngoài ra Canada, Hồng Kông, và New Zealand cũng tổ chức, với hơn 130,000 người tham dự. Ba công ty đồng tổ chức Tuần Lễ Xe Điện Toàn Quốc là Plug In America, The Sierra Club và Electric Auto Association. Đã có trên hàng trăm sự kiện trong tuần lễ này, bao gồm lái thử, diễn hành, hội thảo, công bố những chính sách mới hỗ trợ xe điện, giới thiệu cho cộng đồng xem xe điện sạch hơn, rẻ hơn, lái thú vị hơn ra sao so với những chiếc xe xăng truyền thống… Ông Joel Levin, giám đốc điều hành Plug In America, nói với báo chí rằng ngày càng có nhiều người Mỹ từ giã những cây xăng, bắt đầu lái những chiếc xe điện êm ái nhưng mạnh mẽ. Số người Mỹ làm chủ những chiếc xe điện tăng gần 50% kể từ năm ngoái. Hãy nghĩ đến con số gần 400,000 người đã đặt cọc để mua chiếc Tesla Model 3. Điều này cho thấy xe điện sẽ trở thành dòng chính trong tương lai. Bên cạnh những lợi ích về môi trường và tài chính, sự tăng cường tiện lợi dành cho người lái xe điện cũng góp phần làm cho người lái xe hào hứng với xe điện hơn. Xe điện ngày càng tăng khoảng cách di chuyển được giữa hai lần sạc điện. Số trạm sạc điện được xây dựng ngày một nhiều hơn, chưa kể những trạm sạc ngay tại nhà mỗi chủ nhân chiếc xe.
Tưởng cũng nên nhắc lại lịch sử khá thú vị của tổ chức đã khai sinh ra Tuần Lễ Xe Điện Quốc Gia: Plug In America. Tổ chức này được thành lập chính thức vào năm 2008, là tổ chức lớn nhất quốc gia có mục đích giáo dục công chúng, các nhà làm luật về lợi ích của xe điện.
Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự ra đời của tổ chức này bắt đầu từ xa hơn nhiều. Nhớ lại từ thập niên 1990 của thế kỷ trước, California đi tiên phong trong việc tìm cách giảm lượng khí thải từ xe hơi vào không khí, tăng cường hiệu suất sử dụng nhiên liệu của xe hơi bằng cách áp dụng Qui Định Về Xe Hơi Không Có Khí Thải (Zero Emission Vehicle (ZEV) Regulation), dẫn đến việc bắt buộc các nhà chế tạo xe hơi phải đầu tư nghiên cứu, sản xuất và bán các loại xe điện tại California, nếu muốn tiếp tục bán các loại xe xăng truyền thống. Nói một cách đơn giản, muốn bán xe xăng nhiều thì tỉ lệ xe điện bán cũng phải tăng tương ứng. Theo định nghĩa, ZEV là một trong ba loại xe sau:
-Plug-in hybrid: Kết hợp giữa động cơ xăng với bình điện mà có thể sạc từ mạng lưới điện.
-Xe chạy bằng bình điện: Chạy hoàn toàn bằng điện và sạc bình bằng mạng lưới điện.
-Xe chạy bằng nhiên liệu hydrogen (hydrogen fuel cell): Chạy bằng điện phát ra từ tế bào nhiên liệu sử dụng khí hydrogen.
Hội Đồng Nguồn Không Khí California (The California Air Resources Board-CARB) là cơ quan điều hành chương trình ZEV. Sau đó, chín tiểu bang khác cũng đã áp dụng chính sách bảo vệ môi trường đầy sáng tạo này của California, bao gồm Connecticut, Maine, Maryland, Massachusetts, New Jersey, New York, Oregon, Rhode Island, và Vermont. ZEV đã trở thành một trong những chính sách hướng về môi trường lớn nhất của quốc gia, với mục tiêu hướng đến là đến năm 2025, ít nhất là 1.5 triệu chiếc xe ZEV sẽ được bán tại California.
Nhưng mà vỏ quít dày có móng tay nhọn. Các nhà sản xuất xe hơi, kết hợp với các công ty dầu mỏ cũng không vừa gì! Họ tìm cách vận động hành lang, để “qua mặt” hay “lách” qui định này. Hàng ngàn chiếc xe điện đã được cho người sử dụng thuê, nhưng sau đó được nhà sản xuất thu hồi và ép thành sắt vụn những chiếc xe điện còn chạy ngon lành! Vụ này đã trở thành một “scandal” lớn trong ngành sản xuất xe hơi tại Mỹ. Và nó cũng dẫn đến việc hình thành tiền thân của tổ chức Plug In America vào năm 2005, bao gồm những người lái xe điện, họp nhau lại đi vận động để ngăn chặn hành động phá hủy này. Họ đã thành công trong việc cứu được ít nhất 1,000 chiếc xe điện của Ford và Toyota khỏi bị nghiền thành sắt vụn. Tuy nhiên, họ cũng thất bại khi phải ngậm ngùi nhìn hãng GM phá hủy 80 chiếc EV1, một đời xe điện đáng tự hào do GM phát minh, mặc dù đã đề nghị mua lại 80 chiếc xe này với giá $1.9 triệu! Chính những nhà hoạt động này đã trở thành sáng lập viên của tổ chức Plug In America ngày nay. Từ ngày thành lập, tổ chức này đã liên tục vận động cho những chính sách hỗ trợ cho các chiếc xe điện.
-Năm 2009: Vận động 50,000 lá thư gởi lên Quốc Hội, đề nghị phê chuẩn cho việc miễn thuế $7,500 cho những người mua xe điện.
-Năm 2012: Vận động để chấp thuận cho các chiếc xe plug-in hybrid và xe điện được chạy trong làn xe ưu tiên HOV (car pool) tại California.
-Năm 2016: Đề nghị chính quyền liên bang miễn thuế bán hàng rộng rãi hơn cho nhiều loại xe điện.
Và giờ đây, tại Tuần Lễ Xe Điện Quốc Gia lần này, những người yêu thích xe điện đã có thể yên tâm về sự phát triển tất yếu của xe điện. Đó chính là nhờ những nỗ lực bền bỉ của những tổ chức yêu môi trường như Plug In America. Những ai sống ở California có thể hãnh diện vì sự tiên phong trong lĩnh vực môi trường của “Tiểu Bang Vàng” này, mà bây giờ còn phải gọi thêm là “Tiểu Bang Xanh” nữa mới đủ!
