Tư Mỏ Lết
Vào ngày 5 Tháng Mười vừa qua, Bộ Giao Thông Hoa Kỳ tiếp tục báo động về sự gia tăng đáng ngại của tỉ lệ tử vong do tai nạn xe cộ trên khắp nước Mỹ. Ở trong một thời đại kỹ thuật tiên tiến, xe hơi ngày càng có nhiều tính năng tự động để tăng an toàn, mà tỉ lệ chết vì đụng xe lại gia tăng, thì quả thật là đáng để giới lái xe Mỹ nhìn lại chính mình!
Trang mạng www.caranddriver.com trích thống kê của Bộ Giao Thông Hoa Kỳ cho thấy, trong sáu tháng đầu năm 2016, tỉ lệ tử vong trên đường xá tăng 10.4% so với năm ngoái. Tỉ lệ tăng này được đánh giá là cao nhất trong vòng nửa thế kỷ qua! Cụ thể, số người chết vì tai nạn xe cộ trong thời gian này là 17,775 người. Và kỷ lục đáng buồn này dự kiến sẽ còn cao hơn nữa trong sáu tháng cuối năm, khi mà nước Mỹ có một mùa Hè nóng nực, bà con đi nghỉ mát nhiều hơn. Chỉ cần tỉ lệ này không thay đổi trong sáu tháng cuối năm, dự kiến số người chết vì tai nạn giao thông ở Mỹ trong năm 2016 sẽ chạm đến con số gần 40,000 người. Tức là mỗi ngày có 109 người chết vì xe hơi. Đáng sợ thật!
Một số tiểu bang được lưu ý, mức báo động cao hơn, vì tỉ lệ tử vong vì xe cộ tăng quá lớn: Florida 43%, Georgia 34%, Indiana 33%, và California 31%!
Một số người giải thích rằng do kinh tế lên, giá xăng rẻ, cho nên dân Mỹ lái xe nhiều. Điều này cũng đúng. Thống kê năm 2015 cho thấy dân Mỹ lái xe với tổng số khoảng cách là 3,100 ti dặm, một ột con số mà trí tưởng tượng của những người bình thường không thể hình dung nổi, nó lớn đến độ nào! Để dễ hình dung hơn, nên nhớ khoảng cách từ trái đất đến mặt trời là 93 triệu dặm. Như vậy, người Mỹ đã lái xe hơn 30,000 lần khoảng cách đó trong năm ngoái! Tuy nhiên, Ủy Ban An Toàn Giao Thông (NHTSA) không chấp nhận đây là nguyên nhân chính dẫn đến việc đường xá Mỹ trở nên kém an toàn hơn bao giờ hết. Bà Deborah AP Hersman, tổng giám đốc Hội Đồng An Toàn Quốc Gia (National Safety Council) mỉa mai rằng: “Chúng ta đang ở giữa một cuộc khủng hoảng về sức khỏe công cộng, nhưng nó không phải là Zika!” Trong khi căn bệnh Zika hiện được nhắc đến thường xuyên trên các phương tiện truyền thông, thì chuyện an toàn xa lộ lại ít người để ý.
Đâu là nguyên nhân? Đâu là cách giải quyết?
Như đã nhắc ngay từ đầu, các thế hệ xe hơi trong những năm gần đây đã bắt đầu trang bị rất nhiều các tính năng tự động an toàn, hỗ trợ cho người lái bảo đảm tính mạng của mình và của người khác trên đường đi, thí dụ như tính năng tự động thắng khẩn cấp khi có vật cản gần phía trước. Nhiều hãng xe hơi tự nguyện thỏa thuận rằng tính năng này sẽ trở thành tiêu chuẩn của tất cả các xe bán ra vào năm 2022. Còn nhiều tính năng khác nữa, ví dụ như cảnh báo lạc tay lái, cảnh báo có xe từ sau vượt lên, giữ khoảng cách an toàn tự động với xe trước… Nhiều chuyên gia ủng hộ ý tưởng có những chiếc xe lái tự động hoàn toàn, như là một phương án giảm tai nạn giao thông. Họ tin rằng trong tương lai, xe chạy tự động hoàn toàn sẽ giúp giảm đi phân nửa số người chết vì tai nạn giao thông.
Tuy nhiên, đó vẫn còn là chuyện của tương lai. Ngày nay, rất nhiều xe cộ lưu thông vẫn không có những tính năng an toàn này. Nguyên nhân đầu tiên gây ra tai nạn chết người cần phải nhắc tới chính là thói quen lái xe kém an toàn, vì 94% tai nạn giao thông là do tài xế lái xe bất cẩn! Cần phải giáo dục, nhắc nhở nhiều hơn nữa những thói quen an toàn khi lái xe, mà hầu như ai cũng biết. Đừng quá trông chờ, ỷ lại vào kỹ thuật cao. Thay đổi một thói quen nhỏ có thể tạo ra một thay đổi lớn. Các chuyên gia nhắc lại một số thói quen hay bị… quên, đó là cài dây an toàn, chạy quá tốc độ cho phép, lái xe không tập trung, lái xe say rượu…
Lấy một ví dụ “chuyện nhỏ như con thỏ,” đó là dây an toàn. Theo NHTSA, có khoảng 11.5% những người lái xe nói là mình không cài dây an toàn trong năm 2015. Và 48% những trường hợp tử vong trong tai nạn xe cộ là những người không cài dây an toàn! Dân California sẽ lấy làm thắc mắc: “… Làm sao có chuyện quên cài dây an toàn? Cảnh sát sẽ phạt cho nghèo luôn!” Vậy mà vẫn có những người quên. Ví dụ như dân Texas qua California chơi, cứ nghĩ là những người ngồi trên băng ghế sau xe không cần cài dây an toàn, bởi vì luật Texas không bắt buộc họ làm điều này (trừ trẻ em là bắt buộc).
Lái xe say rượu vẫn là một thói quen chết người, với 29% những trường hợp tử vong vì tai nạn xe cộ có liên quan đến vấn đề này.
Lái xe không tập trung cũng là một “thói quen chết người,” mà chỉ cần có ý thức một chút có thể giảm thiểu đi rất nhiều. Các bạn trẻ đừng nên sử dụng điện thoại khi lái xe, đặc biệt là nhắn tin và đọc tin nhắn (text message). Kế đến là những động tác khác, khiến cho người lái không còn chú ý quan sát đường, ví dụ như đổi đài phát thanh, tranh cãi với người ngồi trên xe.
Cũng từ con số thống kê, có thể cảnh báo những người lái xe hơi rằng phải để ý nhiều hơn đến người đi bộ, đi xe đạp! Đường phố Mỹ vẫn bị than phiền là có nhiều khi không có lối đi riêng dành cho họ. Trong năm 2015, số người đi bộ bị xe đụng chết tăng 9.5% so với năm 2014; số người đi xe đạp tử vong tăng 12%; số người đi xe gắn máy chết tăng 8.3%. Điều này cho thấy họ là những người có xác suất tử vong cao trên đường phố! Một phần vì họ không được bảo vệ vững chãi như so với người ngồi trong xe hơi. Một phần là vì trên đường phố, họ khó được trông thấy để mà tránh hơn. Lấy một ví dụ, quẹo phải khi đèn xanh, nghe thì thấy có vẻ an toàn. Nhưng đó chính là lúc mà người đi bộ cũng được phép băng qua đường. Vì vậy, quẹo phải khi đèn xanh là lúc cần phải chú ý nhiều nhất, đặc biệt ở những khu phố xá thương mại, gần khu trường học.
Và cuối cùng, những cơ quan có trách nhiệm về an toàn đường phố Hoa Kỳ còn kể thêm một nguyên nhân nữa, khiến cho số người chết vì tai nạn giao thông tiếp tục tăng, đó là sự bằng lòng với thực trạng này! Cũng bà Deborah AP Hersman từng nói rằng: “… Tất cả chúng ta đã quá thụ động khi chấp nhận mức tử vong này! Nó tương đương với hai tai nạn máy bay nhỏ mỗi ngày. Nếu chúng ta có 14 tai nạn máy bay trong một tuần, chắc chắn mọi người đều hoảng sợ, và không ai dám bước lên máy bay. Vậy tại sao chúng ta lại chấp nhận mức tử vong này trên đường phố? Chính sự bằng lòng này đã giết chúng ta!”
Kết luận, mỗi người hãy ý thức hơn về tai nạn giao thông. Không thể trông chờ vào kỹ thuật. Con người vẫn là yếu tố chính. Để cứu mạng mình, mạng người trên đường phố, hãy cảnh giác hơn, cẩn thận hơn. Thà chậm một giây, còn hơn gây tai nạn.
