SÀI GÒN – Chúng tôi được người quen từng sinh sống ở Cambodia giới thiệu Bún Num Bo Chóc của bà Tư Xê trong chợ Lê Hồng Phong, quận 10, Sài Gòn, là món bún mắm đặc sản của xứ Chùa Tháp.
Bà Tư Xê sống tại Phnom Penh nhiều năm, trở về Việt Nam năm 1970, vào thời gian ở Cambodia xảy ra những vụ tàn sát của Khmer Đỏ. Món bún Num Bo Chóc trải qua vài chục năm, đã nổi tiếng tại Sài Gòn, được nhiều thực khách chiếu cố, tìm đến hàng quán của bà Tư Xê trong chợ, có tên từ trước 1975 là chợ Pétrus Ký.
Quán bún Num Bo Chóc nằm trong khu vực chợ được xác định bởi 3 đường phố lớn bao bọc chung quanh: Pétrus Ký (cũ) – Lý Thái Tổ – Hùng Vương.
Riêng một khu vực trong chợ được xem là “Khu chợ Khmer” buôn bán nhiều đặc sản của Cambodia, như: đường thốt nốt – lạp xưởng Cambodia – mắm bò hóc; các loại khô cá lóc, cá sấy, cá sặt, tôm khô, cá tra Biển Hồ, và nhiều vật dụng sinh hoạt gia đình do Cambodia sản xuất.
Vào hẻm số 66 đường Hùng Vương, qua hai ngã tư trong chợ là gặp quán bún Num Bo Chóc. Quán khá lớn so với các sạp hàng trong chợ; biển đề tên bà TƯ XÊ – Bún Num Bo Chóc, và một dòng chữ Cambodia phía dưới.
Trong quán bún Num Bo Chóc sắp đặt năm bộ bàn ghế cho thực khách; chúng tôi nhận ra những thực khách người Cambodia ngồi ăn bún Num Bo Chóc bên người Việt.
Đa số gia đình người Cambodia cư ngụ quanh khu vực chợ, một số khác ở vùng chợ Bà Chiểu. Những cư dân này thường vợ hoặc chồng là người Cambodia, hoặc đều là người Việt sinh sống tại đất nước xứ Chùa Tháp, trở về Việt Nam trong vụ nạn kiều nói trên như trường hợp gia đình bà Tư Xê.
Một thực khách ngồi cùng bàn với chúng tôi nói chuyện: “Tôi là người Việt Nam sinh sống ở Phnom Penh từ nhiều năm. Lần nào về Sài Gòn thăm bà con họ hàng ở Sài Gòn, tôi không quên ghé quán bà Tư Xê để ăn bún Num Bo Chóc. Ở Phnom Penh không có nhiều hàng quán bún Num Bo Chóc đặc sắc bằng bún Num Bo Chóc của bà Tư Xê…” Nghe bà “Việt Kiều Cambodia” nói vậy, chúng tôi ngỡ bà Tư Xê từng bán món bún mắm đặc sản Cambodia này ở chính thủ phủ Phnom Penh, hóa ra không phải. Hồi ở Cambodia, bà Tư Xê chuyên bán các loại cá Biển Hồ tại chợ cá lớn nhất thành phố Phnom Penh, bà “Việt Kiều Cambodia” cho chúng tôi biết như vậy.
Bà Việt Kiều vui vẻ cởi mở ấy còn đưa ra nhận xét tường tận về món bún Num Bo Chóc: “Không phải tôi so sánh hơn thua ngon dở, mà là người mình có khẩu vị khác biệt với người bản xứ bên ấy. Nếu như ăn hủ tiếu Phnom Penh, người bản xứ luôn thêm một muỗng đường, thì khi ăn bún Num Bo Chóc, họ lại khoái khẩu với nước bún mắm khi nấu có pha với nước dừa. Chỉ nghe thôi chú cũng thấy như vậy rất khó ăn phải không?”
Tô bún Num Bo Chóc trước mặt chúng tôi trông thật ngon mắt. Một màu vàng nghệ của nước lèo chan hòa vào tô bún, thơm nức hương vị đậm đà của thứ bún mắm gọi là Num Bo Chóc, với những lát cá lóc trắng ngần xen lẫn sắc xanh của đậu đũa. Vừa ăn ngon, chúng tôi lại được bà “Việt Kiều Cambodia” giải thích ngọn nguồn về cái ngon của tô bún Num Bo Chóc: “Mắm bò hóc thì đúng là thứ mắm đặc sắc của người Khmer, tức ‘prohok,’ tiếng bản xứ; thứ này phải mua từ Phnom Penh. Nguyên liệu làm mắm bò hóc là các loại cá ở đồng ruộng, tức là các loại cá nhỏ như cá rô, cá sặt…, rồi dùng cơm nguội đã được làm nhuyễn ra để trộn vào con cá, chừng gần hai tháng sau con cá lên men. Loại mắm bò hóc này được người Khmer dùng chế biến thành thứ nước chấm, làm gia vị thêm vào cho các món ăn. Bà Tư Xê chế biến món bún Num Bo Chóc, đặc sản của người Khmer, theo khẩu vị của người Việt Nam. Nhưng dù sao cũng phải thừa nhận: cái bí quyết để làm cho tô bún Num Bo Chóc hấp dẫn thì cũng chính là cái đặc sắc của nghệ thuật chế biến mắm bò hóc của người Khmer.”
Ăn bún Num Bo Chóc của bà Tư Xê, chúng tôi nhận thấy, về căn bản, ăn cũng ngon như ăn bún mắm của bà con Miền Tây Nam Bộ. Ngoài thứ mắm bò hóc đặc sản của người Khmer, thì bún Num Bo Chóc ăn kèm với nhiều loại rau sống rau thơm hơn bún mắm, như: bắp chuối, rau muống bào, bông súng, cần tây, đặc biệt nhất là đậu đũa. Người Cambodia khi ăn đậu đũa thường ăn sống, không bỏ vào tô bún Num Bo Chóc như người Việt. Một tô bún Num Bo Chóc tại quán bà Tư Xê có giá 40 ngàn đồng, là giá phải chăng. Tô bún chất lượng, thích hợp khẩu vị của nhiều người, nên quán bà Tư Xê lúc nào cũng đông khách, cả người Việt và người Cambodia ở Sài Gòn.
Mời độc giả xem Điểm tin buổi sáng Thứ Tư, ngày 21 tháng 12 năm 2016
