WESTMINSTER, California (NV) – Trong tiếng chiêng trống đổ hồi rộn rã, ban tế lễ trong lễ phục cổ truyền Việt Nam tiến hành lễ rước kiệu anh linh với bức tượng bán thân của anh hùng Nguyễn Trung Trực vào hội trường.
Tượng vị anh hùng được đặt trên bàn thờ dưới di ảnh của ông, bắt đầu phần lễ tưởng niệm lần thứ 149 anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực tại phòng sinh hoạt nhật báo Người Việt, Westminster, vào trưa Chủ Nhật, 15 Tháng Mười, do Hội Thân Hữu Kiên Giang Miền Nam California tổ chức.
Phía dưới tượng có đầy đủ phẩm vật tế lễ, trong đó có tám con heo quay, cùng các nghi thức lễ cổ truyền để nói lên lòng thành kính của con dân Kiên Giang, Rạch Giá.
Nghi thức lễ chính thức bắt đầu khi ông Lê Minh Triều, một thành viên trong ban tổ chức, tuyên bố cử hành lễ an vị thần.
Ông khấn: “Chúng con đồng hương Kiên Giang và đồng bào hải ngoại cùng tề tựu về đây, trước tiên là dâng lên ngài ba tuần rượu nhạt, cùng những phẩm vật để tỏ lòng biết ơn và kính trọng vị anh hùng dân tộc đã hy sinh xương máu và mạng sống trong công cuộc chống ngoại xâm. Tấm gương của ngài mãi mãi là tấm gương sáng trong lòng của dân tộc Việt Nam.”
Sau đó, ông Trần Văn Phú, hội trưởng, và ban tế lễ lên trước bàn thờ niệm hương và khấn vái.
Tiếp theo, ông Trịnh Sơn Lượng, trưởng ban tổ chức, phát biểu: “Mỗi năm, vào cuối Tháng Tám Âm Lịch, ở quê nhà mọi người rộn rã làm lễ cúng đình cụ Nguyễn Trung Trực suốt ba ngày ba đêm. Dịp này cũng để cho đồng bào tỉnh Kiên Giang và các tỉnh lân cận tề tựu về để tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc đã để lại cho hậu thế những trang sử hào hùng oanh liệt, vì nước quên mình để giành lại độc lập, tự do cho quốc gia dân tộc.”
“Chúng ta ra đi mang theo quê hương thân yêu, mang theo những trang sử hào hùng đó và cũng không quên ơn của tổ tiên, các vị anh hùng dân tộc đã xả thân vì xã tắc, ông bà cha mẹ đã tạo cho chúng ta có được ngày hôm nay. Mỗi lần nhắc đến tên vị anh hùng Nguyễn Trung Trực là nhớ đến hai câu thơ bất hủ: ‘Hỏa hồng Nhật Tảo oanh thiên địa/ Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần’ (Lửa bừng Nhật Tảo rêm trời đất/ Kiếm tuốt Kiên Giang rợn quỷ thần). Từ lâu, tại những ngôi đền thờ của ngài đều có hai câu đối trên để tuyên dương người chiến sĩ một thời hiển hách trong công cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp,” ông nói thêm.
Theo ông trưởng ban tổ chức, sau khi Hải Quân Pháp nhiều lần bắn phá duyên hải Trung Bộ, gia đình ông Nguyễn Trung Trực từ tỉnh Bình Định phiêu bạt vào Nam và định cư ở tỉnh Long An. Sau này lớn lên, ông cùng với ông Trương Công Định tham gia trận đánh bảo vệ đại đồn Chí Hòa. Và chiến công lừng lẫy mà nghĩa quân do ông chỉ huy là đốt cháy chiến hạm Espérance của thực dân Pháp trên sông Nhật Tảo.
Tuy nhiên, sau khi ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ bị Pháp trấn áp, ông lui về ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ chủ yếu vùng Cà Mau, Kiên Giang và Hà Tiên để tiếp tục chống Pháp. Nghĩa quân do ông chỉ huy đã bí mật đánh úp đồn Kiên Giang diệt năm võ quan Pháp, 67 lính Tây, hai Việt gian, thu được 100 khẩu súng và một kho đạn. Cuộc kháng chiến của ông quật cường đến độ quân Pháp phải dùng quỷ kế bắt thân mẫu của ông làm con tin buộc ông phải đầu hàng.
Thế là ông phải nộp mạng và bị đưa về giam ở Sài Gòn, chỉ vì thiếu lương thực, và vì mạng sống của bao nghĩa quân đang bị bao vây hàng tháng trời ròng rã tại Phú Quốc, cũng như mạng sống của nhân dân trên đảo và lòng hiếu thảo với mẹ. Sau đó, ngày 27 Tháng Mười, 1868, nhằm ngày 28 Tháng Tám, năm Mậu Thìn, Pháp đưa ông ra pháp trường tại Rạch Giá để hành quyết. Ông hưởng dương 30 tuổi.
Tiếp đó, ông Trần Văn Phú, hội trưởng, phát biểu: “Đối với đồng bào Việt Nam, ông Nguyễn Trung Trực không những là vị anh hùng dân tộc, mà trong lãnh vực tôn giáo, ông còn có một chỗ đứng trang trọng trong lòng của những tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo. Vì ngoài cương lĩnh kháng chiến tài ba, ông còn có triết lý sống trong đời thường của ông có đầy đủ những đức tính trung, hiếu, tiết, nghĩa trong tứ trọng ân của Phật Giáo Hòa Hảo.”
Buổi lễ có sự tham dự của phái đoàn Bửu Sơn Kỳ Hương, Garden Grove, do đạo trưởng Phi Vũ hướng dẫn. “Phật Thầy Tây An là người sáng lập Bửu Sơn Kỳ Hương, cụ Nguyễn Trung Trực là đệ tử của Phật Thầy Tây An trong số 12 đệ tử. Vì thế, đến ngày giỗ của cụ Nguyễn thì đồng đạo Bửu Sơn Kỳ Hương đều có mặt,” đạo trưởng cho biết.
Bác Sĩ Nguyễn Chi Vỹ, hội trưởng Hội Tây Sơn Bình Định, cho hay: “Hội Tây Sơn Bình Định và Hội Thân Hữu Kiên Giang Miền Nam California là thân hữu đã mấy chục năm nay rồi. Vì thế, khi đến ngày giỗ của cụ Nguyễn Trung Trực thì các anh em trong ban chấp hành đều đến dự. Hơn nữa, ngài cũng là dân Bình Định, chúng tôi rất hãnh diện vì xứ sở Bình Định có nhiều vị anh hùng dân tộc, trong đó có cụ Nguyễn Trung Trực.”
Trong lúc nhiều người lên thắp hương tưởng niệm vị anh hùng dân tộc, ban tổ chức mang những phần ăn đến tận chỗ cho mọi người. Trên sân khấu, đồng hương, thân hữu góp vui các tiết mục văn nghệ cây nhà lá vườn. (Lâm Hoài Thạch)
