“Bằng Hữu Cuối Trời” là một cái tên chung mà bài thứ nhất viết đã lâu, nói về những người bạn dần dần xa khuất, những người bạn mà khoảng trên 20 năm trước từ Sài Gòn qua thăm Hoa Kỳ.
Nhà văn Mặc Thu (nay không còn nữa) đã “phiên âm” cái tên ấy theo ý anh, là “những kẻ chờ tàu:” chuyến tàu suốt, chuyến tàu sang bên kia thế giới… Khi ấy chúng tôi còn Cao Tiêu, còn Mai Thảo, còn Quốc Phong, còn Phạm Duy, còn nhiều lắm, vài chục người…
Hôm ấy chúng tôi gặp nhau trong một quán ăn Tàu ở góc phố Quận Cam.
Hôm nay khi viết những dòng này là mùa Vu Lan, là Tháng Bảy Mưa Ngâu, nhìn quanh quất, nhìn trước sau sao thấy như chỉ còn phảng phất bóng người… Hình như chỉ còn đâu một hai hay ba người!
Trời! Hai ba thế hệ văn chương, nếu kể từ năm 1975 tới nay, 2019, 44 năm, ít ra là ba thế hệ: với các thời khác hay miền đất khác, mỗi thế hệ là 15, 20 năm, nhưng với Việt Nam, tôi từng nghĩ, mỗi thế hệ dường như chỉ có chín năm!
Từ thời Nguyễn Thái Học tới cách mạng mùa Thu ta có 15 năm. Từ 1945 tới 1954 chia cắt ta chỉ có chín năm! Từ 1954 tới 1963 chấm dứt nền Đệ Nhất Cộng Hòa với hai cái tang lãnh tụ, ta cũng có chín năm. Từ 1963 tới Hiệp Định Paris khởi sự 1972 ta cũng chỉ có chín năm…
Các thế hệ trên mảnh đất hình chữ S ngắn hơn, các biến cố sinh tử bên bờ nước mặn nghiệt ngã hơn, thủy tang không còn biết đâu là giới hạn đâu là bờ bến…
Và ở Việt Nam, như nói ở trên, mỗi thế hệ chỉ có chín năm, người ra đi gấp gáp hơn, đời sống ngắn ngủi hơn… Ngày nào ngồi bên nhau ở Little Saigon, nhà văn Mặc Thu vô tình nói hai chữ “chờ tàu,” anh lại là một trong những người đi chuyến tàu sớm.
“Tiết Tháng Bảy mưa dầm sùi sụt
Quạnh hơi thu…
Lần lượt
Người đi…”
Xin chưa nói đến riêng ai, chỉ nhắc thoáng qua như sương như khói trong mùa chiêu niệm: Hoàng Trúc Ly 1983, Nguyễn Hiến Lê 1984, Quang Dũng 1988, Hoài Điệp Tử 1987, Hoàng Văn Chí 1988, Phạm Đình Chương 1991, Trần Trọng San 1998, Đan Quế 1999, Lê Đình Điểu 1999, Nghiêm Xuân Hồng 2000, Dương Trữ La 2000, Nguyễn Khắc Hoạch 2003, Vĩnh Noãn 2003, Kim Tuấn 2003, Hoàng Ngọc Tuấn 2005, Nguyễn Sỹ Tế 2005, Hoàng Anh Tuấn 2006, Thái Tuấn 2007, Minh Trang 2010, Thúy Nga 2010, Thảo Trường 2010, Hà Thương Nhân 2011, Lê Ngộ Châu 2006, Lữ Liên 2013, Quỳnh Giao 2013, Lê Huy Oanh 2013…
Danh sách này chưa đủ, cần ngược lại tới Tháng Tư, 1975, còn thiếu từ 1975 tới 1982; cũng như trong những năm 2000, chỉ mới tính tới 2013, còn nhiều năm tiếp theo chưa cập nhật.
Cũng may Tiết Tháng Bảy này tôi ngồi vào bàn viết thì vì chưa biết viết gì, nên với tay lên ngăn sách, đụng ngay vào cuốn sổ ở gáy sổ có hàng chữ: Cuốn Sổ Sinh Tử, 1997. Đây là cuốn sổ mỗi năm tôi đều thay cuốn mới, vì nó cũng là cuốn lịch hằng ngày, mỗi ngày là một trang giấy, trên có ghi sẵn ngày tháng trong năm.
Năm nay là 2019, vậy tôi còn 22 cuốn nữa (từ 1997 tới 2019 = 22 cuốn). Biết bao nước chảy qua cầu trong 22 năm, biết bao “bằng hữu về trời” trong 22 năm ấy?
Hôm nay một ngày Tháng Bảy Âm Lịch, 2019, cuốn sổ bắt đầu được kiểm lại, và đây sẽ là một cuốn lịch sách đồ sộ về lượng, hy vọng sẽ hoàn thành trong vài năm tới. (Viên Linh)
[jwplayer WIKeH0Wg]
