Bác Sĩ Đặng Trần Hào tốt nghiệp bác sĩ y khoa Đông Phương tại Samra University, Los Angeles, năm 1987, và được mời tham dự hội đồng State Board về Châm Cứu và Đông Dược. Mục này giúp cho ai muốn tìm hiểu về Đông Dược và muốn góp ý cho kho tàng Đông Dược phong phú hơn để phục vụ bệnh nhân. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 714-0564 office và (714) 553-6183 cell.
Bác Sĩ Đặng Trần Hào
Những bài thuốc tả tỳ gồm “Tả Hoàng Tán,” “Điều Vị Thừa Khí Thang,” “Bình Vị Tán,” và những vị thuốc về vị gồm “Ngũ Vị Di Công,” “Bổ Trung Ích Khí,” “Dưỡng Vị Tán Thực Thang.”
1-Bài thuốc “Tả Hoàng Tán:”
-Chi tử 4 gram
-Hoắc hương 2 gram
-Phòng phong 2 gram
-Thạch cao bột 2 gram (để riêng)
-Cam thảo 2 gram
Bài này để chữa tỳ nhiệt, miệng hôi, táo bón…
Chi tử mát tỳ, thanh nhiệt tại ruột non, hoắc hương điều khí, phát tán, phòng phong trị du phong mụn nhọt, thạch cao thanh nhiệt tả vị hòa, cam thao hòa trung, dẫn vào tỳ.
2-Bài thuốc “Điều Vị Thừa Khí Thang:”
-Đại hoàng 9 gram
-Mang tiêu 4 gram
-Cam thảo 2 gram
Đại hoàng tính hàn, tả vị và ruột già, mang tiêu là một loại thuốc muối để xổ đồ ứ trong ruột, cam thảo ôn trung, tính hòa hoãn.
3-Bài thuốc “Bình Vị Tán:”
Trị tỳ thấp, tay chân rời rạc, cảm thấy nặng nề mà còn sợ rét thì dùng bài “Bình Vị Tán:”
-Thương truật 9 gram
-Hậu phát 6 gram
-Trần bì 3 gram
-Chích thảo 3 gram
-Thảo quả 3 gram
-Sài hồ 6 gram
-Bán hạ 6 gram
-Hoàng cầm 3 gram
-Sâm hoa kỳ 3 gram
-Thêm gừng 6 gram và 3 trái táo
Vị (dạ dày)
Vị là phủ của tỳ, vị thuộc thổ-dương thổ, là nơi chứa thức ăn, dạ dày dài khoảng 25 cm, nhưng chiều ngang thì không có con số chính xác vì tùy thuộc vào khối lượng thực phẩm và chất lỏng chứa đựng. Khi ăn no đủ dạ dày có thể chứa tới 4 lít đồ ăn, khi bụng đói dạ dày tự động co rúm lại, niêm mạc được gập thành những nếp to.
Dạ dày hoạt động như một thùng chứa hàng tạm thời để thực hiện tiến trình chuyển hóa đồ ăn. Nhờ cơ dọc và cơ tròn hợp với nhau thành phần tiếp trợ khác, thực phẩm được nghiền nát quấy trộn liên hồi vào lúc này có sự tham gia của nhiều hóa chất gọi chung là dịch vị do cơ thể tiết ra để góp phần hòa tan và chuyển hóa tực phẩm thành chất kem sữa gọi là nhũ chấp. Tiếp sau đó nhũ chấp chuyển qua cổng gác cơ thắt môn vị để vào ruột non ở dưới.
Những vị thuốc về vị:
-Bổ vị: Bạch truật, hoàng kỳ, đại táo, biển đậu, sơn dược, long nhãn, chích thảo.
-Tả vị: Thạch xương bồ, chỉ thực, bạch giới tử, lai phục tử, chỉ xác, mộc hương.
-Ấm vị: Can khương, cao lương khương, thảo quả, hoắc hương, sa nhân, đại hồi, bạch biền đâu, bạch đậu khấu.
-Mát vị: Thạch cao, tê giác, cát căn, hương nhu, tri mẫu, hoàng bá, trúc diệp.
Những bài thuốc về vị: Vị ưa ướt, ghét táo. Tuy nhiên ướt quá cũng không được. Tỳ vị tuy liên quan với nhau nhưng tính khác nhau, nhiệm vụ khác nhau.
Vị hư không đủ khí lực để nghiền nát thức ăn, và có khi không tiết đủ hydrochloric acid để tiêu hóa thức ăn, bệnh nhân không thèm ăn uống, mệt mỏi, mạch quan bên hữu hoãn, cho dầu có lực thì phải bổ bằng những bài thuốc sau đây:
1-Bài thuốc “Ngũ Vị Di Công:”
-Sâm hoa kỳ 9 gram
-Bạch truật 9 gram
-Bạch linh 6 gram
-Trần bì 3 gram
-Can khương 6 gram
-Đại táo 3 trái
Gia giảm: Nếu đờm nhiều thêm bán hạ, hậu phát. Đầy bụng thêm mộc hương, chỉ xác.
2-Bài thuốc “Bổ Trung Ích Khí:”
-Sâm hoa kỳ 9 gram
-Hoàng kỳ 9 gram
-Đương qui 6 gram
-Bạch truật sao 6 gram
-Thăng ma 3 gram
-Sài hồ 3 gram
-Trần bì 3 gram
-Chích thảo 3 gram
-Can khương 3 gram
-Đại táo 3 trái
Bổ trung ích khí để chữa tỳ vị hư và cả phế hư nữa, ăn không tiêu, mệt nhọc, thở nhẹ, ngại nói, nhiều khi dương khí hạ hãm, đầy bụng, hay trung tiện…
Sâm hoa kỳ, bạch truật để bổ khí, đương qui giúp cho huyết thì khí mới hiệu lực, thăng ma thăng lên và tả đại trường, sài hồ thăng dương và thông tam tiêu, trần bì bổ tỳ khí.
Gia giảm: Ăn không tiêu và đầy thì gia mộc hương, chỉ xác. Bụng lạnh thì sa nhân, bạch đậu khấu. Người lạnh gia thêm 3 gram phụ tử.
3-Bài thuốc “Dưỡng Vị Tán Thực Thang:”
-Sâm hoa kỳ 9 gram
-Bạch truật 6 gram
-Phục linh 6 gram
-Chích thảo 3 gram
-Hậu phát 3 gram
-Trần bì 3 gram
-Thương truật 3 gram
-Mạch nha 3 gram
-Thần khúc sao 3 gram
Bài này đễ chữa tỳ vị hư hàn, ăn uống không được. Đây là bài “Ngũ Vị Di Công” gia thương truật để trứ thấp, hậu phát để kiện tỳ, mạch nha tiêu chất bột, thần khúc kiện tiêu hóa. [qd]
