ORANGE COUNTY, California (NV) – Gần 80% các khu dân cư lân cận ở Nam California được quy hoạch chỉ dành riêng cho những khu nhà biệt lập (single family home). Điều này gây ra nạn phân biệt chủng tộc và khiến nhóm dân thiểu số hạn chế khả năng tiếp cận trường học và điều kiện sống tốt hơn.
Đây là kết quả nghiên cứu của Đại Học UC Berkeley, công bố hôm 2 Tháng Ba, đăng trên nhật báo The Orange County Register.
Nhiều thành phố chỉ được xây nhà biệt lập
Bản báo cáo nghiên cứu cho thấy, khu vực được quy hoạch xây dựng nhà ở có xu hướng “trắng hơn và giàu có hơn” (whiter and wealthier). Thu nhập của cư dân, cũng như trình độ học vấn của trẻ em trong các khu vực đó đều cao hơn so với các khu dân cư hỗn hợp.
Nghiên cứu trên do Viện Othering & Belonging thuộc Đại Học UC Berkeley thực hiện là phần tiếp theo của một nghiên cứu năm 2020, cho thấy 85% đất quy hoạch khu dân cư ở Vịnh San Francisco chỉ để xây những ngôi nhà biệt lập.
Cũng theo nghiên cứu, quy hoạch sử dụng đất của 191 thành phố ở các quận hạt Los Angeles, Orange, Riverside, San Bernardino, Ventura và Imperial, cho thấy 76% khu dân cư của Los Angeles County quy hoạch xây nhà biệt lập. Tỷ lệ này ở Orange County là 66%, Riverside County là 79% và ở San Bernardino County là 84%.
Sáu thành phố Villa Park, Bradbury, La Habra Heights, Rolling Hills, Hidden Hills và Irwindale chỉ được xây nhà biệt lập.
Đồng tác giả nghiên cứu Stephen Menendian, cho biết: “Trên thực tế, một lượng lớn đất thổ cư (tất cả đất ở khu vực này) chỉ được xây nhà biệt lập. Có nghĩa nhà chung cư như apartment hay condo và các dạng nhà ở khác là… “không có cửa” để được xây dựng ở đây. Điều này gây ra hậu quả sâu sắc.
Tỷ lệ quy hoạch dành cho nhà ở biệt lập có tương quan chặt chẽ với thành phần chủng tộc, tạo nên “những thay đổi chủng tộc đáng kể” xảy ra trong các cộng đồng có ít hoặc không có nhà ở dành cho nhiều hộ gia đình, và có xu hướng “loại trừ những người có thu nhập thấp và nhóm người da màu.”
Các phát hiện trong báo cáo cho thấy có sự sụt giảm mạnh về dân số gốc Nam Mỹ và sự gia tăng mạnh về số người da trắng trong các cộng đồng, nơi mà trên 80% nhà ở là nhà biệt lập dành cho một gia đình.
Ở khu dân cư quy hoạch nhà ở biệt lập, tỷ lệ dân số Á châu cũng tăng lên, trong khi dân số da đen giảm xuống.
Ít nhất một quan chức thành phố đặt câu hỏi về kết luận của nghiên cứu, cho rằng quy hoạch và cấu trúc nhân khẩu học “là những vấn đề hoàn toàn riêng biệt”.
Nghị Viên Brian Bergman lâu năm của thành phố La Habra Heights thuộc Los Angles County, nói: “Phân tích cho rằng có nhiều người muốn sống trong khu nhà biệt lập, tôi nghĩ thế là không công bằng.”
Nghiên cứu cũng cho thấy cư dân ở các khu dân cư hỗn hợp có trình độ học vấn và thành tích nghề nghiệp thấp hơn khu vực xây nhà biệt lập, và có “mối tương quan đáng lo ngại” về ô nhiễm môi trường.
Theo nhà nghiên cứu Menendian, so sánh ở khu dân cư nhà biệt lập với khu dân cư hỗn hợp vào những năm 1980, cho thấy những đứa trẻ sống và lớn lên ở khu dân cư biệt lập có điểm số học tập cao hơn, tỷ lệ tốt nghiệp trung học và đại học cao hơn và có thu nhập cao hơn khi trưởng thành. Ở khu vực chỉ xây những ngôi nhà dành cho một hộ gia đình, mức độ ô nhiễm do xe hơi (nguyên nhân gây ra bệnh hen suyễn) và nguy cơ tiềm ẩn tiếp xúc với chì, cũng thấp hơn so với khu dân cư hỗn hợp khác.
Tái quy hoạch để giải quyết tình trạng thiếu nhà ở
Quy hoạch để điều chỉnh sự phát triển, nhằm bảo đảm việc sử dụng đất tương thích, như được nêu trong quy hoạch tổng thể của thành phố. Nhưng theo lập luận của các học giả, việc phân vùng khu vực nhà ở biệt lập vào đầu thế kỷ 20 làm thúc đẩy sự gia tăng phân biệt chủng tộc.
Trong cuốn sách “The Color of Law” ghi lại lịch sử của nạn phân biệt chủng tộc ở Mỹ, tác giả Richard Rothstein viết: “Việc quy hoạch cho các mục đích phân biệt chủng tộc vẫn tồn tại trong nửa sau của thế kỷ 20.”
Các nhà lập pháp tiểu bang chấp thuận việc tái quy hoạch các khu dân cư riêng biệt để giải quyết tình trạng thiếu nhà ở. Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy, California cần xây dựng từ 1.8 triệu đến 3.5 triệu ngôi nhà mới vào năm 2025 để giải quyết tình trạng thiếu nhà ở.
California và Oregon thông qua luật cho phép xây nhà song lập (duplexe) trong những khu nhà biệt lập. Theo Dự Luật 9 của Thượng Viện California, chủ sở hữu có thể chia lô đất của họ làm hai và thậm chí xây tối đa bốn ngôi nhà trên một khu đất. Còn theo Dự Luật 10 của Thượng Viện, các công ty xây dựng nhà ở có thể xây dựng tối đa 10 căn trên lô đất dành để xây nhà biệt lập ở các khu vực đô thị giàu có. Điều này thuộc thẩm quyền của địa phương.
Trong nghiên cứu của mình, Viện Othering & Belonging xác định ít nhất 13 thành phố thuộc Nam California “cần cải cách quy hoạch” vì ở đây chỉ được phép xây ít, hoặc thậm chí không được xây nhà chung cư. Những thành phố này không đạt được các mục tiêu bắt buộc của tiểu bang về xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp. Trong số đó có Bradbury, Rolling Hills, Rolling Hills Estates, La Habra Heights, Villa Park, La Cañada Flintridge, Chino Hills và Moorpark.
Ông Stephen Menendian cho biết, các cải cách có thể bao gồm việc bổ sung khu vực nhà ở nhiều gia đình và hỗn hợp trong các khu dân cư nhà ở biệt lập; nới lỏng các hạn chế như khoảng lùi và diện tích tối thiểu, cũng như hạn chế việc cấm xây nhà ở các khu dân cư đông đúc.
Trong khi đó, Nghị Viên Bergman cho rằng nghiên cứu của UC Berkeley không xem xét đến địa hình “đầy thách thức” của La Habra Heights.
Thành phố này có 5,682 cư dân được xây dựng trên địa hình đồi núi với những con đường nhỏ hẹp, quanh co và không có cơ sở kinh doanh, vỉa hè, thậm chí chẳng có hệ thống thoát nước.
Ông nói: “Về cơ bản, chúng tôi là cộng đồng những người đến ở vì công ăn việc làm (bedroom community). Thật dễ để ai đó từ Đại Học UC Berkeley nói rằng bạn cần cái này, cái kia, nhưng họ đâu có xuống và thâm nhập vào cộng đồng ở đây cơ chứ!” (Đ.T.) [kn]
