Vann Phan/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – Cũng như biết bao nhiêu bản “nhạc lính” khác trong kho tàng nhạc tình mùa chinh chiến của miền Nam tự do trong cuộc kháng chiến chống quân Cộng Sản xâm lược hồi thế kỷ trước, “Anh Tiền Tuyến Em Hậu Phương” nói lên mối tình chân thật và cân bằng giữa nợ nước và tinh nhà của những cặp trai gái yêu nhau thời chiến tranh ly loạn.
Tác giả ca khúc này, nhạc sĩ Minh Kỳ, đã cho thấy khát vọng lớn lao nhất của người dân miền Nam hiền hòa chỉ đơn giản là muốn thấy được ngày hòa bình trở về trên quê hương mến yêu để những mối tình đang nở hoa giữa cuộc đao binh không biết còn bao lâu mới lụi tàn có được ngày đơm bông, kết trái khi những người lính chung tình được nên duyên nợ với người tình son sắt chốn quê nhà và gọi nhau bằng hai tiếng “Mình ơi!”
“Em hậu phương còn anh nơi tiền tuyến/ Chúng ta cách xa rồi nhưng tình đâu có chia phôi/ Mình gọi tên nhau nhớ nhau trong mộng thôi/ Tha thiết yêu nhau mà vui.”
Mặc dù anh và em đang mỗi người một nơi, anh thì dấn thân nơi tiền tuyến còn em thì ở lại chốn hậu phương vì chiến tranh vẫn còn tiếp diễn trên quê hương, nhưng chúng ta vẫn còn gặp nhau qua những giấc mộng đẹp về trong đêm lắng mơ.
“Em hậu phương còn anh nơi tiền tuyến/ Những đêm phố lên đèn tuyến đầu anh đón trăng lên/ Tình mình cao hơn núi non kia hùng vĩ/ Nên vẫn vui câu biệt ly.”
Đôi ta không vì chuyện phải cách xa nhau mà buồn, bởi vì trong những đêm dài nơi phố thị có muôn vạn ánh đèn màu thì nơi tiền tuyến anh đã có ánh trăng lên sáng soi trên bước quân hành, chỉ vì tình yêu của đôi ta quá cao vời, cao ngất Trường Sơn, ôm ấp tình thương nước ra sông nguồn.
“Anh ơi em mơ thấy anh về bao rộn ràng/ Đôi tim hân hoan kết se duyên thắm nồng nàn/ Hòa theo cung đàn có lời ca nhịp nhàng/ Vạn niềm vui chứa chan.”
Phần em, em vẫn hay mơ thấy anh trở về, như câu hát về đây bên nhau ta tiếp tục tình xưa trong tiếng nhạc dịu êm lâng lâng ý thơ, với những ngày thắm tươi bên đời Xuân mới, lòng đắm say bao niềm vui sống.
“Em ơi biên cương súng vang rền anh ngờ rằng/ Quê hương thân yêu đón Xuân về pháo rượu nồng/ Mừng duyên tơ hồng/ Chúng mình nên vợ chồng là ngày anh ước mong.”
Ngay cả khi tiếng súng đang rền nổ chốn biên cương anh cũng vẫn coi đó như tiếng pháo nổ trong ngày chúng ta đẹp duyên tơ hồng như lòng mình hằng mong ước đó, em yêu!
“Em hậu phương còn anh nơi tiền tuyến/ Ước mong nước non mình hết ngày chinh chiến điêu linh/ Mộng đẹp yên vui với câu ta thường nói/ ‘Thương mến nhau không hề vơi.’”
Dù vẫn còn xa cách nhau, anh vẫn mơ một ngày về khi mùa chiến chinh đã lụi tàn, để đôi ta nên vợ thành chống và anh có dịp thì thầm bên gối mộng rằng tình đôi ta sẽ mãi mãi không vơi.
“Mai này đây người em thơ nhỏ bé/ Có anh vuốt vai gầy, ngắm làn môi thắm thơ ngây/ Trọn đời chung đôi mãi yêu như ngày cưới/ Hai đứa kêu nhau ‘Mình ơi!’”
Một mai khi hòa bình đã thật sự trở về, anh sẽ có biết bao nhiêu cơ hội kề cận bên em để âu yếm, vuốt ve em, và đôi ta sẽ kêu nhau hai tiếng “Mình ơi.” Chúng mình sẽ yêu nhau mãi, suốt đời nghe em, và tình ta sẽ không bao giờ bạc màu như nắng hoa mà đẹp như ước mơ…
***
Có thể so sánh “Anh Tiền Tuyến Em Hậu Phương” với một vở hát thuộc loại “có hậu” của nền âm nhạc và kịch nghệ miền Nam Việt Nam trước năm 1975. Trong khi đa số những khúc “nhạc lính” khác thường nhấn mạnh tới lòng chung thủy và tình yêu chẳng hề nhạt phai giữa chàng trai nơi chiến tuyến và người em bé bỏng quê nhà, bài hát của nhạc sĩ Minh Kỳ rõ ràng là muốn đi xa hơn thế nữa, tức là tiến đến chỗ đôi trai gái trong cuộc nên vợ, thành chồng, tạo cơ hội tốt đẹp cho “hai đứa kêu nhau ‘Mình ơi!’”
Vì đất nước đang còn chiến tranh, anh ở nơi tiền tuyến và em ở chốn hậu phương, nhưng mặt tuy xa cách mà lòng chẳng xa. Đôi bạn tình luôn nhớ đến nhau và gọi tên nhau, coi đó là niềm hành phúc đơn sơ có được, bởi vì tiếng yêu thương không ai nỡ chối từ.
Những đêm ánh đèn nơi phố thị tỏa sáng để ngỏ nhà em khỏi hiu hắt trong âm thầm thì nơi tuyến đầu ánh trăng cũng xuất hiện để soi đường, chỉ lối cho anh vui bước quân hành. Và vì “tình mình cao hơn núi non kia hùng vĩ” nên đôi trai gái yêu nhau cũng vơi bớt nỗi buồn khi phải xa nhau, “vẫn vui câu biệt ly.”
Đôi uyên ương trong nhạc phẩm này rõ ràng là những kẻ biết yêu người và yêu đời nên dễ dàng cảm thấy lạc quan trong mọi tình huống. Người con gái chốn hậu phương có khi mơ thấy chàng trai nơi tiến tuyến về thăm nhà trong tiếng nhạc tình réo rắc tạo nên niềm vui ta có nhau trong đời.
Rồi ngay cả khi tiếng súng đang nổ vang rền ngoài chiến địa cũng khiến cho chàng trai mơ tới một ngày mai pháo nổ vang trên lối về. Đó là lúc hòa bình trở lại trên quê hương mến yêu, tạo cơ hội cho đôi trai gái đẹp duyên cầm sắt, để họ cùng nhau “mừng duyên tơ hồng, chúng mình nên vợ chồng,” và đó chính “là ngày anh ước mong”…
Hạnh phúc này quả là đơn sơ và bình dị. Nhưng rồi cuộc chiến tranh tại Việt Nam lại kết thúc một cách quá bất ngờ, và rõ ràng là đã không theo đúng với những ước mơ hòa bình của quân và dân miền Nam Việt Nam. Lý do là, tiếp theo đó, cũng vẫn còn những chia lìa và ngăn cách về ý thức hệ, rồi lại thêm những tù đày, những phân biệt và kỳ thị còn kéo dài mãi cho tới hôm nay, cho dù đất nước được coi là đã thống nhất và Nam-Bắc đã sum họp một nhà kể từ dạo ấy…
***
Nhạc sĩ Minh Kỳ tên thật là Nguyễn Phúc Vĩnh Mỹ, gốc người Huế nhưng sinh tại Nha Trang và là cháu sáu đời của Vua Minh Mạng. Chàng trai Vĩnh Mỹ học nhạc hồi mới 14 tuổi ở trường Gagelin tại Quy Nhơn, sau đó đi du học tại trường Bách Khoa Paris bên Pháp. Tác phẩm đầu tay của nhạc sĩ Minh Kỳ là ca khúc “Chị Hằng,” được sáng tác vào năm 1949 lúc Minh Kỳ mới 19 tuổi.
Năm 1957, Minh Kỳ vào định cư tại Sài Gòn và trở thành một sĩ quan Cảnh Sát Quốc Gia với cấp bậc sau cùng là đại úy. Sau ngày 30 Tháng Tư, 1975, Minh Kỳ bị bắt đi “học tập cải tạo” tại trại An Dưỡng ở Biên Hòa, nơi ông thiệt mạng vì một quả lựu đạn bỗng nổ tung giữa bữa cơm với các bạn tù. Lúc ấy Minh Kỳ mới có 45 tuổi.
Phần lớn các sáng tác của Minh Kỳ hồi trước năm 1975 tại miền Nam Việt Nam đều là những bản nhạc tình cảm, kể cả những bản “nhạc lính.” Số lượng các nhạc phẩm do Minh Kỳ viết ra rất nhiều và rất đa dạng, bởi vì Minh Kỳ thường hợp soạn với các nhạc sĩ khác: “Xuân Đã Về,” “Nha Trang” (lời Hồ Đình Phương), “Lá Vàng Rơi,” “Anh Tiền Tuyến Em Hậu Phương,” “Tình Hậu Phương,” “Cánh Thiệp Đầu Xuân” (với Lê Dinh), “Đường Về Khuya” (với Lê Dinh), “Hạnh Phúc Đầu Xuân” (với Lê Dinh), “Cánh Thư Ướp Hoa Rừng” (với Lê Dinh), “Cánh Buồm Chuyển Bến” (lời Hoài Linh), “Biệt Kinh Kỳ” (lời Hoài Linh), “Mấy Độ Thu Về” (lời Hoài Linh), “Nếu Một Mai Anh Biệt Kinh Kỳ” (lời Hoài Linh), “Sầu Tím Thiệp Hồng” (lời Hoài Linh), “Tiếng Hát Học Trò” (với Nguyễn Hiền)… (Vann Phan) [qd]
Nhạc phẩm “Anh Tiền Tuyến Em Hậu Phương” của Minh Kỳ
Em hậu phương còn anh nơi tiền tuyến
Chúng ta cách xa rồi nhưng tình đâu có chia phôi
Mình gọi tên nhau nhớ nhau trong mộng thôi
Tha thiết yêu nhau mà vui.
Em hậu phương còn anh nơi tiền tuyến
Những đêm phố lên đèn tuyến đầu anh đón trăng lên
Tình mình cao hơn núi non kia hùng vĩ
Nên vẫn vui câu biệt ly.
Anh ơi em mơ thấy anh về bao rộn ràng
Đôi tim hân hoan kết se duyên thắm nồng nàn
Hòa theo cung đàn có lời ca nhịp nhàng
Vạn niềm vui chứa chan.
Em ơi biên cương súng vang rền anh ngờ rằng
Quê hương thân yêu đón Xuân về pháo rượu nồng
Mừng duyên tơ hồng
Chúng mình nên vợ chồng là ngày anh ước mong.
Em hậu phương còn anh nơi tiền tuyến
Ước mong nước non mình hết ngày chinh chiến điêu linh
Mộng đẹp yên vui với câu ta thường nói
“Thương mến nhau không hề vơi”
Mai này đây người em thơ nhỏ bé
Có anh vuốt vai gầy, ngắm làn môi thắm thơ ngây
Trọn đời chung đôi mãi yêu như ngày cưới
Hai đứa kêu nhau “Mình ơi!”
