Bác Sĩ Đặng Trần Hào tốt nghiệp bác sĩ y khoa Đông Phương tại Samra University, Los Angeles, năm 1987, và được mời tham dự hội đồng State Board về Châm Cứu và Đông Dược. Mục này giúp cho ai muốn tìm hiểu về Đông Dược và muốn góp ý cho kho tàng Đông Dược phong phú hơn để phục vụ bệnh nhân. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 714-0564 office và (714) 553-6183 cell.
Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
Bàng quang ở vùng hạ tiêu, nơi chứa những cặn bã như đồng lầy, ao hồ mà Đông Y gọi là trọc, có nghĩa là không được trong sạch như vùng thượng tiêu có đầu và vùng trung tiêu có tim, phổi… Nhiệm vụ của bàng quang là bài tiết nước tiểu. Nước tiểu được sản xuất do quá trình khí hóa và mồ hôi từ tân dịch hóa ra, cho nên Thiên Linh Bí Điển Luận, sách Tố Vấn viết: “Bàng quang giữ chức châu đô, tân dịch chứa ở đó, khí hóa có thể thải ra.”
Vì là nơi chứa những cặn bã nên dễ bị sưng và nhiễm trùng hơn thượng tiêu và trung tiêu.
Thấp nhiệt trong bàng quang gây ra tiểu tiện không thông
Đặc tính của thấp hay bài tiết ra chất đục như nước tiểu đục. Trong trường hợp bàng quang nhiệt, cộng với thấp dễ gây ra sưng và nhiễm trùng đường tiểu. Nếu bị nhẹ thì đi tiểu không thông và không thoải mái, hơi bí và đôi khi có chút máu trong nước tiểu, mắt thường không nhìn thấy. Còn nếu nhiều nhiệt, nước tiểu vàng, đậm đặc, rất khó tiểu và đôi khi nước tiểu có nhiều máu vì đường tiểu tiện bị sưng vì nhiễm trùng, đi tiểu nhiễu từng giọt, đau giang sườn và đau niệu đạo, tức vùng thượng vị, miệng khô, hay khát nước, đau thắt lưng. Rêu lưỡi vàng. Mạch hoạt và huyền.
Trị liệu: Thanh nhiệt, tiêu thấp, thông tiểu và giảm sưng.
Trình Thị Khải Bế Thang
-Nhũ hương chế 9 gram
-Đào nhân 9 gram
-Phục linh 9 gram
-Thông thảo 3 gram
-Hoàng bá 9 gram
-Xích thược 9 gram
-Hoạt thạch 6 gram
-Ý dĩ 9 gram
-Một dược chế 6 gram
Tác dụng các vị thuốc:
Nhũ hương, một dược: Trị niệu đạo đau và sưng
Đào nhân, xích thược: Hành huyết, thông huyết và loãng huyết.
Phục linh, thông thảo, hoạt thạch, ý dĩ: Lợi tiểu, bí tiểu, thanh nhiệt, giảm đau, tiêu sạn.
Hoàng bá, thông thảo: Tiêu thấp.
Gia: Xa tiền thảo 20 gram, nếu niệu đạo đau buốt và lan tới bụng dưới; Tri mẫu 10 gram, nếu tiểu tiện nhỏ giọt, sắc đỏ, có cảm giác nóng rát.
Thận âm suy gây ra tiểu tiện bí
Thận âm suy gây ra hư hỏa, mà thận và bàng quang là một cặp âm dương hỗ trợ và kiềm chế nhau làm sao cho quân bình trong nhiệm vụ thanh lọc, sinh tủy, sinh tinh, duy trì nòi giống và phối hợp với bàng quang thải nước tiểu ra ngoài.
Theo định luật biến dịch của trời đất, chúng ta cũng không thể tránh khỏi: Sanh-trưởng-thu-tàng. Với tuổi đời ngày càng chồng chất, những người lớn tuổi hay bị thận âm suy, có nghĩa là máu suy gây ra tiểu tiện nhiều lần, ngủ chập chờn, không ngon giấc, hồi hộp, miệng và cổ họng khô, đau nhức tứ chi, cổ, đứng yếu không lực. Nếu âm suy nhiều sẽ gây ra hư hỏa nhiều, âm ỷ đốt và tiêu thụ tân dịch, làm viêm niệu đạo mà gây ra đi tiểu không thông hay bí tiểu vì sưng và vì nhiễm trùng đường tiểu, có ít máu ra theo nước tiểu hay nhiễm trùng gây lúc nóng, lúc lạnh.
Trong trường hợp này, chúng ta phải chữa trị gốc của bệnh là thận âm suy cho quân bình âm dương trở lại. Thanh hư hỏa thì tiểu tiện sẽ trở lại bình thường và không còn máu trong nước tiểu nữa. Nếu chúng ta dùng trụ sinh thì chỉ giúp trong giai đoạn nhất thời, cũng rất cần thiết, nhưng sau đó phải chữa nguyên nhân gây ra nhiễm trùng, mới mong hết hẳn. Nếu không, một thời gian ngắn, bệnh trở lại và quý bà thường than phiền và lo sợ nước tiểu thử thường có máu. Trường hợp này Đông Y chữa được.
Lục Vị Địa Hoàng Thang
-Phục linh 9 gram
-Sơn thù du 9 gram
-Mẫu đơn bì 6 gram
-Trạch tả 9 gram
-Hoài sơn 9 gram
-Thục địa 12 gram
Gia: Xa tiền tử, thông thảo: Lợi tiểu, thanh nhiệt; Hoàng bá, tri mẫu: Trừ thấp nhiệt hạ tiêu. Toan táo nhân, viễn chí: Giúp ngủ ngon.
Mệnh môn hỏa suy gây ra tiểu tiện không thông
Nguyên khí ở thận hay mệnh môn hỏa do tiên khí từ cha mẹ truyền lại, tồn tại thận.
Mệnh môn hỏa quan hệ chặt chẽ với thận, là bộ phận rất quan trọng trong cơ thể. Thận là tạng thuộc thủy, chủ việc tàng tinh, tinh là nguyên âm. Mệnh môn là chỗ liên quan tới nguyên khí, gọi nguyên dương. Nguyên dương là chân hỏa tiên thiên. Nguyên âm là chân thủy tiên thiên. Quan hệ giữ thận với mệnh môn tức là quan hệ “Âm dương hỗ căn, thủy hỏa tương tế.”
Nguyên khí tiên thiên tàng ở mệnh môn, cho nên mệnh môn là nguồn sinh hóa của cơ thể. Mệnh môn thịnh hay suy liên hệ đến sinh lý của ngũ tạng và lục phủ, 12 kinh mạch, ảnh hưởng tới sự phát dục của cơ thể. Nếu mệnh môn suy, nguyên khí khô kiệt, âm dương lý quyết, sinh mệnh cũng kết thúc.
Khi nguyên khí suy, tức mệnh môn hỏa suy gây ra tiểu tiện són, khó đi tiểu, đi tiểu không có lực, bụng dưới lạnh, lưng không thoải mái, đi cầu lỏng, phân mềm, nhưng lại khó đi đại tiện, hượt tinh. Lưỡi nhợt và mập. Mạch trầm và trì.
Bát Vị Địa Hoàng Thang
-Phục linh 9 gram
-Sơn thù dù 9 gram
-Mẫu đơn bì 6 gram
-Trạch tả 9 gram
-Hoài sơn 9 gram
-Thục địa 12 gram
-Quế bì 6 gram
-Phụ tử chế 6 gram
Tác dụng của các vị thuốc:
Thục địa: Bổ huyết.
Sơn thù du: Gia tăng lực cho thận và làm ấm vùng lưng và chân
Hoài sơn: Bổ thận và nhuận da.
Mẫu đơn bì: Thông huyết và giảm đau.
Phục linh: Phá ứ.
Trạch tả: Lợi tiểu, giảm khát.
Quế bì: Phối hợp với thục địa giúp gia tăng thông huyết và ngăn ngừa hỏa bốc lên trên.
Phụ tử: Gia tăng thân nhiệt và quân bình lại mệnh môn hỏa một khi phối hợp với quế bì và phục linh
Gia: Sâm Hoa kỳ, cẩu tích, bá kích thiên: Bổ dương khí.
Ngoài ra Đông y còn phân ra năm loại đau do tiểu tiện gây ra là: Khí lâm-huyết lâm, thấp lâm-sa lâm-lao lâm, có nghĩa là khí gây đau, huyết gây đau, thấp gây đau, sạn gây đau và làm việc quá sức gây ra đi tiểu tiện đau.
Qua những trình bày quan niệm của Đông Y về tiểu tiện bất thường, ngoài những nguyên nhân trực tiếp do thấp nhiệt bàng quang, bị nhiễm trùng đường tiểu tiện hay ung thư nhiếp hộ tuyến gây ra, còn do nhiều nguyên nhân gián tiếp khác như: Phổi, tim nóng, thấp nhiệt tại trung tiêu, trung khí suy, thận âm suy, nguyên khí suy và mệnh môn suy.
Những nguyên nhân gián tiếp này mà chúng ta chỉ trị liệu tại đường tiểu tiện và bàng quang mà thôi, thì sẽ không bao giờ hoàn toàn hết bệnh được, mà đôi khi còn làm cho bệnh nhân thêm chán nản. [hp]
