Lâm Hoài Thạch/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – Nhiều tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo (PGHH) và đồng hương đến dự Lễ Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực lần thứ 156, do Ban Trị Sự PGHH Miền Nam California tổ chức vào sáng Chủ Nhật, 29 Tháng Chín, tại Hội Quán PGHH Nam California, Santa Ana.
Sau nghi thức khai mạc, đồng đạo Ngô Văn Ẩn, trưởng ban Giáo Lý PGHH, kiêm trưởng ban tổ chức, đọc diễn văn khai mạc: “Quan Thượng Đẳng Đại Thần tên thật là Nguyễn Văn Lịch, sinh năm 1837 tại Bình Định. Sau đó gia đình dời về Tân An. Khi chiêu mộ nghĩa quân giúp nước, mọi người gọi ông là Nguyễn Trung Trực, có lẽ vì triều đình và dân chúng cảm phục lòng tận trung báo quốc của ông, nên mới gọi tên ông như thế.”
“Theo Hòa Ước Nhâm Tuất (1862), triều đình đã nhượng ba tỉnh miền Đông, gồm Gia Định, Biên Hòa và Định Tường cho quân Pháp. Rồi sau đó, quân Pháp chiếm luôn nhiều tỉnh miền Tây. Lúc bấy giờ, nhiều thân hào nhân sĩ cùng các quan lại triều đình đứng ra hiệu triệu quần chúng để chống lại quân Pháp xâm lăng. Do đó, năm 1861, ông Nguyễn Trung Trực đã chiêu mộ một số nghĩa quân đứng lên chống Pháp, và được triều đình phong ông chức Quản Cơ,” ông Ẩn nói thêm.
Cũng theo trưởng ban tổ chức, với hai chiến công hiển hách, ông Nguyễn Trung Trực cùng nghĩa quân phục kích đốt chìm tàu chiến L’Ésperance của Pháp tại vàm Nhựt Tảo (Tân An); và trận đánh úp đồn Rạch Giá, nên quân Pháp phải tìm cách tiêu diệt ông.
Ông nói tiếp: “Với một lực lượng quân số ít ỏi và vũ khí thô sơ, nhưng với mưu lược được hun đúc trong tinh thần cao độ, nên ngài đã lập được nhiều chiến công hiển hách tạo cho giặc nhiều phen khiếp đảm kinh hoàng. Sau nhiều lần bị thảm bại, với sự hiến kế của hai tên Việt gian Huỳnh Công Tấn và Đỗ Hữu Phương, giặc đã dùng kế bắt mẹ của ngài và một số đồng bào nghĩa quân làm con tin.”
“Sau đó, ông đã tự trói mình cho giặc để cứu mẹ và dân chúng khỏi cảnh tù đày cơ cực. Giặc Pháp đã đem tiền bạc hầu chiêu dụ ông. Nhưng Nguyễn Trung Trực đã thẳng thắng trả lời với họ rằng, ‘Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây.’ Vì không thể dùng kế sách chiêu dụ được anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, nên cuối cùng vào ngày 27 Tháng Mười, 1868, nhằm ngày 28 Tháng Tám Âm Lịch, năm Mậu Thìn, ông Nguyễn Trung Trực đã hiên ngang bước ra pháp trường để nhận sự hành quyết, tại khoảng đất trống đối diện với nhà lồng chợ Rạch Giá,” ông Ẩn kể thêm.
Sau khi ông đền xong nợ nước, nhà thơ Huỳnh Mẫn Đạt đã ca tụng lòng trung kiên ái quốc của ông Nguyễn Trung Trực qua bài “Điếu Nguyễn Trung Trực.” Trong bài văn điếu này có hai câu “Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa/ Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần,” được thi sĩ Thái Bạch dịch là “Lửa bừng Nhựt Tảo rêm trời đất/ Kiếm tuốt Kiên Giang rợn quỷ thần.” Và hai câu này đã được ghi lại tại Cổng Tam Quan, trước khi mọi người bước vào thành phố Rạch Giá.
Kế đến, đồng đạo Lê Hữu Ky hướng dẫn phần nghi thức tôn giáo.
Sau đó, đồng đạo Hoa Lê tuyên đọc bài “Lời Khuyên Bổn Đạo” hay được gọi là “Tám Điều Răn Cấm” của Đức Huỳnh Giáo Chủ.
Ban tổ chức trang trọng thực hành lễ giỗ lần thứ 156 của Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực theo nghi thức tôn giáo PGHH. Trong nghi thức này, hai đồng đạo Nguyễn Sum và Trần Mỹ Hạnh đồng diễn ngâm bài “Gọi Đoàn Thanh Niên” và “Tặng Đoàn Thanh Niên Ái Quốc” do Đức Thầy viết tại Sài Gòn năm 1943.
Ông Nguyễn Văn Tài, hội trưởng Ban Trị Sự PGHH Miền Nam California, trình bày về ý nghĩa ngày giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực: “Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực có đủ những đức tính Trung, Hiếu, Tiết, Nghĩa, Nhân, Trí, Dũng và tinh thần Vô Úy. Đó là không vị kỷ, chí không sờn, lòng không sợ, gian nan không nản, khổ cực không màng, giàu sang không mến, phú quý không ham, danh lợi không cần, nghèo hèn không đổi, hy sinh cả mạng sống để mưu cầu hạnh phúc cho tha nhân, quốc gia, dân tộc, như lời Đức Tôn Sư Huỳnh Giáo Chủ cho biết, ‘Tử vì nước còn ghi linh miếu, Thác vì đời thanh sử danh bia.’”
Sau đó, đồng đạo Bích Thuận diễn ngâm bài “Gọi Đoàn” và đồng đạo Thái Mỹ Nỉ diễn ngâm bài “Gọi Đoàn Tráng Sĩ” do Đức Thầy soạn tại Sài Gòn 1943.
Tiếp theo, ông Nguyễn Trung Quân, cựu hiệu trưởng trường Trung Học Phan Thanh Giản, Cần Thơ, có bài phát biểu cảm tưởng về anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực.
Cụ bà Trịnh Trang, một tín đồ PGHH đến dự, nói: “Lúc tôi còn nhỏ thì tôi đã kính phục lòng yêu nước và thương mẹ của cụ Nguyễn Trung Trực. Ông xứng đáng là bậc trượng phu trung hiếu vẹn toàn. Ngoài bi, trí, dũng, ông Nguyễn Trung Trực còn thực hành giáo lý Tứ Ân của PGHH. Vì thế các tín đồ của PGHH lúc nào cũng luôn kính phục ông.”
Sau cùng là buổi tiệc chay thân mật do đoàn phụ nữ PGHH khoản đãi. [qd]
