ORANGE COUNTY, California (NV) – Các giám sát viên Orange County chật vật trong nỗ lực tự kiểm tra chính mình cũng như xử lý các giới chức hành chính làm người dân thất vọng, sau vụ FBI đột kích nhà cựu Giám Sát Viên Andrew Đỗ và việc ông thừa nhận tội danh hối lộ, theo báo mạng Voice of OC, hôm 2 Tháng Mười Hai.
Vấn đề này bắt nguồn từ sự lỏng lẻo trong giám sát hợp đồng, một lỗ hổng lớn trong bộ máy chính quyền quận hạt, nơi đang quản trị ngân sách $9.5 tỷ để phục vụ khoảng 3.2 triệu cư dân. Sự việc làm dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng về tính minh bạch và trách nhiệm của hệ thống quản trị.
Trớ trêu thay, ngày 6 Tháng Mười Hai đánh dấu kỷ niệm 30 năm vụ Orange County bị phá sản năm 1994, một thất bại giám sát tương tự khiến cả nước chấn động, dẫn đến hàng loạt đề nghị cải cách mạnh mẽ vào thời điểm đó, nhưng cuối cùng nỗ lực bị thất bại vì các chính trị gia, giới chức, và các nhóm lợi ích.
Thời điểm này, giống như giai đoạn hậu phá sản năm 1994, nhiệm vụ đặt ra cho các giám sát viên quận hạt không hề dễ dàng.
Làm thế nào để những chính trị gia đứng đầu này tự kiểm toán chính mình là câu hỏi lớn, đặc biệt khi họ tiếp tục dựa vào những nhân viên điều hành hiện nay, vốn bị ông Andrew Đỗ chi phối và hiện vẫn đang bị chỉ trích vì việc giám sát kém trong chuỗi danh sách các hợp đồng và nhà cung cấp.
Trong thập niên qua, dưới sự lãnh đạo của ông Andrew Đỗ, các giới chức quận hạt đã thành thạo việc tạo ra một lớp vỏ bọc minh bạch.
Các cơ quan độc lập, như Ban Đánh Giá Hiệu Suất (Performance Audit) và Kiểm Toán Viên (Auditor Controller), bị cắt giảm, trong khi các cơ quan khác như Ban Đánh Giá Độc Lập (Office of Independent Review) lại được giao các nhiệm vụ mâu thuẫn với chức năng công khai mà họ được quảng bá.
Liệu các cơ quan chính phủ có thể tự điều tra chính họ?
Để thấy rõ hơn cách các giới chức hành chính quận hạt tránh bị phát hiện sai phạm, hãy xem xét các chỉ thị từ vài tháng trước và cách một cuộc đánh giá quan trọng bị cắt giảm.
Sau khi ông Andrew Đỗ thừa nhận tội tham nhũng, các giám sát viên phê duyệt một loạt hành động nhằm làm rõ cách giám sát hợp đồng lỏng lẻo dẫn đến tổn thất hàng triệu đô la trong các hợp đồng liên quan đến COVID-19. Các vụ kiện liên quan đến tổn thất này hiện đang được xử tại tòa án địa phương.
Tuy nhiên, tại một cuộc họp công khai vào cuối Tháng Mười Một, các giám sát viên Orange County phát hiện rằng các kiểm toán viên nội bộ của quận hạt không có kế hoạch kiểm tra toàn bộ $200 triệu trong các hợp đồng COVID-19 – dù đây là cuộc đánh giá mà các giám sát viên đã công khai yêu cầu vào Tháng Chín với nhiều kỳ vọng.
Thay vào đó, các kiểm toán viên nội bộ của quận hạt, khi bị chất vấn, cho biết họ chỉ xem xét một danh sách mẫu của các hợp đồng.
Đây không phải là điều mà Giám Sát Viên Katrina Foley yêu cầu vào Tháng Chín, và bà đã công khai chỉ trích các giám đốc điều hành về vấn đề này trong cuộc họp.
Sự việc này đặt câu hỏi liệu các cơ quan chính phủ có thể tự điều tra chính mình hay không.
Đánh giá độc lập mở ra con đường cải cách
Hãy nhìn những gì lãnh đạo thành phố Anaheim phát hiện – và những gì lãnh đạo thành phố Irvine tránh né – khi họ cho phép tiến hành một cuộc điều tra chính họ sau các cáo buộc từ FBI. Đánh giá này phơi bày bức tranh tiêu cực về việc lạm dụng quyền lực tại tòa thị chính.
Mặc dù các dân cử Anaheim không hài lòng khi kết quả điều tra được công khai, kinh nghiệm này thúc đẩy những cải cách minh bạch chuyên sâu nhất từ trước đến nay tại tòa thị chính này.
Điều đó dẫn đến việc các lãnh đạo thành phố hiện tuyên bố rằng Anaheim là thành phố minh bạch nhất của Orange County – nhờ vào việc công khai rõ ràng các quà tặng, mở rộng ghi danh vận động hành lang, công khai lịch làm việc trực tuyến và bổ nhiệm một viên chức đạo đức để giám sát việc tuân thủ các luật minh bạch, như tiết lộ tài chính trong chiến dịch tranh cử.
Giám Sát Viên Vicente Sarmiento là người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho một cuộc điều tra bên ngoài đối với Tòa Hành Chính của quận hạt, nói rằng điểm sáng duy nhất của vụ bê bối hiện tại là nó cho người đóng thuế một cơ hội hiếm thấy cho việc cải cách.
Giống như cơ hội cải cách thoáng qua trong giai đoạn phá sản nhiều thập niên trước, Giám Sát Viên Sarmiento cho biết “khoảnh khắc này sẽ trôi qua.”
Ông Sarmiento là người gần đây cũng dẫn đầu việc Hội Đồng Giám Sát Orange County ủy quyền một tổ chức bên ngoài đánh giá kế hoạch y tế CalOptima của quận hạt, chương trình phụ trách bảo hiểm sức khỏe cho người nghèo và cao niên, để tạo ra quy trình giống như Anaheim hơn là chỉ thực hiện các cuộc kiểm toán nội bộ.
Tuy nhiên, không phải ai cũng thấy giá trị trong của cuộc điều tra từ bên ngoài.
Giám Sát Viên Katrina Foley phản đối so sánh với Anaheim, nói rằng thành phố này phải sử dụng các nhà điều tra độc lập vì họ không có các phòng ban kiểm toán nội bộ như Orange County.
Tuy nhiên, Anaheim cũng có một ban kiểm toán, nằm trong văn phòng tổng quản trị thành phố. Theo đó, một giám đốc điều hành cũng được đề cập trong báo cáo dài 353 trang về tham nhũng do các nhà điều tra độc lập thực hiện.
“Tôi nghĩ việc có cuộc điều tra bên ngoài đối với các kiểm toán mà chúng ta đã thực hiện là hợp lý,” bà Foley nói, và bổ sung rằng bà đánh giá cao một cái nhìn từ bên ngoài nhưng lo ngại về thời gian.
“Tôi không muốn làm ảnh hưởng đến các vụ kiện của chúng ta,” bà Foley cho biết, ám chỉ các vụ kiện của quận hạt chống lại hai tổ chức bất vụ lợi có liên quan đến cuộc điều tra của FBI.
“Điều quan trọng là chúng ta phải lấy lại tiền,” bà Foley nói, đề cập đến khoảng $10 triệu quỹ hợp đồng bị sử dụng sai mục đích.
Giám Sát Viên Don Wagner phản đối việc phản ứng quá mức và thành lập hàng loạt cơ quan và sáng kiến mới mà không thực sự nhắm đúng vấn đề.
Theo ông Wagner, ông Andrew Đỗ liên quan đến các hành vi phạm tội vốn rất khó để phát hiện.
Tuy nhiên, việc đọc các tài liệu từ tòa án liên bang về cách ông Andrew Đỗ có thể điều phối các hợp đồng của quận hạt đặt ra những câu hỏi khó về quyết tâm của các lãnh đạo Orange County trong việc quản trị các hợp đồng công.
Đã đến lúc khôi phục việc đánh giá hiệu quả?
Ngoài việc tăng cường kiểm toán nội bộ, các giám sát viên Orange County có thể cân nhắc một số sáng kiến chính quyền hiệu quả, từng thành công nhưng bị chấm dứt vì chính sự thành công của chúng.
Trong trường hợp này, có lẽ đã đến lúc khôi phục lại vị trí Kiểm Toán Viên Hiệu Quả trước đây của quận hạt là ông Steve Danley. Ông Danley từng giúp thành lập phòng ban này và dẫn đầu các cuộc kiểm toán quan trọng, như chi phí làm thêm giờ của sở cảnh sát, hợp đồng công nghệ thông tin, và bộ phận nhân sự.
Năm 2015, các giám sát viên quận hạt cắt giảm quy mô của cơ quan này, loại bỏ khả năng tự thực hiện các cuộc kiểm toán độc lập và thay vào đó quyết định chọn các cuộc kiểm toán hàng năm với các công ty bên ngoài.
Nhân viên kiểm toán nội bộ nói với các giám sát viên vào tháng trước rằng nếu họ muốn thực hiện một cuộc kiểm toán chuyên sâu toàn bộ $200 triệu trong các hợp đồng liên quan đến COVID-19, họ cần cân nhắc đến việc tác động lên trách nhiệm khác của nhân viên.
Những tranh cãi xung quanh các hợp đồng COVID-19 tại Orange County – và các câu hỏi về việc giám sát hợp đồng lỏng lẻo – cũng có thể khiến các giám sát viên cân nhắc một loạt cải cách, một số trong đó liên quan đến vụ phá sản năm 1994.
Cần một giám đốc điều hành độc lập cứng rắn
Giống như ông Steve Danley, bà Michelle Aguirre, quyền giám đốc điều hành của Orange County, người nhận được đánh giá cao như một lãnh đạo có đạo đức – là một chuyên gia hành chính có kinh nghiệm.
Bà Aguirre có thể có cơ hội thực hiện các cải cách cơ bản, điều mà bà ám chỉ trong một cuộc họp ngắn trước công chúng gần đây.
Tuy vậy, bà Aguirre cũng chỉ giữ chức vụ trong thời gian ngắn và được cho rằng sẽ nghỉ hưu vào năm tới. Điều này có nghĩa là các giám sát viên cần tìm ra cách tuyển dụng một giám đốc điều hành mới với cách tiếp cận minh bạch hơn ở cấp cao nhất.
Các giám sát viên có thể xem xét trả lại một số nhiệm vụ và nhân sự đã bị loại bỏ khỏi Ban Kiểm Toán từ nhiều năm trước.
Các giám sát viên cũng có thể cân nhắc mở rộng quyền hạn hiện tại của Ủy Ban Đạo Đức Orange County, được thành lập trong những năm gần đây với mục tiêu chuyên môn là quản lý giám sát chiến dịch tài chính.
Đã đến lúc các giám sát viên nên từ bỏ ngân quỹ tùy ý của họ, vốn theo nhiều cách, đã giúp ông Andrew Đỗ điều hướng tiền quỹ, cuối cùng là phục vụ cho lợi ích cá nhân.
Giống như ở Anaheim, có thể cần thay đổi các quy định ghi danh vận động hành lang để bảo đảm rằng những người này làm việc với các tổ chức bất vụ lợi như Viet America Society (tổ chức của con gái ông Andrew Đỗ), phải công khai mối quan hệ.
Đầu tiên, lịch họp của các giám sát viên nên được công bố – giống như ở Anaheim – để cư dân và người đóng thuế có thể thực sự thấy ai đang tổ chức các cuộc họp chính thức với các dân cử và nhân viên điều hành bên trong Tòa Hành Chính Orange County.
Các giám sát viên quận cũng có thể cân nhắc chuyển thời gian họp từ buổi sáng – khi ít cư dân có thể tham dự trực tiếp – sang các giờ trễ hơn, nơi sự chú ý của công chúng có thể tập trung hơn vào những gì họ làm và các hợp đồng họ phê duyệt.
Ngoài ra, các giám sát viên nên công khai tuyên bố liệu họ có mối quan hệ nào, đã tham dự cuộc họp nào, hoặc nhận đóng góp tiền tranh cử từ các bên liên quan nhận hợp đồng công hay không.
Thậm chí, các giám sát viên có thể cân nhắc hạn chế việc tự bỏ phiếu cho bất kỳ hợp đồng của các tổ chức mà họ có nhận đóng góp cho chiến dịch tranh cử. (T.Nhiên) [đ.d.]
