ORANGE COUNTY, California (NV) – Gần hai năm sau khi cựu Giám Sát Viên Andrew Đỗ của Orange County bị FBI khám xét nhà và sau đó lãnh án tù vì nhận hối lộ, các lãnh đạo Hội Đồng Giám Sát Orange County vẫn loay hoay tìm cách ngăn chặn sai phạm tương tự tái diễn, theo báo mạng Voice of OC hôm Thứ Tư, 25 Tháng Ba.
Cuộc tranh luận này nóng trở lại trong phiên họp ngày 24 Tháng Ba, khi các giám sát viên lần đầu công khai thảo luận kết quả kiểm toán do công ty Weaver thực hiện. Báo cáo cho thấy thiệt hại có thể vượt xa con số $10 triệu trong các hợp đồng mà ông Andrew Đỗ từng can thiệp.
Văn hóa “không được chất vấn”
Kiểm toán viên chỉ ra “văn hóa quyền lực” trong nội bộ quận hạt, nơi các quyết định liên quan đến hợp đồng của Địa Hạt 1 mà ông Andrew Đỗ từng đại diện “không được phép bị chất vấn.”
Báo cáo cũng nêu việc ông Andrew Đỗ và ông Chris Wangsaporn, chánh văn phòng của ông Andrew, gây áp lực, thậm chí “bắt nạt” nhân viên đặt câu hỏi hoặc lo ngại về các hợp đồng, theo nhật báo the The Orange County Register.
Ông Andrew nhận tội năm 2024 vì biển thủ $550,000 tiền hối lộ để “rót” hơn $10 triệu tiền cứu trợ COVID-19 vào các tổ chức có quen biết với ông, bao gồm một tổ chức thuê con gái ông, cho các chương trình bữa ăn mà nhà chức trách cho là không được thực hiện.
Kiểm toán còn phát hiện dấu hiệu hợp đồng được trao cho:
-Doanh nghiệp có người thân của ông Andrew Đỗ làm việc.
-Đơn vị đóng góp cho chiến dịch tranh cử của ông sau khi nhận hợp đồng.
-Tổ chức thực hiện quảng cáo trên truyền thông cho ông.
-Các nhóm liên quan đến Lễ Hội Tết và Tết Trung Thu tại Địa Hạt 1.
Cảnh báo từ bên trong bị phớt lờ
Giám Sát Viên Vicente Sarmiento (Địa Hạt 2) cho biết ông từng nêu lo ngại với ông Frank Kim, cựu tổng quản trị Orange County, nhưng không được giải quyết.
“Tôi hỏi chuyện này ra sao… và câu trả lời là ‘tôi (Frank Kim) hỏi chánh văn phòng của giám sát viên (Andrew Đỗ), và họ nói là ổn,’” ông Sarmiento kể lại.
“Có những người cố gắng báo động, nhưng những người có quyền lực cao hơn phớt lờ điều đó. Đó là một sai lầm chết người trong chính quyền,” ông tiếp.
Ông thêm: “Chúng ta có thể không loại bỏ hoàn toàn hành vi sai trái, nhưng có thể ngăn việc các văn phòng dân cử được ‘miễn nhiễm’ kiểm soát.”
Một trong những công cụ được nhắc đến là đường dây tố cáo gian lận (fraud hotline), nhưng hiệu quả bị đặt dấu hỏi.
Ông Charles Barfield, quản lý của OC Employee Association, từng cảnh báo: “Nhân viên ngại báo cáo vì văn hóa sợ hãi… nhiều người tin rằng đường dây này không thực sự ẩn danh và có thể bị trả đũa.”
Giám Sát Viên Katrina Foley (Địa Hạt 5) cũng thừa nhận: “Dường như nó không hoạt động… Điều gì bảo đảm các quy định mới sẽ hiệu quả?”
Kêu gọi minh bạch và cải tổ
Các giám sát viên đề nghị hàng loạt cải cách:
-Mở rộng quyền lực của nhân viên đánh giá đạo đức, hiện bị đánh giá là “gần như vô dụng.”
-Công khai lịch làm việc và hợp đồng của các giám sát viên.
-Phát triển trang web quận hạt để dễ truy cập thông tin.
“Chúng ta không có một trang web tốt… nếu có thông tin thì cũng rất khó tìm,” Giám Sát Viên Foley nói.
Trong khi đó, Giám Sát Viên Janet Nguyễn của Địa Hạt 1 (khu vực từng được ông Andrew Đỗ đại diện) kêu gọi điều tra sâu hơn, bao gồm hợp đồng in 54,000 thiệp mời cho các Lễ Hội Tết và Tết Trung Thu, cũng như hoạt động gây quỹ chính trị của vị tiền nhiệm mình.
“Đã xuất hóa đơn bao nhiêu cho từng loại thư mời? Chi phí mỗi bản là bao nhiêu? Chi phí bưu phí là bao nhiêu?” bà Janet đặt câu hỏi.
Cụ thể, bà muốn biết liệu ông Andrew Đỗ có được hưởng mức giá ưu đãi cho các thư mời này bằng chi phí của quận hạt hay không.
Bà Janet cũng thúc giục các kiểm toán viên chia sẻ thông tin với CalOptima, cơ quan từng tiến hành cuộc kiểm toán riêng về các hành động của ông Andrew Đỗ trong thời gian ông ngồi trong hội đồng quản trị.
CalOptima phụ trách chương trình bảo hiểm y tế công cộng cho cư dân có thu nhập thấp nhất trong quận hạt.
“Đây không chỉ là vấn đề của riêng ông Andrew Đỗ… chúng ta sẽ buộc nhiều người phải chịu trách nhiệm,” Giám Sát Viên Janet Nguyễn nói.
Hàng tỷ đô la đang bị rà soát
Cuộc kiểm toán đang rà soát các hợp đồng của quận hạt, bao gồm tất cả các hợp đồng thuộc Văn Phòng Điều Hành Quận Hạt, Sở Y Tế, Cơ Quan Tài Nguyên Cộng Đồng OC, và Sở Dịch Vụ Xã Hội, trong giai đoạn từ Tháng Giêng, 2019, đến Tháng Tám, 2024.
-Giai đoạn 1: 145 hợp đồng, trị giá $486 triệu.
-Giai đoạn 2 (sắp tới): 681 hợp đồng, trị giá $1.7 tỷ.
-Tổng cộng: Khoảng $4.2 tỷ chi tiêu ngân sách sẽ được rà soát khi hoàn tất giai đoạn bốn.
Dù đã có một số cải cách như siết quy định đấu thầu, và yêu cầu tổ chức bất vụ lợi chứng minh tư cách hoạt động, các giám sát viên vẫn chưa thông qua thêm biện pháp cụ thể nào trong cuộc họp lần này. (T.Nhiên) [đ.d.]
