ĐẮK LẮK, Việt Nam (NV) – Tuyến kênh thủy lợi D3 ở xã Ea Kly, tỉnh Đắk Lắk, xây xong nằm sâu hơn mặt ruộng và không có nước nên bị bỏ hoang. Nay, xã xin tỉnh tiền gần gấp bốn lần lúc đào để san lấp.
Xác nhận với báo Tuổi Trẻ hôm 27 Tháng Tư, ông Nguyễn Xuân Hưng, chủ tịch xã Ea Kly, cho biết ủy ban xã đã có văn bản đề nghị Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Đắk Lắk hỗ trợ khoảng 50 tỷ đồng ($1.89 triệu) để xử lý tuyến kênh D3 thuộc dự án hồ chứa nước Krông Búk Hạ đã bỏ hoang 10 năm nay, trong đó có phương án lấp bỏ.
Sự việc bắt đầu từ việc cấp trên yêu cầu xã Ea Kly rà soát các công trình chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài thì nhận thấy tuyến kênh D3 hoạt động kém hiệu quả lại gây nhiều hệ lụy.
Tuyến kênh này dài khoảng 1.49km, đi qua các khu vực xã Ea Kly, được đầu tư 15 tỷ đồng ($569,025) từ năm 2012, do Ủy Ban Nhân Dân Huyện Krông Pắk trước đây làm chủ đầu tư.
Theo ông Hưng, hiện kênh có độ sâu lớn, nhiều đoạn thấp hơn mặt đất tự nhiên từ 1-10 mét, xuất hiện tình trạng sạt lở, sụt lún, bồi lấp gây tắc nghẽn dòng chảy.
Trong đợt mưa lũ vừa qua, kênh bị sạt lở “diễn biến nghiêm trọng,” đất sạt lấn sát thềm nhà, buộc chính quyền phải cho di tản người và tài sản đến nơi an toàn.
Từ thực trạng trên, xã đưa ra hai phương án san lấp trả lại hiện trạng ban đầu trước khi xây dựng, hoặc xây hệ thống kè chống sạt lở hai bên bờ kênh.
Tuy nhiên, phương án đang được xem xét ưu tiên là san lấp để đảm bảo an toàn cho người dân, vì thực tế kênh không phát huy hiệu quả. Song, do kinh phí lớn vượt khả năng cân đối, địa phương đề nghị cấp trên xem xét, hỗ trợ nguồn vốn để triển khai.
Điều đáng nói là công trình kênh D3 từng được cơ quan chuyên môn khuyến cáo không nên xây dựng.
Thế nhưng, hôm 4 Tháng Mười, 2013, ông Nguyễn Sỹ Kỷ, chủ tịch huyện Krông Pắk thời điểm đó, vẫn ký văn bản khẳng định việc đầu tư là “cần thiết và sẽ phát huy hiệu quả lâu dài.”
Sau khi hoàn thành, các bất cập nhanh chóng bộc lộ. Nhiều đoạn kênh có cao trình thấp hơn mặt ruộng nên không thể dẫn nước tự chảy. Bên cạnh đó, do “địa chất phức tạp,” kênh đào sâu nên xảy ra sạt lở, bồi lấp, khiến dòng chảy bị tắc nghẽn, người dân muốn sử dụng phải bơm nước.
Giải trình về việc kênh không vận hành được do thấp hơn mặt ruộng, Ủy Ban Nhân Dân Huyện Krông Pắk (cũ) cho rằng nguyên nhân do “mưa bão” và vẫn đề nghị gia cố, sửa chữa dù thực tế tuyến kênh không đưa được nước ra ruộng.
Ngoài việc không thể phục vụ sản xuất, công trình còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng đến đất sản xuất và nhà ở của người dân dọc tuyến, nhất là vào mùa mưa lũ.
Dù không hiệu quả nhưng đến năm 2020, địa phương vẫn chi thêm khoảng 850 triệu đồng ($32,245) để sửa chữa, gia cố. Tuy nhiên, các hạng mục này tiếp tục bị lún, trượt, không khắc phục được tình trạng ban đầu và… tiếp tục bỏ hoang.
Theo Thanh Tra Tỉnh Đắk Lắk, các hạng mục gia cố mái kênh bằng rọ đá xếp bậc thang sau khi sửa chữa đã xảy ra tình trạng lún, sụt, trượt xuống đáy kênh.
Ông Hưng cho biết thêm, sau khi sửa chữa, công trình tiếp tục bị bỏ hoang thêm nhiều năm. Đến năm 2025, xuất hiện thêm nhiều điểm sạt lở, buộc địa phương phải di dời một hộ dân khỏi khu vực nguy cơ cao.
“Việc xử lý tuyến kênh này là bài toán nan giải. Hiện xã đã phúc trình ủy ban tỉnh, đồng thời có văn bản gửi Sở Tài Chính đề xuất phương án và chờ ý kiến chỉ đạo của tỉnh để thực hiện,” ông Hưng nói. (Tr.N)
