Trúc Phương/Người Việt
Mở cửa ngày 3 Tháng Bảy, 2025 và đốt tiền thuế của dân đến $1 triệu/ngày, trại giam khét tiếng Alligator Alcatraz có thể đóng cửa vào Tháng Sáu. CBS và The New York Times cho biết, các công ty được thuê để vận hành “địa ngục trần gian” Alligator Alcatraz đã được thông báo thu dọn và 1,400 người bị giam tại đây sẽ được chuyển trại.
“Ném chúng vào đầm cho cá sấu xé xác!”
Được xem là “ý tưởng tâm huyết” của thống đốc Florida, ông Ron DeSantis, Alligator Alcatraz từ đầu đã trở thành tâm điểm chỉ trích. Nếu chọn một “biểu tượng” để cho thấy một phần “góc khuất man rợ” của nước Mỹ thời văn minh thế kỷ 21 thì Alligator Alcatraz chắc chắn nằm trong số đó.
Được dựng chớp nhoáng trên vùng đầm lầy Everglades đầy rắn rít và cá sấu thuộc Khu Bảo Tồn Quốc Gia Big Cypress – vùng đất truyền thống của bộ lạc Miccosukee, Alligator Alcatraz chuyên giam giữ người nhập cư bị bắt từ các chiến dịch vây bủa của chính quyền địa phương lẫn Cảnh Sát Di Trú (ICE). Đích thân ông Trump cùng (cựu) bộ trưởng Nội An Kristi Noem và Thống Đốc Ron DeSantis đã dự lễ khánh thành Alligator Alcatraz – cách khu nghỉ dưỡng của ông Trump ở Miami chưa đầy 50 dặm về phía Tây.
Alligator Alcatraz là một phần trong khuôn khổ hợp tác giữa chính quyền địa phương và chính phủ liên bang, gọi là (điều khoản) 287(g) – tức “Section 287(g) of the Immigration and Nationality Act,” vốn chỉ dành cho trường hợp khẩn cấp, với quy định rằng chính quyền địa phương, trong trường hợp thật sự cấp thiết, có quyền hành động thay mặt ICE. Trong khoảng 400 cơ quan thực thi pháp luật ở Florida, gần 90% đã áp dụng 287(g).
Cần nói thêm, trước nay, chỉ chính phủ liên bang mới có quyền bắt và giam người nhập cư bất hợp pháp, người có tiền án, hoặc người có lệnh trục xuất. Nói cách khác, theo đúng luật, các cơ quan công lực tiểu bang không được tùy tiện bắt người nhập cư và chính quyền tiểu bang, cũng không được phép dựng hệ thống trại giam riêng để nhốt người nhập cư. Tuy nhiên, chính quyền ông Trump lại trao công cụ trấn áp người nhập cư cho các chính quyền địa phương, khi họ vận dụng tối đa điều khoản 287(g). Nói cách khác, việc Florida lập Alligator Alcatraz về bản chất là trái luật.
Vài ngày sau khi Alligator Alcatraz mở cửa, một số nghị viên Cộng Hòa được mời đến. Sau chuyến tham quan, cựu thượng nghị sĩ tiểu bang Florida, ông Blaise Ingoglia (Cộng Hòa) miêu tả rằng chiếc giường tầng trong Alligator Alcatraz “thậm chí còn tốt hơn cả chiếc giường ở nhà tôi.” Trong khi đó, các nhà lập pháp thuộc đảng Dân Chủ bị từ chối cho vào “vì không thông báo trước.”
Đến giờ thì gần như ai cũng biết Alligator Alcatraz là “địa ngục trần gian.” Nó không phải là nhà tù. Đó là một khu lán trại nhếch nhác, được dựng trên nền một phi trường cũ với cơ sở hạ tầng sơ sài, đến mức rác thải và nước thải phải được vận chuyển đi bằng các xe tải lớn. Địa điểm dựng trại giam là một phi đạo thuộc phi trường Dade-Collier vốn được dùng huấn luyện bay.
Alligator Alcatraz thực chất là khu lều dã chiến tương tự lều trú tạm dành cho nạn nhân bị thiên tai, được thiết kế để “lưu trú” 3,000 người và có thể lên đến 5,000 vì “còn dư không gian để mở rộng” – như lời Kevin Guthrie, giám đốc điều hành Cơ Quan Quản Lý Khẩn Cấp Florida.
Với một sự thích thú đặc biệt, một sự “đặc biệt” vô nhân tính, Bộ Trưởng Tư Pháp James Uthmeier của tiểu bang Florida là người đặt cái tên “Alligator Alcatraz” cho trại giam tai tiếng này (lấy theo tên nhà tù khét tiếng Alcatraz ở San Francisco). Ông nói, bất kỳ ai đến đây cũng đừng tìm cách trốn, bởi quanh đó là đầm lầy nhung nhúc cá sấu và rắn độc.
James Uthmeier thậm chí quảng bá Alligator Alcatraz như thể là một nét độc đáo của Florida, với việc rao bán nhiều “món hàng lưu niệm” trên trang web riêng, từ nón mũ và nhiều thứ khác, đến cái áo thun in “Nowhere to Run. Nowhere to Hide” (với hình con cá sấu nhe nanh, cùng chữ “Alcatraz” màu đỏ). Ủy Ban Đảng Cộng Hòa Florida cũng bán những món tương tự.
Tổng Thống Trump cũng thích thú với hình ảnh man rợ mà Alligator Alcatraz mang lại, đặc biệt ý tưởng bầy cá sấu bu vào xé xác tù vượt ngục. Ngày 1 Tháng Bảy, 2025, khi được phóng viên Peter Doocy của Fox News hỏi: “Cái tên ‘Đầm cá sấu’ có phải hàm ý rằng nếu một kẻ nhập cư trốn thoát thì hắn sẽ bị cá sấu, rắn hay thứ gì đó tương tự ăn thịt?” Ông Trump đáp, “tôi đoán là có ý như thế… Các bạn biết đấy, ừm… loài rắn thì rất nhanh. Nhưng còn cá sấu? Bây giờ chúng ta thử dạy [tù nhân] cách chạy trốn, được chứ? Nếu bọn chúng vượt ngục và muốn thoát thì nhớ đừng có chạy thẳng một mạch mà hãy như thế này này” (ông Trump dùng tay làm động tác ngoằn ngoèo). Và biết sao không? Cơ hội sống sót nhờ vậy sẽ tăng thêm khoảng một phần trăm…” Rồi ông nói thêm, Alligator Alcatraz có đầy nhân viên an ninh không cần trả lương. Đó là cá sấu…
Hình ảnh kẻ vượt ngục “chạy thẳng một mạch” vào đầm lầy, vùng vẫy trong bùn đen và bị đám cá sấu lao đến ăn thịt cũng gây kích thích cho nhiều tín đồ MAGA. Khi giới chính khách Cộng Hòa đến “tham quan” Alligator Alcatraz, nhiều tín đồ MAGA đổ ra đường đón chào, cầm cờ Mỹ và biểu ngữ ghi “Ném hết bọn khốn vào đầm lầy cho cá sấu xơi sống đi.”
Theo điều tra của tờ Miami Herald, tù nhân tại Alligator Alcatraz bị giam tách biệt ở các khu vực có hàng rào lưới thép, mỗi khu có 32 giường và ba nhà vệ sinh. Như nhiều trại giam của ICE rải rác khắp Mỹ, nhiều người nhập cư bị nhốt tại Alligator Alcatraz không hề có tiền án.
Điều kiện sống ở Alligator Alcatraz chẳng khác gì địa ngục. Muỗi mòng hoành hành, lều trại ngập lụt, việc chăm sóc y tế gần như không tồn tại, thức ăn bẩn thỉu; và do là khu đầm lầy nên nguồn nước rất hạn chế. Tù nhân cũng gặp khó khăn trong việc gặp luật sư. Tháng Mười Hai, 2025, Tổ Chức Ân Xá Quốc Tế công bố báo cáo cho biết, việc đối xử tù nhân trong Alligator Alcatraz “tương đương với hành vi tra tấn” khi họ bị nhốt trong “một cấu trúc giống như lồng có kích thước 2×2 feet (khoảng 0.3 m2), phơi nhiễm với thời tiết khắc nghiệt và hầu như không có nước uống và chân bị còng vào nền đất.”
Tại sao Alligator Alcatraz bị đóng cửa?
Do trại giam này đối mặt nhiều đơn kiện của các tổ chức môi trường lẫn nhân quyền? Không hẳn! Là “niềm tự hào” của ông Ron DeSantis, Alligator Alcatraz là bằng chứng cụ thể để ông này chứng tỏ với Tổng Thống Trump về sự quyết liệt của ông trong “cuộc chiến” chống người nhập cư. Vấn đề là bây giờ chính quyền Florida hết tiền. Những hứa hẹn hỗ trợ tài chính của chính phủ liên bang đã bị “cá sấu” đớp mất.
Tháng Tư, 2026, Florida vẫn còn kiên nhẫn đòi chính quyền liên bang chi $608 triệu cho việc duy trì Alligator Alcatraz. Tờ Miami Herald cho biết, kho tài liệu khoảng 3,000 trang và email được thu thập từ cuối Tháng Sáu đến giữa Tháng Mười Hai (2025) cho thấy chính quyền liên bang đã tạm dừng việc hoàn trả chi phí cho Alligator Alcatraz, với lý do có những sai sót về mặt hành chính trong đơn xin tài trợ của Florida và rằng việc đánh giá môi trường chưa hoàn chỉnh.
Tài liệu cho thấy, chi phí ước tính của chính quyền DeSantis trong việc biến 6,000 mẫu đất tại phi trường Dade-Collier thành trại giam Alligator Alcatraz là trái ngược với ước tính của liên bang. Trong khi Cơ Quan Quản Lý Khẩn Cấp Liên Bang (Federal Emergency Management Agency – FEMA) dự kiến chi phí hàng năm cho Alligator Alcatraz là $450 triệu thì Florida “ước tính” đến $1.4 tỷ.
Trong bản dự thảo xin tài trợ đề ngày 24 Tháng Sáu, 2025 – một tuần trước khi Alligator Alcatraz hoạt động, chính quyền DeSantis cho biết, sau khi tính đi tính lại, chi phí cho vấn đề giam người nhập cư ở Florida là hơn $1.2 tỷ – trong đó, liên bang cấp $1 tỷ và phần $200 triệu thì Florida lấy từ tiền thuế dân.
Đến Tháng Tám, Florida tính lại lần nữa. Bây giờ là $1.4 tỷ. Để “giúp” nhẹ gánh cho liên bang, Florida nói, họ sẽ không đòi hỗ trợ $1 tỷ nữa mà chỉ cần hoàn lại cho họ $608 triệu – mức tối đa được phép theo quy định tài trợ của Bộ Nội An. Chưa hết, tháng sau, Florida điều chỉnh lại và nâng tổng chi phí lên $1.7 tỷ (mức yêu cầu hoàn trả vẫn là $608 triệu). Đến lúc này thì FEMA “chơi tình lờ.”
Theo hồ sơ, chỉ trong vài tháng đầu vận hành Alligator Alcatraz, chính quyền DeSantis đã xài hết $390 triệu, khi trả cho các công ty lãnh thầu cung cấp thức ăn-nước uống hoặc lều chăn và giường chiếu các thứ. Cần nói thêm, từ khi chính quyền Trump mở rộng hoạt động bắt người nhập cư, dịch vụ thầu trại giam bùng nổ như nấm khắp nước Mỹ. Hầu hết đều được cấp giấy phép mà không hề thông qua quy trình đấu thầu minh bạch.
Theo CBS, trung tuần Tháng Năm, chính quyền Florida thông báo với các nhà thầu rằng, ngay sau khi khoảng 1,400 tù nhân Alligator Alcatraz được chuyển đi thì việc giải tỏa trại giam sẽ được thực hiện. Địa điểm này trở lại là phi trường huấn luyện như ban đầu.
Dân Biểu Maxwell Alejandro Frost (Dân Chủ, Florida), từng đến thị sát Alligator Alcatraz, nói, “giờ đây, sau khi lãng phí hàng triệu tiền thuế của người dân và đối mặt loạt kiện tụng về môi trường, cuộc thử nghiệm thất bại gây ra nỗi đau khổ cho con người này cuối cùng cũng đi đến hồi kết.”
Trong thực tế, cho dù Alligator Alcatraz bị san phẳng, bằng chứng về sự bất nhân vẫn còn đó, những câu nói ác độc còn lưu, và một số nhân chứng bị nhốt oan vẫn có thể kể lại những câu chuyện kinh khủng không ai nghĩ có thể xảy ra ở thời đại mà con người không cần phải “học lại” cách đối xử với con người. [dt]
