Thiện Lê/Người Việt
SAN FRANCISCO, California (NV) – Cảnh Sát Di Trú (ICE) ngày càng xuất hiện ở nhiều thành phố để bắt người nhập cư, và một cách họ đang thực hiện là sử dụng nhiều hệ thống theo dõi từ cuộc sống ngoài đời cho đến trên mạng xã hội.
Đó là chủ đề của hội thảo hôm Thứ Năm, 10 Tháng Chín, do Truyền Thông Cộng Đồng Mỹ (ACoM) tổ chức, có sự tham dự của nhiều chuyên gia về di trú và các thiết bị theo dõi.
Chính phủ liên bang đang sử dụng nhiều cách mới hơn để theo dõi người nhập cư, như hệ thống camera của công ty Flock để chụp hình bảng số xe và dòm ngó cả một cộng đồng, cũng như theo dõi mạng xã hội và các hoạt động trên mạng.
Đó là sự thay đổi từ chiến thuật hù dọa thành cách theo dõi lén lút để không ai né tránh được. Điều đó đang làm nhiều cộng đồng phản đối, và còn có nhiều tổ chức hỗ trợ họ để lan truyền thông tin.
Chính sách mới của liên bang và cách lấy thông tin cá nhân
Trong diễn đàn đầu tiên, bà Jaya Padmanabhan, tổng giám đốc ACoM, mở đầu bằng nhấn mạnh sự phát triển nhanh chóng mặt của camera sử dụng trí khôn nhân tạo (AI), biến công nghệ đó thành một phần quan trọng trong chính sách bắt bớ và trục xuất người nhập cư của liên bang.
Hoa Kỳ hiện nay có khoảng 120 triệu camera của Flock, theo dõi đến gần 2 triệu lần mỗi tháng khắp cả nước. ICE và lực lượng Biên Phòng (CBP0 thường sử dụng thông tin đó để bắt người nhập cư mà không cần trát tòa.
Ông Edward Kissam, nhà nghiên cứu và nhà hoạt động về di trú, cho biết Hoa Kỳ đang ở một bước ngoặc nguy hiểm vì công nghệ phân tích bằng AI giúp liên bang nhắm vào cả một cộng đồng dễ dàng thay vì phải theo dõi từng người.
Ông còn nói về việc chính quyền Trump muốn đặt thêm nhiều câu hỏi về quốc tịch vào thống kê dân số 2030, tạo ra một cách thu thập thông tin chưa từng thấy và trở thành cách xét duyệt cử tri.
Cũng theo ông, những nỗ lực nhắm vào người nhập cư này gây nguy hiểm cho quyền lợi trong Tu Chánh Án Thứ Nhất và Tu Chánh Án Thứ Tư. Ông coi thông tin trên mạng như hồ sơ được Hiến Pháp bảo vệ và kêu gọi có biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Diễn giả tiếp theo là ông Stephen Manning, tổng giám đốc Innovation Law Lab.
Ông nói về “Operation Black Rose,” một chiến dịch của Bộ Nội An (DHS) ở Oregon, sử dụng hệ thống nhận dạng gương mặt, máy bay không người lái (drone) và AI để “bắt trước rồi tính sau” những người giống như người nhập cư.
Thêm vào đó, hệ thống mạng lưới phát hiện tự động mà ICE sử dụng để đánh dấu nhiều khu vực và chặn người không cần trát tòa như vụ chặn một nhà nông ở Oregon, bắt giữ một số người mà không cần biết danh tánh, và sau đó mới nhận dạng khuôn mặt.
Sau đó là phát biểu của bà Denise Bell, nhà nghiên cứu và tác giả sách “Agents of Chaos and Cruelty,” nói về nghiên cứu của Liên Đoàn Tự Do Quyền Công Dân Hoa Kỳ (ACLU).
Nghiên cứu này phân tích hơn 1,200 hoạt động thi hành di trú trong năm 2025 để phát hiện nhiều vi phạm quyền công dân. Bà cho biết ICE luôn xâm phạm đến những nơi bình thường như công viên, trạm xe, các cửa hàng, và thậm chí chỗ làm của người khác. Họ còn có hành vi sai trái khi làm việc và có nhiều hành vi kỳ thị.
Thêm vào đó là mấy trăm thỏa thuận giữa chính phủ liên bang và địa phương, cũng như sự chia sẻ thông tin của nhiều cơ quan như Medicaid và IRS để phát hiện người nhập cư.
Ông Steven Hubbard, khoa học gia thông số của Hội Đồng Di Trú Hoa Kỳ, nói về cách theo dõi bằng AI ngày càng tiến bộ, có cách thích nghi, có những ngôn ngữ riêng để nhận dạng mặt và đọc bảng số xe. Tuy nhiên, những thông tin đó được đưa vào kho dữ liệu quá lớn, có thể gây ra nhiều sai lầm khi kiểm tra và ảnh hưởng đến nhiều người.
Một diễn giả khác là bà Saira Hussain, luật sư của Electronic Frontier Foundation.
Bà cho biết chính phủ liên bang đang muốn lấy thông tin cá nhân qua các chương trình trợ cấp của tiểu bang và liên bang. Điều đó dẫn đến một vụ kiện giúp 22 tiểu bang xin được lệnh cấm DHS và Bộ Giao Thông lấy thông tin của 17 triệu tài xế, lên án việc chính phủ sử dụng nhà môi giới dữ liệu để không phải tuân theo Tu Chánh Án Thứ Tư.
Tổ chức của bà Hussain còn kiện Bộ Ngoại Giao vì theo dõi người có visa qua mạng xã hội, dùng AI để phát hiện những chính kiến không được ưu ái, và còn coi không có mạng xã hội là một điều đáng lo. Bà cũng chỉ trích việc các công ty công nghệ không ngăn cản DHS bắt buộc họ phải đưa ra danh tánh của nhiều người.
Camera của Flock dùng AI để theo dõi người nhập cư
Diễn đàn thứ hai tập trung vào hệ thống camera của công ty Flock Safety tạo ra một hệ thống theo dõi để vượt qua luật trú ẩn và giúp liên bang thi hành di trú.
Người phát biểu đầu tiên của diễn đàn này là ông Jonathan Paz, cựu nhân viên của Flock Safety và nghỉ việc vì phản đối công ty này.
Ông cho biết Flock từng quảng cáo hệ thống camera đọc được bảng số xe là công cụ chỉ để tìm người hay xe thất lạc, giúp các thành phố tiết kiệm ngân sách trước khi sử dụng video trực tuyến hay drone. Tuy nhiên, hệ thống camera của Flock đang được coi là cách giúp ICE theo dõi người nhập cư.
Thêm vào đó là chính phủ địa phương, luật tiểu bang, và Tu Chánh Án Thứ Tư không chặn được ICE lấy thông tin từ hệ thống camera đó. Họ dùng bảng số xe để đe dọa các nhà hoạt động ở Massachusetts, khiến nhiều người phải tạo ra một mạng lưới phản ứng để theo dõi ngược lại.
Diễn giả tiếp theo là ông Brian Hofer, tổng giám đốc của Secure Justice.
Ông so sánh camera của Flock như một hệ thống tình báo, sử dụng nhiều dấu vết của xe như giấy đăng bộ xe, xu hướng đi lại của một tài xế, và phân tích bằng AI thay vì chỉ đọc bảng số xe thôi.
Sau đó, ông nhắc đến việc không tuân theo Đạo Luật SB 34 của California, cấm đưa thông tin của bảng số xe ra khỏi tiểu bang. Thông tin được lan truyền bằng các trung tâm thông tin, và ICE còn lấy được thông tin từ Nha Lộ Vận (DMV).
Bà Kimberly Woo, nhà tổ chức cộng đồng của Siren Immigrant Rights, cho hay cách theo dõi xâm phạm như vậy tạo ra nhiều sợ hãi, làm người nhập cư phải che mặt khi ra ngoài, sử dụng tên giả, và còn tránh các dịch vụ công cộng với các quá trình pháp lý cần thiết.
Theo bà, Siren đang hợp tác với Hội Đồng Quan Hệ Mỹ-Hồi Giáo (CAIR) để kiện San Jose vì sử dụng bảng số xe để lục soát mà không cần trát tòa, thêm vào đó là các hoạt động từ những thành phố như Mountain View, Berkeley, và Santa Cruz để hủy hợp đồng với Flock.
Tiếp theo là bà Lena Graber, luật sư của Trung Tâm Nguồn Lực Di Trú, nói rõ là các hệ thống tự động chỉ giúp nhận dạng đối tượng, nhưng vẫn phải cần nhân lực để bắt giữ người nhập cư. Bà còn nhấn mạnh luật trú ẩn vẫn còn hiệu lực như California có đến 25% người nhập cư, nhưng số người bị ICE bắt chỉ có 8%.
Bà cho biết theo dõi là vấn đề quyền lực chính trị chứ không phải vấn đề về công nghệ, nên cần phải có nhiều hoạt động có tổ chức thay vì tìm cách sửa công nghệ.
Cuối cùng là ông Abdi Soltani, tổng giám đốc ACLU Bắc Mỹ, kêu gọi nhiều cộng đồng thúc đẩy quyền Hiến Pháp do tiểu bang bảo vệ trong khi Tu Chánh Án Thứ Tư ngày càng mất hiệu lực.
Theo ông, sự theo dõi hàng loạt là vi phạm quyền tự do của nhiều cư dân, trong khi nhiều người nhập cư bị trục xuất vì cách lấy thông tin bằng các hệ thống tự động.
Đó là lý do ông kêu gọi các cơ quan truyền thông nên liên tục điều tra để vạch trần các hợp đồng theo dõi bí mật của chính phủ. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
