SACRAMENTO, California (NV) – Prop. 40, hay còn gọi là Đề Luật 40, đề nghị đánh thuế một lần đối với tài sản của các tỷ phú California, đang nhận được 52% ủng hộ trong số cử tri có nhiều phần sẽ đi bầu vào Tháng Mười Một, trong khi có 46% phản đối, theo cuộc thăm dò do Viện Chính Sách Công California (PPIC) công bố hôm Thứ Ba, 15 Tháng Chín.
Mức chênh lệch này nằm gần sai số của cuộc thăm dò, cho thấy cử tri vẫn chia rẽ về một trong những đề nghị thuế gây tranh luận nhiều nhất trên lá phiếu của cử tri California năm nay. PPIC khảo sát hơn 1,700 cư dân California từ ngày 4 đến 10 Tháng Chín, trong đó có hơn 1,100 cử tri được xem là có nhiều phần sẽ bỏ phiếu. Sai số của cuộc khảo sát vào khoảng 3%.
Prop. 40 sẽ áp thuế 5% một lần đối với tài sản ròng của những người có hơn $1 tỷ và là cư dân California kể từ ngày 1 Tháng Giêng, 2026. Khoảng 200 người được dự đoán thuộc diện phải đóng khoản thuế này, theo hướng dẫn bầu cử của CalMatters.
Prop. 40 được Nghiệp Đoàn Nhân Viên Dịch Vụ Quốc Tế – Nhân Viên Y Tế Miền Tây (SEIU-UHW) bảo trợ. Nghiệp đoàn ước tính khoản thuế có thể thu được khoảng $100 tỷ trong năm năm. Phần lớn số tiền này sẽ được dành cho chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là Medi-Cal, chương trình bảo hiểm y tế dành cho người có thu nhập thấp. Một phần khác được dành trợ giúp thực phẩm và giáo dục.
Con số $100 tỷ là ước tính của bên vận động cho đề luật. Văn Phòng Phân Tích Lập Pháp California (LAO) đưa ra dự báo thận trọng hơn, cho rằng tiểu bang chỉ có thể thu được hàng chục tỷ đô la trong vài năm. Cơ quan này cũng cảnh báo California có thể mất dưới $1 tỷ tiền thuế lợi tức mỗi năm nếu một số tỷ phú chuyển nơi cư trú hoặc thay đổi cách quản lý tài sản để giảm số thuế phải trả.
Những người ủng hộ cho rằng California cần nguồn thu mới để bù đắp các khoản cắt giảm ngân sách liên bang dành cho Medicaid, có tên Medi-Cal tại California. Họ lo ngại việc thiếu tiền có thể làm bệnh viện và phòng khám giảm dịch vụ, ảnh hưởng đến người có thu nhập thấp và khiến nhiều việc làm trong ngành y tế bị mất.
Phía phản đối gồm một số doanh nhân tại Silicon Valley, tổ chức thương mại, nghiệp đoàn, và tổ chức y tế. Họ cho rằng khoản thuế 5% có thể thúc đẩy người giàu rời California, làm giảm nguồn thuế lợi tức mà tiểu bang đang phụ thuộc nhiều. Một số tổ chức y tế cũng nhận xét Prop. 40 chỉ cung cấp nguồn tiền trong một thời gian và chưa giải quyết được áp lực tài chính thường xuyên của hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Sự chia rẽ diễn ra trong cả giới lao động có tổ chức. Đề luật nhận được sự ủng hộ của Teamsters California, AFSCME California, và đảng Dân Chủ California.
Hiệp Hội Giáo Chức California, Hiệp Hội Y Khoa California, Planned Parenthood, Nghiệp Đoàn Lính Cứu Hỏa Chuyên Nghiệp California cùng một số nghiệp đoàn xây dựng đứng về phía phản đối.
Hai đề luật có thể vô hiệu hóa thuế tỷ phú
Kết quả của Prop. 40 còn phụ thuộc vào hai đề luật khác. Đó là Prop. 41 và Prop. 42, là hai đề luật được những người phản đối Prop. 40 đưa lên lá phiếu.
Prop. 41 sẽ ngăn California áp dụng các sắc thuế mới nếu tiền thu được đặt ngoài giới hạn chi tiêu của tiểu bang. Prop. 40 quy định nguồn thu thuế từ tỷ phú không bị tính vào một số giới hạn ngân sách hiện hành, nên sẽ trực tiếp trái ngược với Prop. 41. Cuộc thăm dò cho thấy 51% cử tri ủng hộ Prop. 41 và 44% phản đối.
Prop. 42 còn đi xa hơn khi cấm tiểu bang ban hành các sắc thuế mới đánh vào tài sản. Đề luật này đang nhận được 54% ủng hộ.
Theo Hiến Pháp California, khi hai đề luật có nội dung trái ngược nhau cùng được thông qua, đề luật nào nhận nhiều phiếu “thuận” hơn sẽ được thi hành trong phần có sự xung đột. Prop. 40 có thể đạt quá bán nhưng vẫn bị vô hiệu hóa nếu Prop. 41 hoặc Prop. 42 cũng được thông qua và nhận nhiều phiếu thuận hơn.
Điều này tạo ra một tình huống phức tạp đối với cử tri. Một người có thể bỏ phiếu thuận cho cả đề luật thuế tỷ phú lẫn đề luật cấm hoặc giới hạn chính loại thuế này. Kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào số phiếu thuận của từng đề luật, thay vì chỉ căn cứ vào việc mỗi đề luật có vượt mức 50% hay không. (T.C.) [đ.d.]
