MIAMI, Florida (NV) – Một chánh án liên bang tại Miami quyết định mở lại vụ kiện $10 tỷ của Tổng Thống Donald Trump chống lại Sở Thuế Vụ (IRS) để xem xét liệu thỏa thuận dàn xếp gần $1.8 tỷ giữa ông và Bộ Tư Pháp (DOJ) có phải là sản phẩm của “sự thông đồng, gian lận hoặc lừa đảo tư pháp” hay không.
NPR, The Guardian và nhiều truyền thông khác cho hay hôm Chủ Nhật, 31 Tháng Năm, trích dẫn phán quyết của Chánh Án Kathleen Williams ở Florida.
Lệnh này ban ra sau khi một nhóm gồm 35 cựu thẩm phán liên bang thuộc lưỡng đảng yêu cầu bà khôi phục vụ án và điều tra thỏa thuận bất thường nói trên. Thỏa thuận, được công bố sau khi ông Trump tự nguyện rút đơn kiện vào tuần trước. Đổi lại, Quyền Bộ Trưởng DOJ là ông Todd Blanche lập ra một quỹ trị giá $1.776 tỷ mang tên “Chống Vũ Khí Hóa” nhằm bồi thường cho những người nói rằng họ bị chính phủ liên bang nhắm mục tiêu vì lý do chính trị. Những người chỉ trích nói quỹ này có thể trở thành hệ thống chi trả bằng tiền thuế cho các đồng minh của ông Trump, bao gồm cả những người bị truy tố vì vụ tấn công Tòa Quốc Hội ngày 6 Tháng Giêng, năm 2021.
Chánh Án Williams viết rằng bà có thẩm quyền “điều tra hành vi sai trái nghiêm trọng” trong một vụ án trước tòa của mình, và yêu cầu luật sư của ông Trump trả lời trước ngày 12 Tháng Sáu về các cáo buộc rằng thỏa thuận này đưa ra “dựa trên sự lừa dối.” Bà đặc biệt yêu cầu họ giải thích liệu các bên trong vụ kiện có thật sự đối lập nhau hay không, và liệu ông Trump có trên thực tế thông đồng với chính chính phủ của mình để dàn xếp vụ kiện nhằm “né sự giám sát của tòa án” hay không.
Vụ kiện ban đầu do ông Trump, hai người con trai của ông và doanh nghiệp gia đình ông nộp hồi Tháng Giêng. Họ nói IRS nợ họ ít nhất $10 tỷ vì cựu nhà thầu IRS Charles Littlejohn đã làm rò rỉ hồ sơ thuế của ông Trump, cùng hàng trăm người khác, cho The New York Times và ProPublica. Ông Littlejohn sau đó bị truy tố và bị tù vì vụ rò rỉ này. Nhưng vụ kiện đặt ra một câu hỏi pháp lý đặc biệt: Tổng Thống Trump đang kiện một cơ quan của chính phủ liên bang trong khi, với tư cách tổng thống, ông cũng kiểm soát cơ quan đó thông qua nhánh hành pháp.
Trước khi vụ án bị đóng, Chánh Án Williams đã yêu cầu cả hai bên giải thích liệu vụ kiện có liên quan đến việc tự giao dịch vi hiến hoặc thiếu sự đối kháng pháp lý thật sự hay không. Hai ngày trước hạn nộp các bản giải trình đó, ông Trump rút đơn kiện. Chánh Án Williams đóng hồ sơ, đồng thời ghi nhận rằng không có “thỏa thuận dàn xếp trong hồ sơ tòa.” Nhưng không lâu sau đó, Bộ Tư Pháp công bố thỏa thuận lập ra “quỹ đen” trị giá gần $1.776 tỷ.
Thỏa thuận này đã kéo theo nhiều thách thức pháp lý. Trong một vụ kiện riêng, Chánh Án Leonie Brinkema tạm thời chặn chính quyền ông Trump khai triển quỹ này, ngăn việc chi trả trước khi tòa quyết định chương trình có hợp pháp hay không. Reuters cho biết lệnh chặn có hiệu lực ít nhất đến ngày 12 Tháng Sáu.
Vụ việc cũng mang ý nghĩa hiến định rộng hơn, theo The Guardian. Nếu Chánh Án Williams kết luận tòa án đã bị lừa dối, bà có thể mở rộng thủ tục tố tụng và xem xét liệu thỏa thuận có hợp lệ hay không. Nếu thỏa thuận bị xác định là không đúng luật, điều đó có thể đe dọa không chỉ quỹ bồi thường mà còn cả các lợi ích khác được cho là nằm trong thỏa thuận, bao gồm những biện pháp bảo vệ ông Trump, gia đình ông và doanh nghiệp của họ khỏi các cuộc điều tra IRS trong quá khứ.
Hiện tại, tòa liên bang chưa kết luận rằng đã có gian lận. Nhưng bằng việc mở lại vụ án, Chánh Án Williams đã đặt một trong những thỏa thuận pháp lý bất thường nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump dưới sự giám sát trực tiếp của tòa, và làm dấy lên khả năng rằng một thỏa thuận giữa tổng thống và chính Bộ Tư Pháp của ông có thể không đứng vững khi bị xem xét. (K.L)
