ORANGE COUNTY, California (NV) – Những đợt sóng lớn do bão Marie tạo ra vào cuối tuần lễ Labor Day vừa qua làm hư hại nhà cửa, cuốn mất nhiều đoạn bãi biển, và đe dọa đường sá cùng đường xe lửa dọc bờ biển miền Nam California. Các nhà khoa học cảnh báo đây có thể mới chỉ là dấu hiệu ban đầu của một mùa Thu và mùa Đông có nhiều biến động nguy hiểm về thời tiết, khi El Nino mạnh kết hợp với mực nước biển dâng cao, triều cường, và những trận bão trên Thái Bình Dương.
Theo báo mạng LAist hôm Thứ Ba, 15 Tháng Chín, bão Marie ở cách California hàng trăm dặm ngoài khơi nhưng vẫn tạo ra những đợt sóng cao tới 12 foot, tương đương khoảng 3.7 mét. Sóng đánh mạnh vào các khu dân cư ven biển từ Malibu xuống Orange County, làm hư hại nhiều căn nhà và buộc giới hữu trách ra lệnh di tản tại một số khu vực.
Tại Orange County, sóng lớn và xói lở đe dọa các tuyến đường sát biển, đồng thời khiến dịch vụ xe lửa Pacific Surfliner giữa San Clemente và Oceanside phải tạm ngưng. Laguna Beach và Dana Point vẫn duy trì tình trạng khẩn cấp ven biển sau khi nước biển cuốn đi một lượng lớn cát, làm hư hại các bờ chắn sóng, và khiến nền đất gần một số công trình bị suy yếu.
Mức độ thiệt hại vừa qua gây lo ngại vì bờ biển đã bị bào mòn ngay trước khi El Nino bước vào thời kỳ mạnh nhất.
Trung Tâm Dự Báo Khí Hậu (CPC) thuộc Cơ Quan Khí Quyển và Đại Dương Quốc Gia Mỹ (NOAA) cho biết trong một bản tin thời tiết hôm 10 Tháng Chín rằng El Nino đang tiếp tục mạnh lên. Xác suất hiện tượng này đạt mức rất mạnh trong mùa Thu và mùa Đông 2026-2027 cao hơn 90%. Cơ quan này còn dự báo tỉ lệ 75% El Nino trong ba tháng từ Tháng Mười đến Tháng Mười Hai đạt cường độ cao hơn tất cả các đợt được ghi nhận kể từ năm 1950.
Một El Nino mạnh sẽ làm tăng khả năng xuất hiện các kiểu thời tiết thường đi kèm hiện tượng này, nhưng giới khoa học lưu ý dự báo ấy không có nghĩa là mọi nơi tại Nam California đều sẽ có một lượng mưa hoặc mức thiệt hại giống nhau. Nguy cơ thiệt hại ở ven biển còn tùy thuộc thời điểm bão đến, hướng sóng, thủy triều, và độ cao của mực nước biển lúc sóng đánh vào bờ.
Sóng Kelvin đưa nước ấm về phía California
Một yếu tố đang được theo dõi là sóng Kelvin, tức là một khối nước ấm lớn di chuyển trong đại dương và làm mực nước biển dâng lên trên đường đi. Đây không phải loại sóng cuộn lên rồi vỗ vào bờ như người ta thường thấy ngoài bãi biển.
Đợt sóng Kelvin hiện nay di chuyển về phía Đông dọc vùng xích đạo Thái Bình Dương. Khi gặp bờ biển Trung và Nam Mỹ, chuyển động của khối nước bị lục địa chặn lại rồi chuyển hướng lên phía Bắc, men theo bờ biển Mexico và tiến về phía Nam California.
Sóng Kelvin có thể làm mực nước biển tăng từ 6 đến 18 inch, tức là khoảng 15 đến 46 cm, trên một vùng rộng lớn. Ngoài khơi, sự thay đổi này diễn ra từ từ nên khó nhận biết bằng mắt thường. Các nhà khoa học phải dùng vệ tinh và thiết bị đo chuyên dụng để theo dõi độ cao mặt biển cùng nhiệt độ nước.
Khi khối nước dồn sát bờ, tác động có thể mạnh hơn. Các nhà khoa học dự báo đợt sóng Kelvin này có thể tràn đến bờ biển Nam California vào đầu Tháng Mười. Nếu nhiều đợt tiếp tục kéo đến và ở lại dọc theo bờ biển, mực nước có thể còn cao thêm.
Mực nước nền càng cao, sóng càng tiến sâu vào đất liền trước khi vỡ. Phần năng lượng vốn tiêu hao ngoài bãi cát sẽ tác động trực tiếp vào bờ chắn sóng, đường sá, và nhà cửa.
Giáo Sư Timu Gallien của đại học UCLA, người chuyên nghiên cứu xói lở bờ biển, giải thích rằng khi mực nước đủ cao để đưa sóng tới sát các công trình, nước có thể tràn qua hiên nhà, cửa sổ, và những lớp bảo vệ vốn hoạt động hiệu quả trong điều kiện bình thường.
Triều cường cao nhất trong vòng 18 năm qua
Nước biển ấm lên cũng làm mực nước tăng vì nước ấm nở ra và chiếm thể tích lớn hơn nước lạnh. Phần nước dâng liên quan đến El Nino sẽ cộng hưởng vào dao động thủy triều hằng ngày.
Cuối mùa Thu và trong mùa Đông năm nay, dự báo California sẽ bước vào thời kỳ triều cường cao nhất trong khoảng 18 năm. Sự thay đổi này liên quan đến chu kỳ 18.6 năm của quỹ đạo Mặt Trăng, khiến một số đợt thủy triều đạt mức cao hơn bình thường.
Ủy Ban Duyên Hải California (CCC) dự báo các đợt triều cường đáng chú ý toàn tiểu bang sẽ xảy ra từ ngày 24 đến 26 Tháng Mười Một và từ ngày 23 đến 25 Tháng Mười Hai. Thời điểm đạt đỉnh tại từng bãi biển có thể khác nhau.
Triều cường tự nó chưa chắc gây thiệt hại lớn. Nguy hiểm tăng nhanh nếu thủy triều lên đúng lúc bão ngoài khơi tạo sóng lớn, trong khi El Nino và sóng Kelvin đã đẩy mực nước biển lên cao. Ba tác động này có thể khiến nước tràn qua bờ chắn, gây ngập lụt khu dân cư thấp, khoét sâu chân vách đá và làm mất thêm cát tại những bãi biển vừa bị bão Marie gây thiệt hại.
Nước biển ấm có thể làm bão mạnh hơn
Nước biển càng ấm, lượng nước bốc hơi vào khí quyển càng nhiều, khiến các trận bão có thể mang theo nhiều mưa hơn.
El Nino còn làm thay đổi dòng tia, tức luồng gió mạnh hoạt động trên cao. Trong một số mùa El Nino, dòng tia chuyển xuống phía Nam và tạo ra nhiều bão cùng hơi ẩm về California thay vì hướng chủ yếu lên vùng Tây Bắc Thái Bình Dương.
Ông Daniel Swain, nhà khoa học khí hậu thuộc hệ thống đại học UC, cho biết nhiệt độ đại dương có thể tiếp tục lập kỷ lục trong nhiều tháng, giữa lúc một đợt nóng biển kỷ lục đã tồn tại. Nước ấm tại phía Đông Thái Bình Dương cũng tạo điều kiện cho nhiều bão nhiệt đới hình thành, duy trì cường độ lâu hơn và tạo ra các đợt sóng lừng có sức tàn phá lớn.
Bão Marie cho thấy một cơn bão ở cách California hàng trăm dặm vẫn có thể tạo ra những đợt sóng lớn đánh vào bờ. Nếu sóng đến đúng lúc mực nước biển dâng và triều cường đạt đỉnh, các thành phố ven biển từ San Clemente đến Malibu có thể bị ngập và xói lở nặng hơn.
Sau khi mất một lượng lớn cát vì bão Marie, các bãi biển không còn đủ sức làm lớp đệm trước những đợt sóng tiếp theo. Nguy cơ hư hại nhà cửa, đường sá, bờ chắn sóng và tuyến xe lửa ven biển do đó sẽ tăng trong những tháng tới.
Giới khoa học chưa thể xác định chính xác mỗi trận bão sẽ đi theo hướng nào hoặc khu vực nào chịu tác động nặng nhất. Dữ liệu hiện nay cho thấy nhiều yếu tố bất lợi có thể cùng xuất hiện trong mùa Thu và mùa Đông này. Với cư dân sống sát biển, đợt sóng do bão Marie gây ra là lời cảnh báo sớm về một mùa El Niño có khả năng thử thách nghiêm trọng hệ thống bảo vệ bờ biển Nam California. (T.C.) [đ.d.]
