Lâm Hoài Thạch/Người Việt
SANTA ANA, California (NV) – Nhiều tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo (PGHH) và đồng hương đến dự Lễ Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực lần thứ 158, do Ban Trị Sự PGHH Miền Nam California tổ chức tại hội quán ở Santa Ana sáng Chủ Nhật, 4 Tháng Mười.
Đồng đạo Bùi Văn Huấn, phó hội trưởng ngoại vụ, kiêm trưởng ban tổ chức, đọc diễn văn khai mạc: “Quan Thượng Đẳng Đại Thần tên thật là Nguyễn Văn Lịch, sinh năm 1837 tại Bình Định. Sau đó gia đình dời về Tân An. Khi chiêu mộ nghĩa quân giúp nước, mọi người gọi ông là Nguyễn Trung Trực, có lẽ vì triều đình và dân chúng cảm phục lòng tận trung báo quốc của ông, nên mới gọi tên ông như thế. Theo Hòa Ước Nhâm Tuất (1862), triều đình nhượng ba tỉnh miền Đông, gồm Gia Định, Biên Hòa, và Định Tường cho quân Pháp. Rồi sau đó, quân Pháp chiếm luôn nhiều tỉnh miền Tây. Lúc bấy giờ, nhiều thân hào nhân sĩ cùng các quan lại triều đình đứng ra hiệu triệu quần chúng để chống lại quân Pháp xâm lăng. Do đó, năm 1861, ông Nguyễn Trung Trực đã chiêu mộ một số nghĩa quân đứng lên chống Pháp, và được triều đình phong ông chức Quản Cơ.”
Kế đến, đồng đạo Lê Hữu Ky hướng dẫn phần nghi thức tôn giáo. Sau đó, ban tổ chức cầu nguyện trước bàn thờ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực.
Ông Trần Văn Tài, hội trưởng Ban Trị Sự PGHH Nam California, giới thiệu phái đoàn Giáo Hội PGHH Trung Ương Hải Ngoại (GHPGPGHH/TƯHN) từ San Jose và Sacramento đến, cũng như các quan khách đến dự gồm Hòa Thượng Thích Minh Mẫn, viện chủ chùa Huệ Quang, Santa Ana; Dân Biểu Trí Tạ (Địa Hạt 70); ông Phát Bùi, chủ tịch Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Nam California; Bác Sĩ Võ Đình Hữu, chủ tịch Hội Đồng Liên Kết Việt Nam Hải Ngoại Hoa Kỳ; và nhiều người khác.
Đồng đạo Nga Nguyễn tuyên đọc “Lời Khuyên Bổn Đạo” của Đức Thầy viết trong Sấm Giảng Quyển 6 năm 1945 tại Sài Gòn. Sau đó, đồng đạo Bùi Duy Hải, phó trưởng Ban Phổ Thông Giáo Lý Giáo Hội PGHH Trung Ương Hải Ngoại, diễn ngâm bài “Gọi Đoàn Thanh Niên” của Đức Thầy viết tại Sài Gòn năm 1943.
Đồng đạo Phan Thanh Nhàn, cố vấn GHPGPGHH/TƯHN, trình bày ý nghĩa ngày giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực.
Ông nói: “Ông Nguyễn Trung Trực cùng nghĩa quân phục kích đốt chìm tàu chiến Pháp tại vàm Nhựt Tảo, Tân An, và trận đánh úp đồn Rạch Giá, nên quân Pháp phải tìm cách tiêu diệt ông. Sau nhiều lần bị thảm bại, giặc đã dùng kế bắt mẹ của ngài và một số đồng bào nghĩa quân làm con tin. Sau đó, ông tự trói mình cho giặc để cứu mẹ và dân chúng khỏi cảnh tù đày cơ cực. Giặc Pháp đem tiền bạc hầu chiêu dụ ông. Nhưng Nguyễn Trung Trực đã thẳng thắng trả lời với họ rằng, ‘Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây.’ Vì không thể dùng kế sách chiêu dụ được anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, vào ngày 27 Tháng Mười, 1868, nhằm ngày 28 Tháng Tám Âm Lịch, năm Mậu Thìn, ông Nguyễn Trung Trực hiên ngang bước ra pháp trường để nhận sự hành quyết, tại khoảng đất trống đối diện với nhà lồng chợ Rạch Giá.”
Nhà thơ Huỳnh Mẫn Đạt đã ca tụng lòng trung kiên ái quốc của ông Nguyễn Trung Trực qua bài “Điếu Nguyễn Trung Trực.” Trong bài văn điếu này có hai câu “Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa/Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần.” Hai câu này được ghi lại tại Cổng Tam Quan, trước khi mọi người vào thành phố Rạch Giá.
Được tin Quản Cơ Nguyễn Trung Trực thọ tử, vua Tự Đức cho làm lễ truy điệu và sắc phong ông là Quan Thượng Đẳng Đại Thần. Vì ngưỡng mộ tinh thần yêu nước của ông, dân chúng đã lập đền thờ Nguyễn Trung Trực tại làng Vĩnh Thanh Vân, Rạch Gía, tỉnh Kiên Giang, nơi ông hiên ngang chịu chết, chớ không chịu đầu hàng giặc Pháp.
Sau đó, đồng đạo Hoa Lưu diễn ngâm bài “Tặng Đoàn Thanh Niên Ái Quốc.” Bài này được Đức Huỳnh Giáo Chủ sáng tác tại Sài Gòn vào năm Quý Mùi (1943) nhằm khích lệ tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm và vai trò của giới trẻ trong việc bảo vệ giang sơn, phục hưng đất nước.
Tiếp theo, ông Trần Văn Phú, hội trưởng Hội Thân Hữu Kiên Giang Miền Nam California, phát biểu cảm tưởng về vị anh hùng dân tộc.
Ông nói: “Ông Nguyễn Trung Trực được tôn kính đặc biệt không chỉ như một vị anh hùng dân tộc, mà còn là một bậc thánh nhân xả thân vì đại nghĩa. Sự sùng kính này xuất phát từ tinh thần tri ân trong ‘Tứ đại trọng ân’ mà Đức Thầy đã chỉ dạy, trong đó có ‘Ơn tổ tiên đất nước’ và tinh thần vì nước quên mình của ông hoàn toàn tương hợp với đạo lý từ bi, trí tuệ, và tinh thần phụng sự tổ quốc. Chính vì thế, ngày giỗ hàng năm của ông không chỉ là dịp để người dân miền Tây Nam Bộ tưởng nhớ một danh tướng, mà còn là ngày lễ tâm linh thiêng liêng của toàn thể PGHH để khắc ghi đạo lý uống nước nhớ nguồn.”
Trong phần thi văn giáo lý, đồng đạo Nguyễn Sum diễn ngâm bài “Tặng Thi Sĩ Việt Châu” và đồng đạo Nguyễn Kim diễn ngân bài “Tự Thán.” Cả hai bài thơ đều của Đức thầy.
Ông Nguyễn Tấn Thuận, cố vấn Ban Trị Sự PGHH Bắc California, nói: “Trong thời chống thực dân Pháp, ông Nguyễn Trung Trực là người trẻ tuổi nhất trong tứ đại Việt Nam, gồm có Trương Công Định, Võ Duy Dương, Nguyễn Hữu Quân, và Nguyễn Trung Trực. Hằng năm, lễ giỗ ông được tổ chức rất long trọng nhiều nơi, nhằm để tất cả bổn đạo PGHH cũng như người Việt khắp nơi trên thế giới tưởng niệm vị anh hùng của dân tộc, mà lịch sử của Việt Nam cũng như của Pháp đều ghi lại những chiến công hiển hách của ông.” [đ.d.]
