WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump hôm Thứ Sáu, 16 Tháng Mười, đe dọa bỏ tù giới chức bầu cử California nếu tiếp tục đếm phiếu bầu qua thư của hơn 20,000 cử tri bị nghi ngờ không có quốc tịch Mỹ, đẩy cuộc tranh chấp về quyền quản trị bầu cử đến nguy cơ đối đầu pháp lý nghiêm trọng, chưa đầy ba tuần trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3 Tháng Mười Một, theo Reuters.
Trên mạng Truth Social, ông Trump chia sẻ thư cảnh cáo của Bộ Tư Pháp và tuyên bố: “Tất cả bọn họ sẽ phải ngồi tù rất lâu!!!”
Trước đó, ông Trent McCotter, quyền thứ trưởng Bộ Tư Pháp Mỹ, gửi thư cảnh cáo giới chức Los Angeles County và tiểu bang California rằng những người cố ý kiểm đếm phiếu của người không có quốc tịch Mỹ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.
Ngày 13 Tháng Mười, Bộ Tư Pháp trao cho Los Angeles County một danh sách hơn 20,000 cử tri bị nghi ngờ không có quốc tịch Mỹ, yêu cầu kiểm tra trong vòng 48 giờ. California từ chối vì chính phủ liên bang không giải thích đầy đủ phương pháp xác định những người này.
Ngày 15 Tháng Mười, Bộ Tư Pháp khởi kiện California, yêu cầu tòa ngăn kiểm đếm những lá phiếu liên quan cho đến khi xác minh được quốc tịch.
Bộ Trưởng Hành Chính California Shirley Weber phản bác, cho rằng chính quyền Trump đang tìm cách tiếp cận dữ liệu cử tri được bảo vệ và loại bỏ người ghi danh, gây hỗn loạn, và làm suy giảm niềm tin vào bầu cử.
Trump có quyền bỏ tù giới chức bầu cử?
Về phương diện pháp lý, đây là vấn đề phức tạp hơn nhiều so với lời đe dọa của tổng thống.
Điều 18 U.S.C. §611 của Luật Liên Bang cấm người không có quốc tịch Mỹ bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang. Chính quyền Trump có cơ sở pháp lý để điều tra và truy tố những trường hợp vi phạm thực sự.
Tuy nhiên, Điều 18 U.S.C. §2 về trách nhiệm đồng phạm đòi hỏi công tố viên chứng minh người bị cáo buộc biết về hành vi phạm tội và cố ý giúp hành vi ấy xảy ra.
Vì vậy, việc nhân viên bầu cử làm đúng nhiệm vụ kiểm phiếu theo luật tiểu bang, hoặc không chấp nhận một danh sách chưa được xác minh, tự nó không đủ chứng minh phạm tội.
Quan trọng hơn, nghi ngờ một người không có quốc tịch khác hoàn toàn với chứng minh người ấy không phải công dân Mỹ. Một số hệ thống xác minh từng nhận diện nhầm công dân đã nhập tịch thành người nước ngoài.
Luật Ghi Danh Cử Tri Toàn Quốc còn hạn chế việc thanh lọc hàng loạt danh sách cử tri trong vòng 90 ngày trước bầu cử liên bang, dù vẫn cho phép một số trường hợp điều chỉnh hợp pháp.
Hiến Pháp Mỹ giao cho các tiểu bang trách nhiệm tổ chức bầu cử Quốc Hội, dưới quyền ban hành luật điều chỉnh của Quốc Hội liên bang. Tổng thống không thể chỉ bằng một bài đăng mạng xã hội quyết định ai phạm tội hoặc phải ngồi tù.
Nguy cơ trước cuộc bầu cử giữa kỳ
Cuộc đối đầu đặt ra hai yêu cầu quan trọng: Ngăn chặn phiếu bầu bất hợp pháp và bảo vệ quyền bỏ phiếu của công dân đủ điều kiện.
Nếu chính quyền Trump chứng minh được có người không đủ điều kiện bỏ phiếu, giới chức phải giải quyết theo luật. Nhưng nếu chỉ dựa vào dữ liệu chưa kiểm chứng, việc ngăn phiếu có thể tước quyền bầu cử của công dân vô tội.
Các chuyên gia luật bầu cử cảnh báo yêu cầu của Bộ Tư Pháp có thể vượt quá thẩm quyền và gây áp lực đối với nhân viên kiểm phiếu.
Hệ quả đáng lo ngại không chỉ là khả năng kiện tụng kéo dài hoặc trì hoãn kết quả, mà còn là việc cử tri mất niềm tin vào tính công bằng của bầu cử.
Vấn đề cốt lõi cuối cùng không phải tổng thống đe dọa mạnh đến đâu, mà là chính phủ có đủ bằng chứng hợp pháp hay không, và tòa án có cho phép sử dụng những bằng chứng ấy để hạn chế quyền bầu cử của công dân Mỹ hay không. (MPL) [đ.d.]
