Trúc Phương/Người Việt
Ông Jon Ossoff hiện là một trong những gương mặt được chú ý nhất của đảng Dân Chủ. Ông có tuổi trẻ, khả năng diễn thuyết, sức hút trên mạng xã hội và thông điệp chính trị xuyên suốt đánh trực diện vào sự lạm quyền và tham nhũng vô độ của Tổng Thống Trump.
Ở tuổi 33, 11 tháng và 4 ngày, ông Ossoff trở thành thượng nghị sĩ (TNS) trẻ nhất tuyên thệ nhậm chức tại Quốc Hội khóa 117. Bây giờ, ở tuổi 39, ông vẫn là người trẻ nhất tại một nơi mà độ tuổi trung bình các thành viên là 65. Chỉ một năm trước, ông Ossoff được coi là TNS đương nhiệm dễ bị đánh bại nhất, khi ông là ứng viên Dân Chủ duy nhất phải tái tranh cử ở một tiểu bang mà ông Trump từng giành chiến thắng. Giờ đây thì khác. Cuộc thăm dò do tờ The Atlanta Journal-Constitution công bố ngày 21 Tháng Mười cho thấy ông Ossoff đang dẫn trước đối thủ Mike Collins với cách biệt đáng kể (48% so với 40%).
Từ một kẻ thất bại
Ông Jon Ossoff bắt đầu sự nghiệp trên sân khấu quốc gia bằng một thất bại. Tháng Sáu, 2017, khi ấy mới 30 tuổi, ông thua ứng viên Cộng Hòa Karen Handel trong cuộc bầu cử đặc biệt tại khu vực bầu cử Quốc Hội số 6 của Georgia. Ông thất bại với cách biệt khoảng ba điểm phần trăm, dù huy động được gần $30 triệu cho cuộc tranh cử vốn chỉ nhằm giành một ghế tại Hạ Viện. Đó là một trong những cuộc bầu cử Hạ Viện tốn kém nhất lịch sử Mỹ thời điểm đó.
Khi ông Jon Ossoff bước vào cuộc đua, Georgia vẫn là tiểu bang mà Cộng Hòa có lợi thế đáng kể. Khu vực số 6, nằm ở vùng ngoại ô giàu có phía Bắc Atlanta, từng là thành trì của Newt Gingrich, cựu chủ tịch Hạ Viện và một trong những kiến trúc sư của làn sóng chính trị trỗi dậy mạnh mẽ của Cộng Hòa vào thập niên 1990.
Không có kinh nghiệm giữ chức vụ dân cử, cũng không phải chính trị gia kỳ cựu với mạng lưới quyền lực được xây dựng qua nhiều thập niên, ông Ossoff chỉ có một lợi thế: Tuổi trẻ, khả năng truyền thông và một thông điệp phù hợp với tâm trạng của những cử tri bất mãn với ông Trump. Benjamin Wallace-Wells, trong bài viết trên The New Yorker, nhận xét rằng ông Ossoff bắt đầu trở thành một hiện tượng văn hóa chính trị trong làn sóng phản kháng ông Trump, nhưng vẫn thua!
Thất bại đó không chôn vùi ông Ossoff; trái lại, nó giúp ông chứng minh một điều mà Dân Chủ tuyệt vọng tìm kiếm sau chiến thắng của ông Trump năm 2016, rằng một ứng viên có thể biến sự bất mãn của cử tri thành một phong trào chính trị thực sự.
Năm 2020, ông Ossoff trở lại. Lần này, ông đánh bại TNS David Perdue của Cộng Hòa sau vòng bỏ phiếu bổ sung ngày 5 Tháng Giêng, 2021, góp phần đưa quyền kiểm soát Thượng Viện về tay Dân Chủ. Chiến thắng này diễn ra chỉ một ngày trước khi những người ủng hộ ông Trump xông vào Tòa Nhà Quốc Hội nhằm ngăn xác nhận kết quả bầu cử tổng thống.
Đó là thời điểm định hình con đường chính trị của ông Ossoff. Không chỉ là một chính trị gia trẻ thắng được chiếc ghế khó giành, ông còn là một trong những người góp phần giúp Dân Chủ giành lại quyền lực lập pháp trong thời khắc nền dân chủ Mỹ đối diện cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Chiến thắng năm 2021 cho thấy thất bại năm 2017 không phải một tai nạn được sửa chữa bằng may mắn. Ông Ossoff đã xây dựng được mạng lưới ủng hộ, khả năng gây quỹ và sự nhận diện chính trị.
Không xuất thân từ gia đình có truyền thống chính trị, Ossoff lớn lên tại Northlake, khu vực thuộc tầng lớp trung lưu thuộc hạt DeKalb, gần Atlanta. Mẹ ông, bà Heather Fenton, sinh ra và lớn lên tại Sydney, Úc; bản thân cũng là nhân vật có tên tuổi. Bà là đồng sáng lập tổ chức New Power Pac, chuyên hỗ trợ phụ nữ đắc cử vào các vị trí chính quyền địa phương tại Georgia. Cha ông, Richard Ossoff, là luật sư, từng điều hành một công ty xuất bản ở Atlanta chuyên cung cấp tài liệu đào tạo cho các luật sư và kế toán viên.
Hồi trẻ, Jon Ossoff có lúc là thực tập sinh cho văn phòng Dân Biểu John Lewis, trước khi vào đại học Georgetown University theo ngành chính trị học. Sau đó, ông làm việc cho Dân Biểu Hank Johnson. Năm 2013, ông theo học chương trình thạc sĩ tại Trường Kinh Tế London. Khi 26 tuổi, Ossoff trở thành giám đốc điều hành “Insight: The World Investigates”- công ty phim tài liệu có trụ sở tại London, chuyên thực hiện các dự án điều tra tham nhũng, tội phạm và lạm dụng quyền lực tại nhiều quốc gia. Kinh nghiệm này giúp ông hình thành một thông điệp mà ông luôn sử dụng khi tranh cử, rằng chống tham nhũng không phải khẩu hiệu trang trí mà là nhiệm vụ cốt lõi của người nắm quyền lực công.
Jon Ossoff và 2028
Kinh nghiệm báo chí điều tra giúp xây dựng bản sắc cá nhân cho Ossoff. Trong chiến dịch 2017, ông Ossoff từng sử dụng khẩu hiệu “Make Trump Furious.” Gần một thập niên sau, ông tiếp tục làm cho ông Trump nổi điên. Trong nhiệm kỳ thượng nghị sĩ, tên tuổi Ossoff là cái gai khó chịu đối với nhiều viên chức chính quyền Trump.
Trong phiên điều trần nhằm chuẩn y ghế giám đốc Cơ Quan Tình Báo Quốc Gia cho Jay Clayton, ông Ossoff truy vấn ông Clayton về lý do tại sao cựu tổng thống Honduras, ông Juan Orlando Hernandez, được ông Trump ân xá chỉ khoảng 18 tháng sau khi bị kết tội buôn bán ma túy và lĩnh án 45 năm tù. Ông Ossoff cũng thực hiện “phép thử lòng trung thành” khi hỏi ông Clayton rằng ai là người chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2020. Giám Đốc Clayton ú ớ và im lặng, thế là ông Ossoff trả lời thay: “Chẳng phải thật nhục nhã khi không thể trả lời câu hỏi này sao? Chúng ta biết, ông biết, và tất cả mọi người trong phòng này đều biết câu trả lời trung thực cho câu hỏi đó. Tại sao ông không thể nói ra?”
Trên cương vị thượng nghị sĩ, Ossoff thúc đẩy việc chấm dứt hoạt động giao dịch cổ phiếu và tiền điện tử đối với các thành viên Quốc Hội, vợ/chồng và con cái họ; vận động sửa đổi Hiến Pháp nhằm loại bỏ việc vung tiền thao túng bầu cử của các tập đoàn; đồng thời điều tra các hành vi lạm dụng và tham nhũng nói chung. Là người Do Thái, từng chia sẻ rằng tổ tiên mình “bị sát hại trong các trại tập trung Đức Quốc Xã,” ông Ossoff nói rằng ông luôn ủng hộ Israel nhưng không vì vậy mà đồng ý với những gì Thủ Tướng Benjamin Netanyahu của Israel làm.
Một số nhà quan sát cho rằng, nếu ngày nào đó TNS Ossoff rời khỏi Georgia, các đảng viên Dân Chủ tại tiểu bang này khó có thể đạt được những gì mà ông từng xây dựng thành công. Ông Ossoff từng nhiều lần nói rằng ông không quan tâm việc tranh cử tổng thống, nhưng nếu Dân Chủ cần một thế hệ lãnh đạo mới, có khả năng giao tiếp với công chúng, và giúp khôi phục niềm tin vào các thiết chế dân chủ thì ông hẳn là một trong số đó.
Những cái tên như Kamala Harris, Gavin Newsom, hay Alexandria Ocasio-Cortez đều ít nhiều mang trên mình những “vết sẹo” chính trị. Hơn nữa, nước Mỹ cũng có “vấn đề địa chính trị” của nó. Những nhân vật trên vừa “cũ” vừa dễ dàng bị gán mác là đại diện cho tầng lớp tinh hoa ở các tiểu bang ven biển “chẳng hiểu biết gì” đời sống người dân ở các tiểu bang nông nghiệp.
Theo Hank Sheinkopf, chiến lược gia kỳ cựu của Dân Chủ, ông Ossoff, “xét trên nhiều phương diện,” là người có vị thế thuận lợi để hàn gắn những rạn nứt trong nội bộ. Sheinkopf nói: “Ông ấy đến từ miền Nam, vì vậy mọi người coi ông ấy là người có tư tưởng bảo thủ dù trong thực tế không phải vậy. Ông ấy được chấp nhận bởi cử tri ở các khu vực ngoại ô, nông thôn lẫn thành thị. Những gì ông ấy nói rất hợp lý, không nghiêng hẳn về cánh tả hay cánh hữu. Ông ấy thiên về trung tả. Đó là cách tiếp cận thực sự hiệu quả. Mọi người đang tìm một giải pháp trung dung và họ sẽ cảm thấy khó chịu với phe cực tả, với đại diện là tổ chức Dân Chủ Xã Hội Mỹ (DSA), cũng như phe cực hữu, với đại diện là Trump.”
Yếu tố “phái nam, da trắng, ở miền Nam” phải nói là những điểm mạnh chính trị không thể phủ nhận của ông Ossoff. Trong cuộc đua tái tranh cử Thượng Viện lần này, ông được sự ủng hộ từ ba thành viên Cộng Hòa theo đường lối ôn hòa (hai thị trưởng ở miền Nam Georgia và Jeff Flake, cựu thượng nghị sĩ Cộng Hòa đại diện Arizona). Ngoài ra, ông Ossoff hiển nhiên cũng giúp mang lại sinh khí cho Dân Chủ nhờ độ tuổi của mình. Theo Sheinkopf, ông ấy là nhân vật “phù hợp về mặt thế hệ.”
Ông James Carville – chiến lược gia Dân Chủ, từng góp phần đưa Bill Clinton, một chính trị gia Dân Chủ ở miền Nam, lên ghế tổng thống – nhận xét: “Phải chăng Ossoff đang trở thành ngôi sao của chu kỳ chính trị này? Tôi nghĩ nhận định đó hoàn toàn hợp lý. Xét về khả năng gây quỹ và kết quả thăm dò, ông ấy có lẽ là người vượt kỳ vọng xuất sắc nhất hiện nay. Ông ấy không chỉ có năng lực mà còn tiến bộ hơn theo thời gian. Sự thăng tiến ông ấy thực sự rất ấn tượng.”
Ông Carville nói thêm, so với ông Newsom, ông Ossoff “mang lại cảm giác chân thực” và thể hiện như “một người đàn ông miền Nam tử tế, tốt bụng, có khả năng thu hút phiếu bầu từ cả hai phía.” Đây là lợi thế hiếm có, có thể đưa ông tiến xa hơn nhiều so với việc “không tranh cử tổng thống năm 2028,” như ông nhiều lần khẳng định. Hồi còn làm thượng nghị sĩ, cựu Tổng Thống Barack Obama cũng nói y như vậy. Thắng hay thua trong cuộc tranh cử Tháng Mười Một này, ông Ossoff chắc chắn không dừng lại. Như hồi cách đây gần 10 năm, thất bại đã không chôn vùi cái tên “Jon Ossoff.” [dt]
