Vì sao Trump và Tập khó tránh được một cuộc chiến mậu dịch

Lê Mạnh Hùng

Trong mấy tuần qua cả thế giới chăm chú theo dõi và đặt câu hỏi một cuộc chiến mậu dịch giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ làm sao xảy ra. Khởi đầu với $50 tỷ, rồi lên $100 tỷ chẳng mấy chốc là một cuộc chiến toàn diện về mậu dịch có thể sẽ xảy ra ngay.

Nhưng thực tế trước kia cho thấy, các cuộc đụng độ này thông thường cũng không dẫn đến một cuộc chiến mậu dịch toàn diện dù rằng việc dừng lại có thể làm mất mặt cả hai bên. Điều làm cho một cuộc chiến mậu dịch lần này có nhiều triển vọng xảy ra không những là vì bản tính của hai vị lãnh tụ hai nước mà còn vì một nguyên nhân sâu xa khác nữa.

Đối với ông Donald Trump, không tiến hành với việc tiếp tục đánh thuế quan gia tăng vào hàng Trung Quốc nếu Bắc Kinh không có những thay đổi có ý nghĩa trong chế độ bảo đảm tài sản trí tuệ và mô hình kinh tế của họ, là một điều không những chứng tỏ yếu đuối địa vị chính trị mà còn đánh vào chính bản chất “người hùng” của ông.

Đối với ông Tập Cận Bình nhượng bộ trước những gì mà chính phủ Trump đòi hỏi là một hành động tự sát về chính trị. Thành ra khó có một cách nào ra khỏi nan đề này mà không liên quan đến một cuộc chiến hoặc là một sự đầu hàng nào đó.

Động thái này được thể hiện qua một cuộc trao đổi hôm Thứ Sáu tuần rồi, 6 Tháng Tư, giữa Larry Kudlow, cố vấn kinh tế mới của ông Trump và một nhà báo Trung Quốc vốn cùng với khoảng một chục nhà báo Trung Quốc khác đến Tòa Bạch Ốc để nghe ông Kudlow giải thích về con số $100 tỷ thuế quan mới mà “boss” của ông loan báo tối hôm trước.

Nhà báo Trung Quốc này hỏi ông Kudlow: “Chủ Tịch Tập Cận Bình rõ ràng là không có bao nhiêu lựa chọn trong tay vì chính ông cũng đã thấy hiện đang có cao trào tinh thần dân tộc tại Trung Quốc. Theo quan sát của tôi thì có đến 90% dân chúng Trung Quốc sẵn sàng chiến đấu chống lại Mỹ trong một cuộc chiến thương mại. Nhưng tại Mỹ tôi không nghĩ là có 90% dân Mỹ sẵn sàng chiến đấu chống lại Trung Quốc. Như vậy làm sao ông chờ đợi rằng Trung Quốc sẽ nhượng bộ trong tình trạng này?”

Câu hỏi này đã làm cho vị cựu bình luận gia của Fox News phải dừng lại suy nghĩ và một lúc sau mới trả lời: “Liệu Trung Quốc có muốn là một phần của hệ thống kinh tế và thương mại toàn cầu hay không? Anh bạn, họ đang ở trong một tình trạng không thể tiếp tục được. Họ không thể nào tiếp tục vi phạm các luật lệ về thương mại như họ đã làm trong 20 năm qua. Họ không có ai khác ủng hộ. Đây không phải là vấn đề thể diện mà là vấn đề của một nền kinh tế hàng đầu hội nhập vào với phần còn lại của thế giới!”

Cuộc trao đổi còn tiếp tục, nhưng chỉ hai câu trao đổi này đã chỉ cho ta thấy một sự tính toán sai lầm quan trọng tại Washington vào lúc này. Chính quyền Trump có vẻ đã bất chấp không để ý đến động thái chính trị nội bộ của Trung Quốc khi họ theo đuổi các mục tiêu đòi hỏi các lãnh tụ Trung Quốc phải khuất phục trước những đòi hỏi của họ.

Trong một thế giới “America First” lý tưởng của ông Trump, điều đó cố nhiên là rất đúng. Ông Trump nghĩ rằng ông có thể làm áp lực với những thuế quan nhằm đền bù lại hàng chục năm trộm cắp các tài sản trí tuệ và bằng ý chí sẵn sàng chấp nhận một cuộc chiến thương mại toàn diện để buộc Bắc Kinh phải nhượng bộ. Chính quyền ông biện hộ, hàng chục năm cố gắng thầm lặng của các chính quyền Mỹ trước đó đều đã thất bại. Bắc Kinh đã nuốt lời quá nhiều để có thể tin tưởng vào những hứa hẹn mơ hồ của họ.

Chính quyền Obama có một cách khác để đối phó với thách thức Trung Quốc. Ông Obama cũng đến kết luận rằng trật tự kinh tế thế giới không còn hoạt động hữu hiệu nữa, và cần phải đối phó với Trung Quốc. Nhưng giải pháp của chính quyền Obama là xây dựng những liên minh mậu dịch vùng rộng lớn và lâu dài bên ngoài khuôn khổ Tổ Chức Mậu Dịch Thế Giới (WTO) và dùng những liên minh này để đặt ra những luật lệ mới cho nền kinh tế toàn cầu mà dần dà sẽ buộc Bắc Kinh phải đi theo.

Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương mà ông Trump xé bỏ ngay trong ngày đầu nhậm chức chính là vũ khí để làm việc đó. Tương tự như vậy, một thỏa hiệp khổng lồ khác thương thuyết với Liên Hiệp Châu Âu mà hai bên hy vọng là sẽ cho một đối trọng mới cho các giá trị, quy luật và tiêu chuẩn của Tây phương trước thách thức của Bắc Kinh.

Trong lúc ông Trump và những phụ tá của ông lựa chọn một sự đối đầu gay gắt ngắn hạn để chiến đấu chống lại những thách thức có tính cách sinh tử thì những người tiền nhiệm của ông lựa chọn những giải pháp có tính cách chiến lược lâu dài. Thế nhưng cả hai đều thấy rõ là một cuộc chiến về kinh tế với Trung Quốc là một điều không thể tránh được. Và đó là lý do mà một cuộc chiến mậu dịch khó có thể tránh được xảy ra vào lúc này.

Cả hai đều không thể nhượng bộ trong cuộc chiến kinh tế này. Làm như vậy có nghĩa là bỏ thế kỷ thứ 21 cho bên kia chi phối. Phần thưởng mà hai bên dự trù có được thì lớn hơn nhiều những thiệt hại mà một cuộc chiến thương mại có thể tạo ra cho nền kinh tế bất chấp những cố gắng mà họ dùng để trấn an các thị trường tài chánh.

Thuế quan chỉ là một cách mà ông Trump và những cố vấn của ông dùng để đánh trong trận chiến này. Họ cũng đưa ra những hạn chế mới đối với việc Trung Quốc đầu tư vào Hoa Kỳ để ngăn chặn Bắc Kinh mua kỹ thuật của Mỹ.

Nhưng Trung Quốc cũng không thể nào cho phép Mỹ làm vậy mà không trả đũa. Trung Quốc thấy rõ những cố gắng này là nhằm chặn đứng kế hoạch của Trung Quốc nhằm bảo đảm một vai trò hàng đầu cho mình trong các lãnh vực kỹ thuật tiền tiến như AI hoặc Robot mà ông Tập đưa ra trong kế hoạch “Made in China 2025.”

Thành ra mặc dầu các nhà kinh tế, các nhóm doanh nghiệp và giới đầu tư trên thế giới tuần qua đều lên tiếng kêu gọi hai ông Trump và Tập hãy xuống thang và thương thuyết, ta vẫn thấy một cuộc chiến mậu dịch khó có thể tránh được. (Lê Mạnh Hùng)

Mời độc giả xem chương trình “Nói Chuyện Với Ngô Nhân Dụng” với đề tài “Tại sao các nước lại có hiệp ước thương mại?” (phần 2)

Comment Disclaimers / Policy

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Khẩn trương hay không khẩn trương?

Năm vụ án đầu tiên kiện Tổng Thống Donald Trump về lệnh “toàn quốc khẩn trương” đã được phân công cho ba vị quan tòa ở California và Texas.

Thấy quốc sỉ mà không biết thẹn

Người Cộng Sản vốn vô thần, nhưng lại rất mê tín. Tới giờ này, đảng Cộng Sản đã bắt đầu lo, không biết đến ngày nào thì Trời quả báo!

Thái Lan sẽ phải làm rõ vụ ‘bắt cóc Trương Duy Nhất?’

Một số tờ báo Thái Lan đang săn tìm thông tin về vụ Trương Duy Nhất mất tích, trong đó quan tâm đến "Trương Duy Nhất thực chất là người thế nào."

Không bao giờ nữa?

Đó là lời hứa của thế giới, ít nhất là thế giới dân chủ Tây Phương, đưa ra sau vụ thảm sát người Do Thái.

Chờ Chánh Án John Roberts phán xử

Một số luật sư của Tòa Bạch Ốc cho biết Tổng Thống Donald Trump có thể kiếm chỗ này, chỗ khác trong ngân sách, thế nào cũng đủ $7 tỷ hay $8 tỷ để xây bức tường biên giới; mà không cần phải công bố tình trạng khẩn trương.

Juan Guaidó làm lịch sử

Đối với thế giới bên ngoài, các hành động của Juan Guaido có vẻ như một tấn kịch được sắp xếp có trình tự, trong vài tuần lễ đã biến một lãnh tụ đối lập 35 tuổi thành một vị tổng thống lâm thời.

Nhân quả Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-Châu Âu (EVFTA)

Mặc dù đã kết thúc đàm phán từ cuối năm 2015, nhưng quá trình rà soát pháp lý đối với EVFTA (Hiệp định thương mại tự do Việt Nam-Châu Âu) đã kéo dài đến hai năm rưỡi.

Chiến dịch bảng đường chống Brexit ở London

Mới 5 giờ 55 phút sáng, trên một trong những trục lộ chính của vùng tây thủ đô London, vừa bắt đầu chật ních xe cộ chuẩn bị cho giờ đi làm.

Chống phá thai là đề tài tranh cử 2020

Trong thông điệp liên bang mới đọc trước Quốc Hội, Tổng Thống Donald Trump cho thấy ông đã chọn một đề tài tranh cử cho năm 2020: Chống phá thai. Ông dành một thời gian khá dài nói đến vấn đề này, với nhiều chi tiết và lời lẽ xúc động.

Tự do và hạnh phúc

Muốn xã hội hạnh phúc thì kinh tế đóng một vai trò khá quan trọng: Một quốc gia nghèo nàn, người dân thiếu ăn thiếu mặc quanh năm, thì khó sống hạnh phúc.