Canh bồi của người Ba Na

K’Sim




Về xã Ia Phí, huyện Chư pả (Gia Lai), do quen biết lâu rồi nên Rơ Chăm Pay hỏi tôi:”Trưa nay thích ăn gì?”. Tôi nói ngay:”Món nào đích thực dân dã mang tính dân tộc thì cho ăn”. Anh gật đầu:”Nấu canh bồi vừa uống rượu, vừa chan cơm đều được.”



Nói đúng ra tôi đã ăn canh bồi (hay còn gọi là canh sộn) là canh có cá hay cua nấu lẫn với nhiều loại rau rừng mà nhiều dân tộc bản địa Tây nguyên đã từng nấu, song nghe nói canh bồi của người Ba na ngon có tiếng, nên muốn được nếm thử.



Anh bảo chị phóng xe máy vô rừng, còn anh đạp xe đi chợ mua một mớ cá mè suối, anh bảo:”Cá chép, cá trắm nuôi cả vài ba ký lô thiếu gì, nhưng phải là cá này nấu canh bồi mới hợp với rau rừng. Tiếng là cá suối nhưng người ta bắt ở sông Ia Krông Bơ lan đấy.”








Ra suối bắt cá. Hình minh hoạ. Nguồn: thanhnien.com.vn



Tôi giúp anh làm sạch cá xong thì nồi nước cũng vừa sôi, anh đổ cả nửa rổ cá vào nấu thêm chặp nữa thì vớt ra cái thau nhôm. Hai chúng tôi hì hụi bỏ da, bỏ đầu, xương sống, xương dăm, chỉ còn mỗi thịt cũng được đầy một cái tô ước chừng cả ký.



Vừa lúc chị về hái được khá nhiều loại lá, rau rừng, nào là bồ ngót, đọt bồm bộp (lạc tiên), đọt me vóc (mây), đọt đát, rau má, cải thơm, lá xoài rừng non cùng một mớ cà đắng. Còn một số lá nữa tôi không biết tên, chị vợ giới thiệu:”Đọt và lá thuốc cả đấy, người Kinh gọi là sâm đất, hoài sơn, đinh lăng…” Ngay lúc ấy Rơ Chăm Pay bảo tôi lên nhà, phần việc còn lại của bà xã nấu mới ngon, nhưng tôi muốn ‘mục sở thị’ công thức nấu thế nào nên nán lại.



Chị nhặt cà đắng để nguyên trái rửa sạch và gạn lấy tới 2 tô nước trong từ cái soong luộc cá ban nãy đổ vào cái soong khác rồi cho cà vào bắc lên bếp, chị giải thích:”Nấu nguyên trái lâu một chút nhưng chất đắng thanh thao vẫn còn nằm trong ruột trái cà ăn ngon hơn.”



Nói rồi chị đi rửa các loại lá gộp lại thái nhỏ như sợi thuốc, đợi thêm khoảng 10 phút, thử cà đã mềm thì cho tô thịt cá vào nấu sôi vài chặp mới bỏ rau, nêm muối, bột ngọt, ớt xanh giã nát…, đảo qua và nhắc xuống.



Mâm dọn ra, nồi canh để giữa, trong nồi có chiếc vá (muỗm lớn), chị vợ múc một vá toàn nước canh tới hơn nửa chén đưa chồng, anh chồng đổ vô 2 ly rượu nhỏ rồi chia đôi đưa tôi 1 chén. Vừa thổi vừa húp hết trong chén, anh bảo:”Canh bồi đổ rượu vô uống gọi là suôn, dùng hết cho ra mồ hôi thì uống rượu tiếp nó mới khoẻ.” Đúng vậy, sau đó tôi với Rơ Chăm Pay uống hết nửa lít nữa vẫn mới chỉ vừa say, trong khi đó tửu lượng tôi chưa bao giờ được nửa xị (250 ml)..








Canh bồi. Hình do tác giả cung cấp.



Canh bồi của người Ba na quả tình có mùi, vị đặc trưng khác nhiều so với canh của nhiều dân tộc khác; cá mè suối kho hay làm các món khác đều phát hiện ra mùi tanh, song nấu canh bồi chỉ thấy mùi thơm của thịt cá chứ chẳng nghe tanh do có nhiều loại lá đã ‘khử’ được mùi. Đặc biệt ăn một gắp rau mới cảm nhận được nhiều vị ngon, bùi, đắng, chua, ngọt, chát… lẫn lộn. Cà đắng có lẽ là món chủ đạo trong canh, trong vị đắng ấy nó có vị ngon khó tả, ăn rồi vẫn còn giữ vị ngòn ngọt thanh thao ở cổ. Thịt cá hầu như đã nát ra với thứ nước sền sệt gần như dạng cháo bột loãng tiềm ẩn mùi thơm thảo của núi rừng, của thiên nhiên thật khó viết thành lời.



Rơ Chăm Pay bảo:”Mùa này không có cua, cua đá bắt từ suối lên dã nát lọc lấy nước nấu canh bồi còn thú vị hơn. Mà chẳng cá, chẳng cua dân Ba na nhiều đời nay đã sống và có sức khoẻ tuyệt vời cũng nhờ canh bồi đấy, nó toàn là rau rừng có nhiều vị thuốc chữa trị được nhiều bệnh, tốt lắm!”



Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Về quê ăn tết ‘không nói chuyện chính trị’

Không nói chuyện chính trị là một cái mốt của những người tự xem là thức thời. Như con đà điểu rúc đầu vào cát, né mọi vấn đề bức xúc của cuộc sống.

Chủ tịch nước, Tổng bí thư, công việc của ông là gì?

Với vai trò Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đang vật lộn với cái khẩu hiệu Chủ nghĩa Xã hội nhất là lúc này khi mà người anh em Venezuela đang bị bao vây

Nạn dịch thuốc có chất á phiện ở Mỹ

Dịch nghiện thuốc có chất á phiện lan tràn trên tất cả các tiểu bang và tất cả các sắc dân. Thống kê của Đại Học Princeton năm 2015 cho thấy tử vong do ngộ độc thuốc tăng mạnh từ đầu thế kỷ thứ 21.

Ngày Xuân nghe chơi vài câu hát Xẩm

Hát Bộ, hát Chèo, hát Cô Đầu, hát Cải Lương, hát Hồ Quảng… để kiếm sống ra sao thì tôi không biết. Chớ còn hát Xẩm thì dù có được (cho) tiền, vẫn nghèo xơ xác.

Triền miên quấy rầy tổng thống

"Dân Biểu Adam Schiff  vừa công bố là sẽ soi mói tìm kiếm mọi góc cạnh trong cuộc sống của tôi qua cả hai bình diện tiền tài và riêng tư"

Bắc Kinh và chiến lược đổ bộ âm thầm vào nước Úc

Huang Xiangmo là một trong hai người Trung Quốc có ảnh hưởng chính giới và đảng chính trị lớn nhất của Úc, đảng Lao Động và đảng Cấp Tiến.

Tết Kỷ Hợi và bài học Venezuela

Venezuela là nỗi ám ảnh làm nhiều người giật mình. Người Venezuela phải viết lại lịch sử của họ bằng máu và nước mắt, nhằm “thoát Trung”

Việt Nam: Một Venezuela không có Mỹ

Venezuela rất khác với Việt Nam là được Hoa Kỳ ra mặt ủng hộ. Nếu thiếu vai trò của Mỹ chắc chắn Caracas cũng không khác gì Hà Nội

Tết vô gia cư của người dân bị cưỡng chế ở Cồn Dầu, Lộc Hưng

Các hộ dân bị cưỡng chế nhà ở giáo xứ Cồn Dầu và vườn rau Lộc Hưng nói rằng họ “ăn cái Tết hết sức đau đớn và bi thảm, xuân về nhòa trong nước mắt.”

Năm 2019 và hai vấn đề đối biệt

Lịch sử thế giới luôn biến đổi nhưng chu trình lịch sử có vẻ như trở lại một khúc quanh. Năm 2019, dân chủ, nhân quyền, kinh tế thị trường không còn được đặt lên hàng đầu.