Nguyễn Phúc (Saigon)
Lãnh đạo VN “bó tay” với tình trạng lãng phí hiện đang phổ biến trên mọi lĩnh vực, ở các nơi và ngày càng trầm trọng.
Theo con số thống kê, lãng phí trong xây dựng làm hoang phí từ 5% – 30% vốn đầu tư, lãng phí diễn ra tại hầu hết các khâu trong quá trình xây dựng, từ giải phóng mặt bằng, thiết kế, vật tư, nhân công đến tư vấn, giám sát… Lãnh phí tiếp tay đắc lực cho tham nhũng. Đó là lý do tại sao ngân sách luôn bội chi, nợ công tăng dần và lạm phát chưa đến hồi chấm dứt.
Từ công trình lãng phí vài tỷ…
Độc giả Người Việt hẳn chưa quên bản tin nói về nhà vệ sinh 29m2 của một ngôi trường thuộc tỉnh nghèo khó được xây dựng với giá gần 600 triệu đồng VN (tương đương $30,000). Công trình nhà vệ sinh này của trường cấp hai Long Hiệp, huyện Minh Long, tỉnh Quảng Ngãi do chính sở Giáo dục của tỉnh làm chủ đầu tư. Số tiền được gọi là “lãng phí” trong công trình này lớn hơn gấp nhiều lần so với giá trị đầu tư thực của nó khoảng vài chục triệu đồng.
Nhà vệ sinh được “đội” giá xây dựng lên đến gần 600 triệu đồng VN. Ảnh: VnExpress
Mới đây nhất, ngay tại thủ đô, đoàn thanh niên Cộng sản huy động 1.000 thanh niên để làm một con đường giao thông nông thôn tại xã Phùng Xá, huyện Thạch Thất, Hà Nội dài…700m. Để làm con đường “đường Thanh niên” ở huyện Thạch Thất này, có 700 mét, tốn 1,5 tỉ đồng nhưng kinh phí mua nguyên vật liệu làm đường chiếm khoảng 1,3 tỉ đồng, còn khoảng 200 triệu đồng là chi phí tiền ăn, nước uống…cho 1,000 người. Một sự lãng phí vừa nhân công lẫn kinh phí!
Viện lý do các bảng thông báo giao thông quá cũ, gây tai nạn cho người đi đường và chưa phù hợp với quy định quốc tế, mới đây Tổng cục Đường bộ Việt Nam đề nghị Bộ Giao thông cấp 100 tỷ đồng để điều chỉnh hệ thống bảng báo hiệu đường bộ.
Một người dân bình thường biết chút ít về giá vật liệu đã tính: Một tấm bảng phản quang trị giá 350,000 đồng; một ống sắt D=80mm, dày 1,4mm, dài 2,4m khoảng 150,000 đồng. Tổng 1 bộ là 500,000 đồng. Vật liệu móng + công khoảng 100,000 đồng. Vậy 1 bộ bảng báo chỉ có giá 600,000 đồng VN (tương đương $30). 100 tỷ đồng sẽ trồng được 166.667 bộ biển báo. Nếu trồng mới trên 2,000km đường quốc lộ 1A từ Bắc chí Nam, thì cứ 12m sẽ trồng 01 bộ biển báo. Mật độ này còn dày hơn mật độ… trồng cây xanh đô thị (8m/cây).
Bộ trưởng Tài chính VN, ông Đinh Tiến Dũng từng thừa nhận trong lĩnh vực tài chính, tài sản công, dù thanh tra, kiểm toán có phát hiện nhưng cũng chưa xử lý được trường hợp nào.
Trước thời đại công nghệ hoá, từ tháng Bảy năm 2012, mỗi đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) Hà Nội được trang bị một máy tính bảng để “phục vụ công việc”. Kinh phí cho dự án này hơn 3 tỷ đồng gồm 93 máy tính bảng (20 triệu đồng/cái) và các phần mềm đi kèm. Hà Nội làm thì các tỉnh cũng làm. Tỉnh Bạc Liêu chi 1 tỷ đồng mua 90 máy tính bảng Samsung Galaxy Tab 10.1, còn Sóc Trăng cũng lấy của ngân sách chi 1,7 tỷ đồng 55 iPad cho đại biểu HĐND. Tính ra mỗi máy khoảng 20 triệu đồng, trong khi vào thời điểm đầu năm 2013, với phiên bản cao cấp, giá chỉ khoảng 17 triệu đồng. Khoản chênh lệch được các tỉnh “đội” lên không biết vào tay ai. Chỉ thấy khi các vị đại biểu cầm trong tay mình chiếc iPad, Samsung Galaxy sành điệu thì rất “lóng ngóng” vì không biết cách dùng. Rất nhiều con cháu của các vị được “hưởng sái”.
Cán bộ nhà nước, hay còn gọi là “đầy tớ của dân” cũng được trang bị đầy đủ không kém. Năm 2012, chính quyền thủ đô cho phép các cơ quan hành chính nhà nước và những cơ quan công lập trong giai đoạn từ 2013-2015 được dùng ngân sách để mua xe hơi với giá tối đa 720 triệu đồng. Ở VN, với giá này có thể mua được những xe đời mới. Nghịch lý là “chủ” thì chạy xe hai bánh xịt khói đầy đường, còn “đầy tớ” phải đi xe hơi đời mới.
Một trong những chiếc xe công với bảng số xanh, chuyên phục vụ cho cán bộ nhà nước. Ảnh: Google
Đến công trình lãng phí hàng nghìn tỷ
Hàng ngày đi trên những con đường đầy “ổ voi”, “ổ gà”, người dân không khỏi bực tức. Điệp khúc “mới xong đã hỏng” để nói về những tuyến đường gọi là “xa lộ”, đường “cao tốc” dù các công trình trọng điểm ấy đều do các công ty xây dựng lớn thi công.
Được xem là một trong những công trình trọng điểm, thuộc dự án chiến lược về quy hoạch phát triển giao thong đô thị của thành phố Sài Gòn, đại lộ Đông-Tây được xây dựng với số vốn lên đến 13,000 tỷ đồng, nhưng chỉ được sử dụng vài tháng thì bị sụt, lún, nhiều chỗ bị nứt.
Mặt đường đại lộ Đông Tây đoạn từ giao lộ với đường Đồng Văn Cống đến cầu vượt Cát Lái (quận 2) bị sụt lún chênh nhau đến hơn 10 cm. Ảnh: H.C.
Bảo tàng Hà Nội và Công viên Hòa Bình là hai trong số những công trình trị giá ngàn tỷ gây lãng phí lớn. Đổ hàng ngàn tỷ đồng xây dựng Bảo tàng và Công viên để mừng Đại lễ Thăng Long, nhưng sau đó hai công trình này bỏ hoang, vì chẳng có ai đến tham quan.
Trước đây Việt Nam đã đổ hơn 5,000 tỷ đồng cho việc đầu tư các công trình phục vụ SEA Game 22 nhưng các năm sau đó, nhiều công trình đã nhanh chóng xuống cấp, bỏ hoang do chất lượng đầu tư kém, do không được tiếp tục khai thác hiệu quả…Vậy mà mới đây, trong việc Việt Nam quyết định đăng cai ASIAD 19, ngân sách dự kiến bị “ngốn” tới 3,000 tỷ đồng ($150 triệu), mà số tiền đầu tư có nhiều khả năng bị “đội” lên rất nhiều. Chưa hết, Dự án Bảo tàng Lịch sử Quốc gia sắp được xây dựng hăm he tiêu hết 11,000 tỷ đồng vốn ngân sách.
Bảo tàng Hà Nội được đầu tư tới 2,300 tỷ đồng đìu hiu vì không có khách tham quan. Ảnh: Tinmoi.vn
Một điển hình về lãng phí trong chủ trương đầu tư (đầu tư sai lầm) của chính phủ VN, là dự án phóng vệ tinh viễn thông Việt Nam – Vinasat 1 (tổng mức đầu tư chưa có thuế VAT hơn 3,800 tỷ đồng), thực tế khai thác từ năm 2008 – 2011 đã lỗ gần 1,600 tỷ đồng. Vinasat 2 có tổng mức đầu tư lớn hơn, chưa có VAT đã trên 5,400 tỷ đồng. Nhưng theo Thanh tra Chính phủ, hiệu quả kinh tế của dự án này, nếu đem ra khia thác có thể lỗ từ 62 đến 216 triệu USD.
Ai cũng biết, để xảy ra lãng phí ngoài trình độ quản lý còn do tham nhũng, tiêu cực. Mới đây, người đứng đầu Quốc hội VN, ông Nguyễn Sinh Hùng cho rằng: “nhìn thấy lãng phí mà đành chịu, không quy tội được cho ai”, và “Đút lót, tiêu cực khắp nơi nhưng không bắt, không xử được.” Coi như VN “bó tay” với nạn tham nhũng, tiêu cực rồi. Và như vậy, lãng phí sẽ còn diễn ra dài dài.
