Về “Pháp kỷ niệm Ngày Phá Ngục Bastille,” báo Người Việt ngày 14 tháng 7
Sự thật về ngày lễ 14 juillet.
Hằng năm vào ngày 14 Tháng Bảy, nước Pháp làm lễ tưng bừng. Nào là diễn binh, duyệt binh, đốt pháo bông, khiêu vũ trong nhà, khiêu vũ ngoài trời… Nhưng không có mấy người – kể cả người Pháp – thấu hiểu ý nghĩa đích thực của ngày Quốc Khánh đó của Tây. Phần đông những người được hỏi, cứ trả lời đại là ngày tưởng niệm công cuộc phá ngục Bastille hồi năm 1789, trong cuộc Cách Mạng Pháp. Sự thực ý nghĩa ngày 14 Tháng Bảy không phải là như vậy. Tưởng cũng nên thấu hiểu toàn bộ tầm vóc lịch sử và chính trị của ngày lịch sử này.
Ðó là ngày lễ bình dân có diễn binh, khiêu vũ, đốt pháo bông khắp nơi. Mà nhứt là nó còn là ngày lễ của chế độ Cộng Hòa, đánh dấu ngày tàn của chế độ quân chủ chuyên chế và sự ra đời của một quốc gia có chủ quyền rồi kế đó một nước Cộng Hòa. Vì lẽ ngày lễ đó bắt nguồn từ lịch sử hình thành của chế độ Cộng Hòa nên có nhiều ý nghĩa.
Ngày 5 Tháng Năm 1789, nhà vua triệu tập Quốc Dân Ðại Hội để trưng cầu dân ý, nhưng nhóm Thứ Dân, đại diện cho tiểu tư sản liền tách ra đề thành lập Quốc Hội Lập Hiến. Ngày 20 Tháng Sáu năm 1789, những đại biểu tuyên thệ đoàn kết nhau cho đến khi nào Hiến Pháp thành hình. Tiếng vang lan ra ngoài quần chúng, dân Paris nổi lên và tiến về Bastille, nhà tù của đất nước, tượng trưng cho tính chuyên chế và sự độc đoán của chế độ cũ.
Việc chiếm ngục tù Bastille ngày 14 Tháng Bảy 1789 có tầm ảnh hưởng lịch sử tiêu biểu. Nó chỉ ra rằng quyền hạn của nhà vua không còn tuyệt đối nữa và quyền lực đó phải thuộc về toàn dân và phải tôn trọng sự phân quyền. Ðối với nhân dân Pháp, việc chiếm ngục Bastille tượng trưng cho tự do, cho sự phấn đấu chống lại mọi hình thức đàn áp. Ngày 14 Tháng Bảy được coi như là lễ Quốc Khánh từ ngày 31 Tháng Giêng 1897, nghĩa là từ khi chế độ Cộng Hòa vĩnh viễn thành hình.
Phan Quân
