Bài và Hình: Phan Ba
Người thợ thủ công chỉ cần bỏ ra tiền công 1 tuần, sẽ được mướn một căn hộ trong Khu nhà ở Augsburg (Münich-Đức) trong vòng một năm. Nhưng đó là chuyện của thế kỷ 16.
Tôi đã có dịp đến khu nhà mà ngày nay, nội thất vẫn còn được giữ nguyên thuỷ.
Dòng họ Fugger ở Augsburg gần München (Münich) đã từng là một trong những dòng họ giàu có nhất thế giới. Jakob Fugger (1459 – 1525), được xem là người có nhiều quyền lực và ảnh hưởng nhất của thế kỷ 16. Anton Fugger (1493 – 1560), cháu của ông, là một trong những người giàu nhất trong lịch sử của thế giới.
Chân dung Jakob Fugger. Tranh của Dürer
Dòng họ Fugger đã tài trợ cho Hoàng đế Đức Maximilian I cũng như đã chi tiền để vua Tây Ban Nha Karl V được bầu lên làm Hoàng đế Đức. Họ đã chi trả cho đội vệ binh của tòa thánh Vatican. Họ đã thống trị thị trường bông vải, hàng vải và gia vị, buôn bán khắp nơi trong châu Âu, Đông Ấn Độ, châu Phi và Tân Thế giới. Dòng họ Fugger chỉ bắt đầu suy sụp khi cuộc Chiến tranh Ba mươi năm (1618 – 1648) bắt đầu. Tuy vậy, ngày nay vẫn còn một ngân hàng Fugger, con cháu vẫn còn quản lý nhiều tài sản – và vẫn còn tiếp tục duy trì khu nhà xã hội Fuggerei, khu nhà xã hội lâu đời nhất thế giới.
Khu nhà xã hội Fuggerei.
Khu nhà này là do ba anh em Fugger, Jakob “Giàu”, Ulrich và Georg hiến tặng. Có phải chăng họ cảm thấy lương tâm bị cắn rứt vì họ không chỉ buôn bán gia vị, kim loại và còn buôn cả nô lệ sang Tân Thế giới nữa? Chỉ chắc chắn là khi nhà xây dựng Thomas Krebs bắt đầu công trình vào năm 1512 thì tiền bạc đã không thiếu. Năm 1532 đã có 52 căn nhà nối tiếp nhau trật tự trong các ngõ hẻm, giữa những quảng trường và vườn hoa nhỏ.
Khu nhà xã hội Fuggerei.
Trong một ngõ, Mittlere Gasse, có một ngôi nhà duy nhất còn giữ được nội thất nguyên thủy – trưng bày như một nhà bảo tàng cuộc sống trước đây 500 năm. Tiền mướn một năm cho một căn hộ 3 phòng 60 mét vuông là một đồng Gulden sông Rhein, tương đương với tiền công một tuần của một người thợ thủ công thời đó. Thêm vào đó, mỗi ngày ba lần phải cầu nguyện cho linh hồn của người hiến khu nhà – chắc hẳn họ cho điều này là rất cần thiết. (Và ngoài ra thì lúc nào cũng có khách du lịch dòm ngó qua cửa sổ.)
Dinh thự của dòng họ Fugger tất nhiên là tương xứng với đẳng cấp của họ. Mặt tiền các dinh thự của dòng họ Fugger được xây 1512-1515 trên đường Maximilian dài 88 m, bất chấp thuế ở Augsburg đã từng được tính theo chiều dài của mặt tiền căn nhà! Hoàng đế Karl V, danh họa người Ý Tizian cũng như Hồng y Giáo chủ Cajatan đã từng là thượng khách của nơi này. Danh họa người Đức Albrecht Dürer cũng đã vẽ bức chân dung nổi tiếng của Jakon Fugger vào thời gian này. Ngày nay, bức tranh được trưng bày trong Phòng Triển lãm Tranh Quốc gia Cổ danh họa Đức ở cạnh bên.
Căn hộ còn giữ được trang bị nội thất nguyên thủy.
Và rồi nếu tới đây thì nhất định phải vào thăm ngôi Sảnh Vàng nổi tiếng ở bên trong tòa thị chính: một gian phòng to lớn có trần mạ vàng, lộng lẫy trong sự phô trương. Đây là nơi họp của thành viên hội đồng thành phố.
Thành phố Augsburg có trên 2000 năm lịch sử. Xuất phát từ một doanh trại quân đội của người La Mã, Augsburg trải qua thời cực thịnh trong thế kỷ 16. Buôn bán vải vóc, sản xuất hàng dệt và nghề thủ công nở nộ; các xưởng vàng bạc đều rất nổi tiếng, nổi tiếng cho tới ngày hôm nay. Rồi người ta đã cho xây tòa nhà thị chính lộng lẫy với gian Sảnh Vàng để khoa trương thanh thế, chứng nhận cho sự giàu có, niềm tự tin và tự hào của Augsburg thời bấy giờ.
Gian Sảnh Vàng trong tòa đô chính
