Kiểm tra đảng tới đây sẽ như thế nào?

Nguyễn Anh Tuấn (Nguồn: RFA)

Ông Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại lễ khai mạc đại hội đảng CSVN lần thứ 12 ở Hà Nội hôm 21 Tháng Giêng, 2016. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)

Ngày 12 Tháng Tám vừa qua, tại Hội Nghị Toàn Quốc Về Công Tác Phòng Chống Tham Nhũng, Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng đã có một chỉ đạo đáng chú ý, khi ông yêu cầu “Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương được quyền kiểm tra và thi hành kỷ luật đảng xuống đảng bộ cấp huyện và cơ sở khi cần thiết.”

Ít lâu sau đó, trong một động thái hưởng ứng chỉ đạo của tổng bí thư, Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương ra thông báo sẽ rút hồ sơ của Trương Quý Dương, bí thư đảng ủy, giám đốc Bệnh Viện Đa Khoa tỉnh Hòa Bình, để xử lý kỷ luật, vì mặc dù ông Dương được xác định là có khuyết điểm, vi phạm nhưng Ban Thường Vụ Tỉnh Ủy Hòa Bình lại không xem xét.

Những diễn biến này, tuy không trống giong cờ mở, nhưng lại đang phản ánh một xu hướng quan trọng trong lĩnh vực kiểm tra – kỷ luật ở Việt Nam, khi mà bộ máy kiểm tra đang chuyển dần từ mô hình “cấp ủy cùng cấp lãnh đạo,” sang mô hình “ngành dọc,” theo đó Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương sẽ có nhiều quyền hơn trong việc xử lý cán bộ ở các cấp vốn lâu nay không nằm trong thẩm quyền của cơ quan này, và ủy ban kiểm tra các cấp sẽ phụ thuộc vào Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương nhiều hơn.

Theo điều lệ đảng CSVN hiện hành, ủy ban kiểm tra các cấp do “cấp ủy cùng cấp bầu,” “làm việc theo chế độ tập thể, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy cùng cấp và sự chỉ đạo, kiểm tra của ủy ban kiểm tra cấp trên” – chế độ song trùng trực thuộc (dual leadership). Tuy nhiên, vì được bầu ra từ cấp ủy cùng cấp và được coi như cấp dưới của các lãnh đạo cấp ủy nên trên thực tế ủy ban kiểm tra có xu hướng trở thành một cơ quan thanh tra nội bộ của cấp ủy địa phương. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng “bao che sai phạm trong nội bộ của các địa phương, cơ quan, đơn vị” như trong kết luận của Hội Nghị Toàn Quốc Về Công Tác Phòng Chống Tham Nhũng vừa qua.

Sự chuyển đổi này cũng không phải là sáng kiến của đảng CSVN mà, tương tự như nhiều cải cách khác, là học hỏi từ Trung Quốc. Hệ thống Ủy Ban Kiểm Tra Kỷ Luật của đảng CSTQ, tuy khác với Việt Nam ở chỗ do đại hội chứ không phải cấp ủy bầu ra, song một thời gian dài cũng hoạt động thực chất dưới cơ chế “cấp ủy lãnh đạo” (dù trên danh nghĩa vẫn là song trùng trực thuộc như Việt Nam). Tuy nhiên, Trung Quốc đã cải cách liên tục cơ cấu, chức năng, quyền hạn của hệ thống Ủy Ban Kiểm Tra Kỷ Luật bắt đầu từ Đại Hội 16 năm 2002 dưới thời Tổng Bí Thư Hồ Cẩm Đào và đạt cao điểm từ Đại Hội 18 năm 2012 dưới thời Tổng Bí Thư Tập Cận Bình, theo hướng tăng quyền cho hệ thống này, tiến dần tới một cơ quan kiểm tra ngành dọc có thực quyền sinh sát xuyên suốt hệ thống chính trị từ trung ương tới cơ sở. Đến lượt nó, những thay đổi này phản ánh xu hướng tập quyền trong chính trị nội bộ Trung Quốc.

Nếu vẫn theo chiều hướng “học hỏi” này như lâu nay, rất có thể tới đây đảng CSVN sẽ tiếp tục ban hành các quy định như sau:

(1)Trung ương sẽ trực tiếp quyết định các vị trí chủ nhiệm Ủy Ban Kiểm Tra ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, các vị trí này báo cáo và chịu sự chỉ đạo trực tiếp từ Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương.

(2)Ủy Ban Kiểm Tra các cấp sẽ phụ thuộc vào Ủy Ban Kiểm Tra cấp trên về nhân sự, tổ chức và hoạt động, và độc lập với cấp ủy cùng cấp.

(3)Tăng thêm số lượng các đoàn kiểm tra (tuần thị tổ – xunshizu) được Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương cử về địa phương “đánh án.”

(4)Ủy Ban Kiểm Tra Trung Ương sẽ thành lập thêm các cơ quan phụ trách việc tuyển dụng nhân sự (riêng cho ủy ban) cũng như tuyên truyền nhằm tăng sức mạnh của ủy ban.

Cũng như Trung Quốc, những thay đổi này, một khi xảy ra, sẽ củng cố xu hướng tập quyền trong chính trị nội bộ Việt Nam, được khởi động từ sau Đại Hội 12 và đang có dấu hiệu tăng tốc thời gian gần đây. (Nguyễn Anh Tuấn)


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Về quê ăn tết ‘không nói chuyện chính trị’

Không nói chuyện chính trị là một cái mốt của những người tự xem là thức thời. Như con đà điểu rúc đầu vào cát, né mọi vấn đề bức xúc của cuộc sống.

Chủ tịch nước, Tổng bí thư, công việc của ông là gì?

Với vai trò Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đang vật lộn với cái khẩu hiệu Chủ nghĩa Xã hội nhất là lúc này khi mà người anh em Venezuela đang bị bao vây

Nạn dịch thuốc có chất á phiện ở Mỹ

Dịch nghiện thuốc có chất á phiện lan tràn trên tất cả các tiểu bang và tất cả các sắc dân. Thống kê của Đại Học Princeton năm 2015 cho thấy tử vong do ngộ độc thuốc tăng mạnh từ đầu thế kỷ thứ 21.

Ngày Xuân nghe chơi vài câu hát Xẩm

Hát Bộ, hát Chèo, hát Cô Đầu, hát Cải Lương, hát Hồ Quảng… để kiếm sống ra sao thì tôi không biết. Chớ còn hát Xẩm thì dù có được (cho) tiền, vẫn nghèo xơ xác.

Triền miên quấy rầy tổng thống

"Dân Biểu Adam Schiff  vừa công bố là sẽ soi mói tìm kiếm mọi góc cạnh trong cuộc sống của tôi qua cả hai bình diện tiền tài và riêng tư"

Bắc Kinh và chiến lược đổ bộ âm thầm vào nước Úc

Huang Xiangmo là một trong hai người Trung Quốc có ảnh hưởng chính giới và đảng chính trị lớn nhất của Úc, đảng Lao Động và đảng Cấp Tiến.

Tết Kỷ Hợi và bài học Venezuela

Venezuela là nỗi ám ảnh làm nhiều người giật mình. Người Venezuela phải viết lại lịch sử của họ bằng máu và nước mắt, nhằm “thoát Trung”

Việt Nam: Một Venezuela không có Mỹ

Venezuela rất khác với Việt Nam là được Hoa Kỳ ra mặt ủng hộ. Nếu thiếu vai trò của Mỹ chắc chắn Caracas cũng không khác gì Hà Nội

Tết vô gia cư của người dân bị cưỡng chế ở Cồn Dầu, Lộc Hưng

Các hộ dân bị cưỡng chế nhà ở giáo xứ Cồn Dầu và vườn rau Lộc Hưng nói rằng họ “ăn cái Tết hết sức đau đớn và bi thảm, xuân về nhòa trong nước mắt.”

Năm 2019 và hai vấn đề đối biệt

Lịch sử thế giới luôn biến đổi nhưng chu trình lịch sử có vẻ như trở lại một khúc quanh. Năm 2019, dân chủ, nhân quyền, kinh tế thị trường không còn được đặt lên hàng đầu.