Trong một hành vi táo bạo được thúc đẩy bởi những lời kêu cứu khẩn thiết của các chủ nhà, thành phố Richmond của California đang tìm cách mua lại những món thế chấp cao hơn trị giá căn nhà và tái tài trợ trở lại cho chủ nhà với một phí tổn mà họ có thể kham được.
(Hình minh họa: Jim Watson/AFP/Getty Images)
Ðó là một nỗ lực để trợ giúp thành phố đang èo uột trầm trọng. Vào lúc này, vài căn nhà trị giá chỉ bằng nửa trị giá trước đây, vào cao điểm của chiếc bọt xà phòng địa ốc, khi thị trường địa ốc phát đạt một cách giả tạo. Chẳng hạn, một căn nhà có lúc trị giá gần $410,000 có thể bây giờ chỉ trị giá $200,000. Thành phố cho rằng điều này đang phá hoại dân cư và khiến các chủ nhà không có cách nào để giữ các bất động sản của họ. Tỉ lệ vô gia cư đang gia tăng trong khi nhiều căn nhà không có người ở.
Thành phố sẽ cố gắng mua lại các món thế chấp từ những nhà đầu tư hiện nay với một giá thấp hơn trị giá hiện nay của chúng. Trên căn bản, thành phố đang tìm cách mua lại các món thế chấp với một phí tổn khoảng 80% trị giá hiện nay của căn nhà, điều đã đưa tới nguy cơ không trả nợ. Tuy nhiên, nếu các nhà đầu tư từ chối, thành phố có thể sẽ viện dẫn quyền trưng thu (eminent domain) để bảo đảm vụ mua căn nhà diễn ra trót lọt. Thường thường, quyền trưng thu được chính quyền sử dụng khi chính quyền mua đất đai sẽ được sử dụng cho các công viên, đường sá, hoặc các cơ sở tiện ích – để công chúng sử dụng – không phải là các món thế chấp sau đó sẽ được tái tài trợ cho chủ nhà nguyên thủy với số tiền thấp hơn số tiền mà họ mắc nợ.
Nhưng thành phố Richmond nói rằng tình trạng nhà đất và kinh tế của thành phố đang bị thiệt hại khủng khiếp và kế hoạch này sẽ giúp đỡ không những các chủ nhà nợ nhiều hơn trị giá căn nhà (underwater) mà còn giúp cho toàn thể thành phố. Sẽ có thêm tiền lưu thông qua thành phố và các cơ sở kinh doanh trong vùng.
Thành phố đang dự tính sẽ làm việc với một công ty kinh doanh ở San Francisco, Mortgage Resolution Partners (MRP), để thiết lập kế hoạch giảm nợ tại địa phương dành cho những chủ nhà nợ nhiều hơn trị giá căn nhà. Kế hoạch được dự trù sẽ diễn ra như thế này: Với một căn nhà mà chủ nhà nợ nhiều hơn trị giá căn nhà, thành phố sẽ mua căn nhà với giá thị trường hợp lý. Thành phố bán lại căn nhà cho chủ nhà với một giá thị trường được giảm bớt. Ðó đó chủ nhà sẽ thực hiện những vụ thanh toán tiền thế chấp hàng tháng đối với một căn nhà mà họ thực sự có một chút tích sản (equity) trong đó.
(Equity là trị giá căn nhà thuộc về chủ nhà sau khi trừ đi tiền vay mua nhà mà chủ nhà còn nợ). Chủ nhà có thể lo liệu được những khoản thanh toán hàng tháng và công ty kinh doanh (tức công ty MRP) giúp thành phố có tiền để mua căn nhà sẽ kiếm được một số tiền khi căn nhà được tái tài trợ.
Nếu kế hoạch này diễn ra trôi chảy, Richmond sẽ là thành phố đầu tiên trong nước sẽ viện dẫn quyền trưng thu cho một kế hoạch giảm nợ thế chấp, theo tờ Los Angeles Times. Quận San Bernardino ở California và hai thành phố của nó đã bác bỏ kế hoạch. Thị trưởng của Richmond, Gayle McLaughlin, nói với tờ LA Times rằng đây là một công cụ tốt để hoàn thành công việc. Cuộc khủng hoảng nhà đất vẫn đang diễn ra.
Hàng trăm thông báo yêu cầu các nhà đầu tư bán lại các món thế chấp của họ cho thành phố đã được gởi đi và đang chờ phúc đáp.
Có thể có sự phản đối của những nhà đầu tư không muốn nhượng lại bất động sản với số ít tiền hơn. Năm ngoái, các nhóm Wall Street đã lớn tiếng phản đối và giúp dập tắt nỗ lực khi kế hoạch được đề nghị với quận San Bernardino và hai thành phố của nó, Ontario và Fontana.
Hiện giờ, các chủ nhà nợ nhiều hơn trị giá căn nhà ở Richmond sẽ tiếp tục chịu đựng giữa lúc kế hoạch tìm cách vượt qua trở ngại chính trị. (n.n.)
