Bác Sĩ Đặng Trần Hào
Phế chủ khí, là vật chất trọng yếu để duy trì sự sống. Khí được tạo từ hai nguồn, một là khí ở trời do phế hít vào, hai là tinh khí trong đồ ăn uống vào dạ dày được phối hợp với tỳ và chuyển hóa thành hai phần khí.
Phần thanh khí chuyển lên phổi để đưa vào tim đi nuôi cơ thể. Phần trọc khí đưa xuống ruột non, ruột già thanh lọc một lần nữa, phần thanh đưa lên phế và phần trọc đưa xuống ruột già và bàng quang thải ra ngoài.
Hai khí này kết hợp lại chứa ở lồng ngực gọi là “tôn khí.” Tôn khí là nguồn gốc của khí trong toàn thân có nhiệm vụ trao đổi hít thở, dồn về tâm và đưa vào kinh mạch, đi nuôi cơ thể.
Tâm chủ về huyết và phế chủ về khí. Cơ thể nhờ sự vận hành tuần hoàn của khí huyết để vận hành chất dinh dưỡng, duy trì hoạt động cơ năng hoạt động nhịp nhàng giữa các tạng phủ. Tâm với phế, huyết với khí nương tựa nhau tạo nên sự làm việc chặt chẽ và nhịp nhàng trong thân thể của chúng ta.
Phế còn thông điều thủy đạo, và túc giáng: Nếu phế mất khả năng túc giáng sự thay đổi cũ mới của thủy dịch sẽ gây ra trở ngại, thì thủy dịch sẽ dồn lại, tiểu tiện sẽ không thông, lâu ngày sẽ sinh ra phù thũng.
Phế chủ về khí, cho nên lỗ chân lông cũng gọi là “khí môn.” Người bệnh phế khí hư có thể gây ra suyễn và da lông cũng thường bị hư yếu, hay ra mồ hôi, còn dễ bị cảm khi thời tiết đổi từ nóng sang lạnh, hay đổi từ Thu sang Đông là như vậy.
Một khi thận dương suy, ảnh hưởng tới phế khí suy gây ra thận bất nạp khí. Bệnh nhân thở hụt hơi, có nghĩa hít vào ngắn hơn thở ra, suyễn, đau phần dưới lưng, sợ lạnh, sắc mặt đen sậm, tinh thần mệt mỏi, hay sợ sệt.
Để chữa bệnh này dĩ nhiên chúng ta phải dùng bài “Bát Vị Địa Hoàng Thang,” gia thêm hoàng kỳ, tử tô tử, bách bộ, khoảng đông hoa, tử uyển, bán hạ.
Thận và phế khí suy gây suyễn, bài “Bát Vị”:
-Phục linh 9 gram
-Mẫu đơn bì 9 gram
-Quế bì 3 gram
-Thục địa 15 gram
-Sơn thù du 9 gram
-Phụ tử 6 gram
-Trạch tả 9 gram
-Hoài sơn 9 gram
Gia:
-Hoàng kỳ 9 gram
-Khoảng đông hoa 9 gram
-Bán hạ 6 gram
-Tử tô tử 9 gram
-Tử uyển 9 gram
-Bách bộ 9 gram
-Cam thảo 3 gram
“Bát Vị Địa Hoàng Thang” trong Đông y được dùng chữa trị những loại bệnh sau: Phù thũng, tê tứ chi, bao tử ứ nước, tiểu đường. Bài thuốc này mục đích chính là tái tạo lại sự suy của thận dương, nang thượng thận và sản xuất lại tinh. Thường cho bệnh nhân quá mệt mỏi và suy nhược, ăn uống chậm tiêu, táo bón, tiểu khó, tiểu nhiều, khát nước kèm khô lưỡi, đau lưng, yếu vùng rốn.
Nhiệm vụ của từng vị trong bài thuốc:
-Thục địa: Gia tăng sức lực, bổ dưỡng và nuôi dưỡng.
-Sơn thù du: Gia tăng sức lực, tăng cường thận, ấm bụng và chân, gia tăng sinh lực cho nam giới.
-Hoài sơn: Nuôi thận, giảm lạnh thân thể và giúp da trở lại mượt mà.
-Mẫu đơn bì: Tan máu cục và giảm đau.
-Phục linh: Thoát nước.
-Trạch tả: Gia tăng đường tiểu tiện và giảm khát.
-Quế bì: Giúp cho thục địa trong sự lưu thông máu và phục linh còn gia tăng sự tiểu tiện ở vùng hạ tiêu.
-Phụ tử: Gia tăng thân nhiệt, tái tạo lại trách nhiện của tạng phủ bị suy yếu và ăn khó tiêu sẽ nhờ phục linh và quế khai thông.
Nhiệm vụ của sáu vị thêm vào bài “Bát Vị” có tác dụng làm ôn phế, thông phế, tiêu đàm và giáng phế khi nhờ tử tô tử.
Bài thuốc này giúp cho thận và phế ấm lại, người bệnh cảm thấy phấn chấn ra, hết suyễn, hết sợ lạnh, sợ gió, hơi thở trở lại bình thường, bớt đi tiểu nhiều lần và nhất là khi ho nước tiểu không bị rỉ ra nhất là đối với phụ nữ. Lý do thận khí suy là cơ vòng bị nhão ra không đàn hồi theo như ý mình muốn, vì vậy phải bổ thận khí.
Vì chúng ta đang tìm hiểu những bệnh liên quan tới thận và phế khí suy. Một khi phế yếu không hít thở được đầy đủ oxy cần thiết cho cơ thể và tế bào có cơ hội bị ung thư nhiều hơn người có phế khí khỏe để lấy đầy đủ oxy.
Ngoài phế và thận khí suy gây ra suyễn rất khó chữa, suyễn còn có nhiều nguyên nhân: Di truyền, dị ứng, hút thuốc lâu năm tạo thành bệnh phế khí suy, là các tế bào phổi bị nằm trong đó không thu nhận được dưỡng khí.
Tây y chia suyễn ra làm hai thứ (trừ di truyền, không khí ô nhiễm và hút thuốc) là do dị ứng và do giảm thiểu kích thích tố. Từ 40 tuổi trở về trước là do dị ứng, từ 40 tuổi trở về sau thường là do kích thích tố giảm, đặc biệt là kích thích tố sinh dục.
Sau đây là bài thuốc “Định Suyễn Thang” rất hiệu nghiệm:
-Bạch quả 14 trái
-Ma hoàng 3 chỉ
-Bán hạ 2 chỉ
-Hạnh nhân 2 chỉ
-Tô tử 2 chỉ
-Tang bạch bì 2 chỉ
-Hoàng cầm 2 chỉ
-Cam thảo 1 chỉ. [qd]
