Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Luật Khánh Tận Chương 7, 13 cho cá nhân và cơ sở thương mại, xóa hết các loại nợ, tranh tụng trước Tòa Khánh Tận và khai phá sản hủy bỏ nợ thuế. Về Hoạch Định Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thuế, Luật Sư LyLy đại diện cho thân chủ trường hợp bị kiểm thuế, xin ngưng tịch thâu tài sản vì thiếu thuế, đại diện biện hộ trước Tòa Án Thuế và điều đình xin giảm nợ thuế. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Ngoài ra, Luật Sư LyLy còn rất giàu kinh nghiệm về thuế lợi tức cá nhân, thuế trả nhân công, thuế mua bán và thuế tài sản ở hai cấp liên bang và tiểu bang. Nếu cần, tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Ðiện thoại: (714) 531-7080. Email: [email protected]; website: www.lylylaw.com
LyLy Nguyễn, ESQ, JD, LLM
Trong những bài báo trước, chúng tôi đã trình bày hai thủ tục chính trong việc lập dự định về tài sản (estate planning) theo luật hiện hành của tiểu bang California là lập di chúc (will), và lập tín mục sinh thời (living trust) gọi tắt là ‘tín mục.’ Nếu một người qua đời mà không lập cả di chúc lẫn tín mục, thì được xếp vào loại ‘chết không trối trăn’ (intestate) và tiểu bang có điều luật để quản trị và phân phối tài sản của những người chết trong trường hợp này gọi là ‘intestacy laws.’
Chúng tôi xin kể câu chuyện điển hình sau đây làm thí dụ:
Ông X., 45 tuổi, là chủ nhân một garage sửa xe hơi tại Orange County. Ông bình thường trông rất khỏe mạnh, không bị đau ốm vặt, chỉ lâu lâu vài ngày thì thấy tim đập lúc nhanh lúc chậm bất thường. Ông có đi khám bệnh vài lần, nhưng bác sĩ không thấy triệu chứng nặng nên cho uống mấy thứ thuốc trợ tim là ông khỏe lại ngay.
Hàng ngày, ông đích thân sửa chữa xe cho khách cùng với hai người thợ giúp việc trả lương
khoán. Sau vài năm cần cù làm ăn lấy công làm lời, ông dành dụm được một tài sản kha khá, ngoài tiệm garage sửa xe còn mua được một căn nhà giá $300,000. Căn nhà này ông đã trả được một phần ba và còn nợ mortgage $200,000. Ngoài ra, ông còn để dành được $75,000 trong trương mục tiết kiệm ở ngân hàng Bank of America, cùng với một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có trị giá (face value) $200,000.
Ông X. đã có hai đời vợ trước. Bà vợ đầu tiên qua đời hơn mười năm có ba người con đã thành niên không ở với ông. Bà vợ thứ hai ly dị vài năm trước đây có một cậu con trai sáu tuổi ở với mẹ. Ông X. mới kết hôn với bà vợ thứ ba được gần ba năm nhưng chưa có con với bà này. Cuộc sống của ông rất yên lành, vì vậy ông chẳng bao giờ nghĩ đến những bất trắc mà lập di chúc.
Ngay cả bảo hiểm nhân thọ ông cũng không ghi ai là người thừa hưởng, vì định bụng khi nào đau yếu sẽ tính sau. Cuộc đời nào có ai ngờ, một hôm khi đang hì hục cùng một người thợ khiêng một khối máy vừa tháo ra để sửa, bỗng dưng ông thấy tối tăm mặt mũi rồi ngất xỉu vì bị lên cơn tim cấp tính (heart attack). Ông được đưa ngay vào bệnh viện cấp cứu, nhưng đã trút hơi thở cuối cùng trên xe cứu thương mà không trối trăn được lời nào.
Sau khi ma chay cho chồng xong, bà X. dĩ nhiên thay chồng cai quản xưởng sửa xe nhưng bà không biết gì về máy móc. Tất cả đều giao cho thợ nên công việc làm ăn càng ngày càng bết bát.
Vì số thu không đủ chi phí, nên bà bắt buộc phải cho thợ nghỉ việc, đóng cửa tiệm để sang lại cho người khác. Bà đem sổ tiết kiệm của ông X. đến ngân hàng xin rút số tiền chồng bà đã gửi, nhưng ngân hàng từ chối vì ông quên không để tên bà thừa hưởng khi chết. Khi đòi số tiền bảo hiểm nhân thọ, bà cũng bị từ chối luôn, vì ông chồng cũng không để tên người thừa kế. Bà muốn bán căn nhà đang ở, căn nhà này hai vợ chồng đứng tên chung lúc mua, nhưng lúc rao bán thì tòa án không cho phép, mà bắt phải qua thủ tục kiểm sát/thanh toán (probate).
Mặc dù xưởng sửa xe không còn đáng giá vì không hoạt động, nhưng tòa án cũng không cho phép tự sang nhượng. Tòa bắt phải mướn chuyên viên lượng giá (appraisal) cả xưởng sửa xe cùng với căn nhà đang ở.
Trong lúc đó, ba người con của đời vợ đầu tiên cùng bà vợ thứ nhì nhân danh cậu con cùng nộp đơn khiếu nại xin chia gia tài. Cuộc tranh chấp rất kịch liệt, không bên nào nhường nhau cả vì không đồng ý trên giá trị thực sự của tài sản ông X. để lại. Dĩ nhiên, tranh chấp thưa kiện ở tòa phải tốn phí rất nhiều cả tiền tòa lẫn sở phí cho luật sư đôi bên, cùng với tiền chi cho việc lượng giá lên đến cả vài ngàn đồng.
Vụ kiện kéo dài hơn hai năm, cuối cùng tòa xử như sau: (1) Xường sửa xe được bán đấu giá. Sau khi trừ thuế, bà X. được 1/3 số tiền đấu được, 2/3 còn lại chia đều cho bốn người con. Có điều không may là garage này không có ai trả giá cao, nên đã đấu với giá rẻ mạt không bằng 1/3 giá trị ước lượng. (2) Căn nhà đứng tên chung, nên phần tài sản của ông chồng chỉ được kể một nửa. Sau khi trừ tiền mortgage còn nợ và thuế, ngoài phần một nửa số tiền của bà trong căn nhà đó, bà được thêm 1/3 trong nửa phần kia, còn 2/3 nửa đó cho bốn đứa con chia nhau. (3) Số tiền bảo hiểm nhân thọ và trương mục tiết kiệm sau khi đóng thuế rồi cũng chia 1/3 cho bà X. và 2/3 cho bốn người con.
Dĩ nhiên, trước khi chia, tòa probate trừ một số tiền khổng lồ cho án phí, chi phí lượng giá và trả luật sư đôi bên, cuối cùng bà X. và các con riêng của ông chẳng hưởng được bao nhiêu và việc chia chác này chưa chắc đã chia theo đúng ý muốn của người chết. Giá như ông X. cẩn thận hơn một chút mà lập di chúc hay tín mục, thì khi qua đời việc để lại tài sản sẽ khỏi phải đem ra tòa, đỡ tốn phí và mất thời gian, gia tài để lại sẽ đúng nguyện vọng, những người thân yêu của ông sẽ được nhiều hơn, mau hơn cùng tránh được chuyện tranh chấp tốn kém gậy ra hiềm khích.
Trong bài kế tiếp, chúng tôi sẽ phân tích cặn kẽ và so sánh những điều lợi và bất lợi cho cả di chúc, tín mục và chết không trối trăn.
Sau đây là tóm lược những điểm chính về luật ‘intestacy laws’: (1) Người hôn phối – với điều kiện chưa hay không ly dị – sẽ được hưởng trọn gia sản vớt vát được của nạn nhân sau khi trừ thuế má, án phí và các phí tổn khác nếu nạn nhân không có con hay con riêng. (2) Được hưởng một nửa nếu nạn nhân chỉ có một con hay con riêng. Nửa kia về phần người con hay con riêng. (3) Được hưởng 1/3 nếu nạn nhân có nhiều con hay con riêng. Phần còn lại về phần các con hay con riêng chia đều nhau miễn là cùng một thế hệ, hay là cháu nếu là con của người con nào bị chết. (4) Được hưởng một nửa nếu nạn nhân không có con hay con riêng nhưng còn cha mẹ hay anh em. Nửa kia về phần cha mẹ, nếu cha mẹ không còn sống thì chia đều cho anh chị em miễn là cùng một thế hệ. (5) Nếu không còn người hôn phối mà chỉ còn con cái hay cha mẹ, thì tất cả về phần các con chia đều nhau miễn là cùng một thế hệ. (6) Nếu không còn người hôn phối và cũng không có con mà chỉ còn cha mẹ thôi, thì tất cả về phần cha mẹ của nạn nhân. Nếu cha mẹ cũng không còn, thì chia đều cho anh chị em miễn là cùng một thế hệ.
Cũng như thường lệ, người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó, nếu có vấn đề liên quan đến luật,quý độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị.
