Thiện Lê/Người Việt
HOLLYWOOD, California (NV) – Hollywood có rất nhiều đạo diễn đầy tài năng, nhưng không phải ai cũng có thể sản xuất phim với nhiều ngôn ngữ được, và chỉ có số ít đạo diễn thành công trong chuyện này.
Để sản xuất phim đa ngôn ngữ, các đạo diễn cần phải có nhiều hiểu biết, đầu tiên là phải thông thạo mấy thứ tiếng. Ngoài ra, ngôn ngữ còn có thể ảnh hưởng nhiều đến nội dung phim vì là một phần quan trọng trong văn hóa của đạo diễn hay các nhân vật.
Các đạo diễn không phải người Mỹ phải hiểu rõ văn hóa Mỹ khi làm phim tiếng Anh, và có một số người tạo ra được những tác phẩm rất xuất sắc. Không chỉ phim tiếng Anh, họ còn có thể sản xuất phim bằng tiếng mẹ đẻ của mình nhưng vẫn chinh phục được khán giả Tây Âu.
Dưới đây là năm đạo diễn vô cùng thành công khi sản xuất phim với nhiều ngôn ngữ.
Bong Joon-Ho
Khi nói đến phim hay đến mức vượt qua rào cản ngôn ngữ, một tên tuổi mà ai cũng nhắc đến là đạo diễn Bong Joon-Ho người Nam Hàn. Vào năm 2019, tuyệt phẩm “Parasite” của ông gây chấn động thế giới vì là phim Nam Hàn đầu tiên đoạt giải Oscar.
Vị đạo diễn người Nam Hàn này có sự nghiệp đầy thành công ở quê nhà qua phim có nội dung u tối như “Memories of Murder” và phim quái vật “The Host” trong thập niên 2000.
Đến năm 2013, ông công chiếu phim Anh Ngữ đầu tiên là “Snowpiercer” có Chris Evans đóng vai chính. Đây là phim khoa học viễn tưởng có chủ đề xã hội giúp Bong Joon-Ho được khán giả quốc tế biết đến nhiều hơn. Ông còn có một phim tiếng Anh ít người biết đến hơn là “Okja,” phim thần thoại u tối nói về môi trường và xã hội.
Sự thành công ở Nam Hàn và sau đó có phim Mỹ giúp đạo diễn này được khán giả biết đến nhiều hơn, và ông lên đến đỉnh cao của sự nghiệp vào năm 2019 qua tuyệt phẩm “Parasite,” phim hài đen tối của Nam Hàn đào sâu vào các vấn đề trong xã hội, vừa đoạt giải Oscar phim ngoại ngữ hay nhất, vừa đoạt luôn giải Oscar cho phim xuất sắc nhất.
Sau sáu năm, đạo diễn Bong Joon-Ho có phim nói tiếng Anh mới là phim khoa học viễn tưởng “Mickey 17,” có Robert Pattinson đóng vai chính, tiếp tục chứng minh ông có thể làm phim nhiều ngôn ngữ.
Edward Berger
Đạo diễn Edward Berger đã có nhiều phim nói tiếng Đức từ thập niên 1990, nhưng đến những năm gần đây ông mới bắt đầu được khán giả quốc tế biết đến, và phim tiếng Anh đầu tiên của ông đang tranh giải Oscar năm 2025.
Đạo diễn Berger bắt đầu được chú ý đến sau hai phim Đức thành công là “Jack” chiếu năm 2014 và “All My Loving” chiếu năm 2019, đều nói về chủ đề gia đình.
Đến năm 2022, ông hợp tác với Netflix để sản xuất phiên bản phim Đức đầu tiên của “All Quiet on the Western Front,” dựa theo tiểu thuyết bán tự sự cùng tên, nói về Đệ Nhất Thế Chiến. Phim chiến tranh này được khen ngợi rất nhiều vì cách thể hiện những sự ghê rợn của chiến trường cùng suy nghĩ của các nhân vật.
Phim mới nhất của ông cũng là phim Anh Ngữ đầu tiên trong sự nghiệp có tên “Conclave” chiếu năm 2024, với sự xuất hiện của tài tử Ralph Fiennes trong vai chính, phụ trách điều tra những ứng cử viên đứng đầu khi Vatican muốn chọn một vị giáo hoàng mới.
“Conclave” đang là một ứng cử viên sáng giá để giành giải Oscar năm 2025, đang được đề cử nhận tám giải trong đó có phim xuất sắc nhất, chứng minh đạo diễn Edward Berger có thể sản xuất phim với ngôn ngữ khác.
Guillermo del Toro
Một tên tuổi vô cùng quen thuộc với sản xuất phim nhiều ngôn ngữ là đạo diễn Guillermo del Toro, lần đầu đoạt giải Oscar qua phim nói tiếng Tây Ban Nha, và sau đó lần nữa đoạt giải Oscar bằng phim nói tiếng Anh.
Đạo diễn del Toro đứng sau ống kính cho đủ thể loại phim trong sự nghiệp như từng sản xuất phim dựa theo truyện tranh “Blade II” và “Hellboy.” Ông còn có phim “bom tấn” thành công như “Pacific Rim,” có người máy đánh nhau với quái vật khổng lồ.
Tuy vậy, tác phẩm giúp ông tìm được danh tiếng ở Hollywood là “Pan’s Labyrinth” chiếu năm 2006. Đó là phim thần thoại đen tối nói tiếng Tây Ban Nha từng đoạt giải Oscar phim xuất sắc nhất.
Đến năm 2017, đạo diễn del Toro công chiếu tác phẩm “The Shape of Water,” là phim nói tiếng Anh có nói dung về một phụ nữ yêu một người cá bị giam trong một cơ sở bí mật. Ông giành được giải phim xuất sắc nhất và đạo diễn xuất sắc nhất, tiếp tục chứng minh mình là một trong những tên tuổi hàng đầu của Hollywood.
Dự án mới nhất của ông là “Frankenstein,” sẽ công chiếu trên Netflix trong năm 2025.
Lý An (Ang Lee)
Có thể nói rất ít người có sự nghiệp phim đa dạng như đạo diễn Lý An (Ang Lee), người Đài Loan, vì có phim thuộc nhiều thể loại rất khác nhau và phim nói mấy ngôn ngữ khác nhau.
Ông được biết đến trong những ngày đầu qua tác phẩm bộ ba “Father Knows Best,” nói về văn hóa gia đình của người gốc Hoa. Nhiều phim của ông sau đó nói về sự căng thẳng giữa các thế hệ, còn kết hợp văn hóa Á Châu với Tây Âu. Sự kết hợp văn hóa đó giúp ông nhảy vào Hollywood rất dễ dàng.
Vào năm 2000, ông công chiếu tuyệt phẩm “Crouching Tiger, Hidden Dragon” (Ngọa Hổ Tàng Long), phim kiếm hiệp đoạt giải Oscar quay phim xuất sắc nhất. Tuy tìm được nhiều thành công, nhưng đạo diễn Lý An không muốn chỉ làm một thể loại phim và không chỉ muốn làm phim nói tiếng Hoa.
Về những phim Anh Ngữ, ông làm đạo diễn cho phim siêu anh hùng “Hulk,” phim tình cảm đồng tính “Brokeback Mountain” đoạt giải đạo diễn xuất sắc nhất vào năm 2005. Tác phẩm thần thoại và phiêu lưu “Life of Pi” của năm 2012 lần nữa giúp ông đoạt giải Oscar đạo diễn xuất sắc nhất.
Ngô Vũ Sâm (John Woo)
Khi nhắc đến phim hành động của Hồng Kông, một tên tuổi mà ai cũng nói đến là đạo diễn Lý Vũ Sâm, tên tiếng Anh là John Woo, đầy danh tiếng ở quê nhà và còn có phim Hollywood thành công.
Từ thập niên 1970, Lý Vũ Sâm chinh phục khán giả Hồng Kông qua nhiều phim hành động gay cấn, nhất là những phim hợp tác với tài tử Châu Nhuận Phát như “The Killer and Hard Boiled” kết hợp những phim võ thuật đầu tiên trong sự nghiệp của đạo diễn này với đấu súng, tạo ra những phim được gọi là thể loại “võ súng” vô cùng đặc sắc.
Tuy đã có danh tiếng từ lâu, nhưng đến năm 1993 đạo diễn Lý Vũ Sâm mới có phim đầu tiên của Hollywood là “Hard Target” có Jean-Claude Van Damme đóng vai chính.
Đến năm 1997, ông công chiếu phim Mỹ thành công nhất của sự nghiệp là “Face/Off” có hai diễn viên nổi tiếng đương thời là John Travolta và Nicolas Cage đóng vai chính. Đến nay, “Face/Off” vẫn được coi là một phim kinh điển vì nội dung độc đáo và nhiều tình tiết gay cấn, đậm chất phim của Lý Vũ Sâm.
Ông còn từng đứng sau ống kính cho phần hai của dòng phim “Mission: Impossible” vào năm 2000, nhưng không được quyền kiểm soát mọi thứ, làm phim đó không quá thành công. Tuy vậy, Lý Vũ Sâm đã chứng minh ông có thể sản xuất phim với nhiều ngôn ngữ. (Thiện Lê) [qd]
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
