Pao Lâm (sưu tầm)
Một con đường cụt nhưng lại mở ra một khung cảnh như thiên đường bao la, rộng lớn. Ðó chính là những gì bất ngờ đang chờ đợi ở Ninh Chữ, Phan Rang.
Phụ nữ Chàm trên đồi cát Phan Rang. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Thuộc địa bàn thôn Bình Sơn, xã Văn Hải, thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận, biển Ninh Chữ được tôn vinh là một trong những bãi biển đẹp của miền Trung với bãi biển hình vòng cung dài 10km, nước trong xanh, cát vàng mịn màng, và một bầu không khí trong lành, yên tĩnh. Xung quanh bãi còn có rừng dương xanh ngút ngàn, quanh năm rì rào thả lá, Ðầm Nại giàu tôm cá, các ngọn núi Ðá Chồng, Tân An, Cà Ðú với những tảng đá lớn nhỏ xếp chồng lên nhau tạo thành một quần thể thiên nhiên hài hòa, hữu tình. Giữa mảnh đất “nóng như Phan, nắng như Rang” này, Ninh Chữ thực sự là một thắng cảnh độc đáo, đầy khác lạ.
Tháp Pôklong Garai ở Phan Rang. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Khám phá biển
Ninh Chữ có bờ biển dài 10km với một vườn dương sát biển, vì thế sẽ không cần đến ô, lều hay ghế mà có thể nằm dài trên thảm lá dương ngắm biển và thỏa thích nô đùa trên những bãi cát vàng với những nét cong độc đáo. Nếu đam mê khám phá đại dương bao la, hãy đến với Vĩnh Hy, một trong bốn vịnh đẹp nhất Việt Nam, để tha hồ hít thở không khí rất trong lành, tự do tắm biển, thưởng thức hải sản và lặn biển để ngắm nhìn những rặng san hô đầy màu sắc dưới đáy biển trong vắt.
Gốm Bàu Trúc ở Phan Rang. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Cách thị xã Phan Rang chưa đầy 40 km về phía Ðông Bắc, vượt qua những cung đèo khúc khuỷu với hai bên đường có những ruộng muối trải dài, ruộng tỏi xanh um, những mái nhà ngư dân thấp thoáng trên những triền cát trắng, vịnh Vĩnh Hy hiện ra đẹp kỳ vĩ với những chiếc thuyền nhấp nhô trên làn nước xanh biếc. Màu xanh của nước biển, hòa cũng màu xanh của bầu trời càng làm bật lên những khối đá vôi khổng lồ rải rác. Những làn gió biển mát rượi như xua đi cái nắng, cái nóng của vùng đất lửa, làm không khí trên thuyền ra vịnh như dịu hơn. Vịnh Vĩnh Hy đẹp như một bức tranh thủy mặc với những núi đá vôi soi mình trên mặt biển, những bãi tắm nguyên sơ của Bãi Bà Ðiên, Bãi Cóc, Bãi Ðá Tròn… cùng mùi vị thơm tuyệt vời của những bữa tiệc ốc nhớ đời nơi làng chài Vĩnh Hy.
Khám phá cồn cát
Cách thị xã Phan Rang chỉ 30 phút lái xe, động cát Nam Cương hiện ra tuyệt đẹp dưới ánh chiều tà. Những trảng cát nối nhau rồi vút lên choáng ngợp tầm mắt. Màu cát được “phân giải” nhiều tầng lớp như một tác phẩm xếp đặt tài hoa của nắng và gió xứ biển nơi đây. Có những lũng cát sâu như ôm chứa một kho tàng vô tận, có những túi cát đọng thành hình thù kỳ lạ như những kho tàng tượng muôn mặt giống như một trò chơi vốc cát cô độc và thầm lặng của tạo hóa.
San hổ biển Phan Rang. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Ðộng cát Nam Cương hấp dẫn bằng chính vẻ hoang sơ của nó. Khi chiều tà đứng ở động cát Nam Cương ngắm mặt trời lặn cứ ngỡ là mặt trời mọc lần thứ hai trong ngày. Từ những ngọn đồi cao vút, phóng tầm mắt ra biển Ðông xanh ngắt và phía Tây Nam là Chà Bang, dãy núi nhiều huyền thoại của người Chàm. Núi Chà Bang như đôi lưỡi rìu lớn trấn giữ vùng đất nắng gió và đồi cát Nam Cương như một dải lụa của nàng tiên nào đó lơ đễnh bỏ quên khi về với biển.
Khám phá văn hóa Chăm
Có thể nói Phan Rang là cái nôi gìn giữ nền văn hóa và mang đậm bản sắc Chàm lâu đời nhất Việt Nam.
Ốc bắt ở vịnh Vĩnh Hy. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Làng gốm Bàu Trúc cách thành phố Phan Rang-Tháp Chàm khoảng 10 km, được xem là làng gốm cổ nhất Ðông Nam Á, cũng là làng gốm duy nhất ở Việt Nam đến nay các sản phẩm vẫn được làm hoàn toàn bằng tay. Làng Bàu Trúc có hơn 400 hộ, hầu hết là đồng bào dân tộc Chàm với hơn 80% hộ làm nghề gốm truyền thống.
Theo người dân địa phương, Bàu Trúc nguyên có tên gốc Chàm là Paley HamuTrok, nghĩa là “làng trũng,” nhô ra cuối triền sông. Nghề làm gốm do ông Pôklông Chanh khởi tạo từ ngàn xưa, ông là một trong những vị tổ sư của nghề gốm từ thời xa xưa và được dân làng giữ đến ngày nay.
Gốm Bàu Trúc lạ vì được làm hoàn toàn bằng tay, với rất ít công cụ thủ công (vài cái thước, con dao để vẽ nét) và đặc biệt là không dùng bàn xoay để tạo hình. Nguyên liệu làm gốm là đất sét mịn, có độ dẻo cao được làm sạch, đập nhuyễn, ngâm nước, sau đó nhồi với cát trắng hạt nhỏ theo tỷ lệ nhất định. Ngắm nhìn những nghệ nhân tỉ mỉ, uyển chuyển tạo hình từng sản phẩm gốm độc đáo, tưởng như ở ngôi làng nhỏ này, nghệ thuật và cuộc đời hòa quyện thành một.
Những tảng đá ở vịnh Vĩnh Hy. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Nằm cách thị xã Phan Rang khoảng 10 km về hướng Nam, làng dệt Mỹ Nghiệp là nơi duy nhất lưu giữ nghề dệt thổ cẩm cổ truyền của người Chàm. Theo người địa phương kể thì vua Polnưga đã dạy cho con cháu làm nghề xe sợi, dệt vải từ thế kỷ thứ 11. Ghé thăm Mỹ Nghiệp để được ngắm nhìn những đôi bàn tay thuần thục của người thợ, sự khéo léo của các nghệ nhân làm nên những sản phẩm thổ cẩm tuyệt đẹp. Với kỹ thuật dệt đã đạt đến trình độ tinh xảo, phụ nữ Chăm đã tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau như váy, áo, khăn, vải trải bàn, trải giường, dây thắt lưng… với nhiều loại hoa văn đa dạng. Mỗi tấm thổ cẩm mang một hoa văn đầy ngẫu hứng, không trùng lặp, đầy sáng tạo như muốn gửi gắm những tình cảm và linh hồn của những người Chàm nơi đây về một nền văn hóa Chàm rực rỡ, lâu đời còn lưu truyền cho đến ngày nay.
Sự hài hòa, giao thoa giữa truyền thống và hiện đại đã giúp người dân Mỹ Nghiệp tạo ra những sản phẩm lưu niệm độc đáo, đầy ý nghĩa như: cà vạt, túi xách, bóp, ví đầm, áo ghi lê, khăn trải bàn, khăn trang trí, áo choàng. Ðặc biệt tấm vải xà rông (Tukman) được dùng làm trang phục cho các vị vua và hoàng hậu thời xưa với những họa tiết hoa văn tinh xảo bởi với chất liệu rất mềm mại sẽ là món quà quý, đầy ý nghĩa cho người thân trên hành trình khám phá vùng đất nắng.
Hải sản Phan Rang. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Nói đến Phan Rang không thể không nhắc đến cụm tháp Pôklong Garai, một quần thể tháp Chàm được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ 13 đầu thế kỷ 14, nằm trên đồi Trầu (Tháp Chàm, Ninh Thuận). Ðây là một công trình độc đáo, được công nhận là cụm Tháp Chàm cổ đẹp nhất Việt Nam là đỉnh cao của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Chàm, nơi sinh hoạt văn hóa lễ hội của người Chàm ở Ninh Thuận.
Tháp Poklong Garai được Vua Chế Mân chỉ đạo xây dựng để thờ vua Pôklong Garai, vị vua có công lớn trong việc xây dựng hệ thống dẫn thủy ở địa phương. Quần thể tháp Poklong Garai bao gồm ba tháp: Tháp chính là nơi vua ở, tháp lửa là bếp lửa của vua, tháp cổng là nơi vua tiếp khách.
Ngày nay, đền tháp Pôklong Garai gắn liền với những hoạt động tín ngưỡng truyền thống của đồng bào Chàm nơi đây. Hằng năm, nơi đây là địa điểm tổ chức những lễ hội lớn nhất với nhiều nghi thức riêng độc đáo: Lễ Ðầu Năm (vào Tháng Giêng theo lịch Chàm) là lễ mở cửa tháp để bắt đầu một năm mới với những thành quả mới của dân tộc mình. Lễ Cầu Mưa (vào Tháng Tư theo lịch Chàm) là lễ cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi. Lễ Hội Kate (tổ chức vào Tháng Bảy theo lịch Chàm), đây cũng được xem là lễ Tết lớn nhất trong năm của đồng bào Chàm. Trong Lễ Hội Katê, tất cả người Chàm đang sinh sống ở nhiều miền quê khác nhau đều hội tụ đông đủ về đây để gửi gắm những tâm sự thiêng liêng của mình và của gia đình đối với tổ tiên. Trong suốt ba ngày diễn ra lễ hội những điệu múa quạt, vũ điệu siva thướt tha dịu dàng của các cô gái Chàm và nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống độc đáo khác được trình diễn. Cuối cùng là Lễ Chabun (tổ chức vào Tháng Chín theo lịch Chàm) đây là ngày lễ cha, theo tín ngưỡng của đồng bào Chàm.
Làng chài Vĩnh Hy. (Hình: Ciao Travel cung cấp)
Ðến thăm tháp Pôklong Garai để được thưởng thức những đường nét ngoạn mục với lối kiến trúc hình vòm, hình chóp nhọn, phù điêu trang trí mượn của nền văn hóa Chàm cổ và văn hóa dân tộc Việt, được thưởng thức cái nắng và gió hơi “ngang tàng” nhưng rất đặc trưng, tìm hiểu văn hóa dân tộc Raglai, văn hóa Mã Lai và các món ăn độc đáo cơm lam, cơm towa, thịt heo đen nướng xiên, thịt heo đen nướng ống tre, gà dân tộc của người dân địa phương.
(Còn tiếp)
Ciao Travel
Add: 1st Floor, 3 Phan Huy Ich Street, Hanoi, Vietnam
Tel: 84-4-39290270; Fax: 84-4-39290271
E-mail: [email protected]
Website: www.ciaotravels.com
