SACRAMENTO, California (NV) – Theo luật mới, từ đầu năm tới, cảnh sát ở California phải cho tài xế biết lý do chặn xe mới có thể bắt đầu hỏi tài xế, nhật báo The Orange County Register đưa tin hôm Thứ Ba, 19 Tháng Mười Hai.
Theo dự luật AB 2773 có hiệu lực từ ngày 1 Tháng Giêng, 2024, toàn bộ sở cảnh sát ở California cũng phải kiểm tra cảnh sát viên làm đúng luật này không.
Trong cuộc họp hôm Thứ Ba, thành viên Hội Đồng Giám Sát Cảnh Sát Los Angeles yêu cầu các chỉ huy giải thích luật mới này.
“Luật này là thay vì cảnh sát hỏi tài xế, ‘Quý vị biết tại sao tôi chặn quý vị không?’” ông Steven Ramos, một chỉ huy Sở Cảnh Sát Los Angeles (LAPD), nói với hội đồng. “Nay, cảnh sát phải cho người đó biết tại sao cảnh sát chặn họ.”
Luật này do Dân Biểu Chris Holden (Dân Chủ-Pasadena) đề nghị và được Quốc Hội California thông qua năm 2022. Nhìn chung, luật này bắt buộc cảnh sát cho tài xế biết sơ qua lý do chặn xe.
Nhưng luật này cũng có thể làm giảm số vụ gọi là “chặn xe lấy cớ” (pretextual stop): Tức là cảnh sát chặn xe vì tài xế vi phạm lỗi giao thông nhỏ nhằm kiểm tra xe có chở hàng cấm như ma túy hay súng không.
Luật này nhắm tới “những vụ chặn xe chủ yếu là tùy tiện và chỉ phạm lỗi nhỏ như dán cửa kính quá tối, treo đồ lủng lẳng trên kính chắn gió, hoặc đèn sau bị bể,” Oakland Privacy, tổ chức ủng hộ dân quyền ở Bay Area, cho hay.
Mấy chục năm nay, cảnh sát dùng cách chặn xe như vậy để triệt phá những đường dây nghi buôn lậu ma túy. Tới nay, cách làm này vẫn hợp pháp. Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ từng vài lần phán quyết rằng “chặn xe lấy cớ” là hợp hiến.
Tuy nhiên, mấy năm gần đây, những vụ chặn xe kiểu này ngày càng bị chú ý vì các tổ chức ủng hộ dân quyền cho biết cách làm này có vấn đề chủng tộc.
Trong cuộc họp hôm Thứ Ba, giới chức LAPD lưu ý cơ quan này bắt đầu dần dần bỏ quy định “chặn xe lấy cớ” sau khi kết quả điều tra nội bộ năm 2020 cho thấy cách làm này phần lớn không hiệu quả và nhắm vô người da màu nhiều hơn người da trắng.
Theo kết quả điều tra đó của Văn Phòng Tổng Thanh Tra, LAPD chặn tài xế da đen và Latino nhiều hơn nhiều so với tài xế da trắng, và khám xét xe tài xế da đen và Latino kỹ hơn.
Mục đích khám xét xe là ngăn chặn tội ác bạo lực, ông Mark Smith, tổng thanh tra, viết trong phúc trình. Nhưng chiến lược đó không hiệu quả: Thực ra, cảnh sát tìm thấy nhiều ma túy và súng hơn khi họ có lý do để nghi họ sẽ tìm thấy hàng cấm bằng cách chặn xe, so với khi họ “chặn xe lấy cớ.”
Do đó, từ năm 2022, LAPD bắt đầu khuyến khích cảnh sát viên cho tài xế biết lý do chặn xe trong lúc quay phim cuộc tiếp xúc đó bằng camera đeo trên người cảnh sát, theo bà Lizabeth Rhodes, người đứng đầu Văn Phòng Chính Sách và Cảnh Sát Hợp Hiến của LAPD. (Th.Long) [qd]
