Mai Phi Long/Người Việt (tổng hợp)
WASHINGTON, DC (NV) – Trước lệnh tòa đòi cả ba cha con phải khai báo trong cuộc điều tra cáo buộc dân sự về hoạt động kinh doanh của công ty gia đình, cựu Tổng Thống Donald Trump kẹt trong tình thế bất lợi trong tiến trình pháp lý và tình cảnh “há miệng mắc quai” nếu ông vận dụng Tu Chính Án Thứ Năm, theo nhật báo Washington Post (WaPo) nhận định.
Hoàn cảnh
Hôm Thứ Năm, 17 Tháng Hai, Chánh Án Arthur Engoron, thuộc Tòa Kháng Án Tiểu Bang New York, ra phán quyết đòi ông Trump và hai người con lớn, trong vòng ba tuần kế tiếp, phải trình diện để đưa lời khai hữu thệ trong vụ tiểu bang điều tra công ty Trump Organization gian lận tài chánh.
Công ty Trump Organization của gia đình cựu Tổng Thống Donald Trump bị tiểu bang New York điều tra gian lận tài chánh qua việc khai khống giá trị để mượn tiền ngân hàng và giảm giá trị khi khai thuế.
Đây là một diễn biến vô cùng bất lợi cho vị cựu tổng thống vì ông đồng thời phải đối mặt với một cuộc điều tra hình sự khác ở Manhattan cùng các cáo buộc tương tự.
Chắc chắn vụ này sẽ được luật sư của ông Trump kháng án tới Tối Cao Pháp Viện New York.
Nếu tòa cao nhất tiểu bang giữ nguyên phán quyết của Chánh Án Engoron thì sao?
Lúc đó, theo ông Ronald Fischetti, luật sư của ông Trump, vị cựu tổng thống có thể viện dẫn Tu Chính Án Thứ Năm để từ chối cung cấp thông tin nếu phía tòa án không cam kết miễn trừ trách nhiệm cho ông trong vụ kiện hình sự, theo nhật báo New York Times (NYT).
Liệu Trump viện dẫn Tu Chính Án Thứ Năm có được như ý?
Bất kỳ ai cũng có quyền từ chối trả lời các câu hỏi trong thủ tục tố tụng hình sự đặt ra cho họ, nhằm bảo vệ các cá nhân khỏi sự tự buộc tội, đó là điểm căn bản của Tu Chính Án Thứ Năm, có từ năm 1791, trong Hiến Pháp Mỹ. Đó là: “Không ai bị bắt buộc trong bất kỳ vụ án hình sự nào phải làm nhân chứng chống lại chính mình.”
Nhưng nội vụ phức tạp hơn khi Bộ Trưởng James từng nói bà đang làm việc với Biện Lý Alvin Bragg, địa hạt Manhattan, người cũng đang thụ lý vụ điều tra hình sự vụ gian lận tài chính của gia đình ông Trump.
Chánh Án Arthur Engoron khẳng định rằng trong vụ án gian lận tài chánh của Trump Organization các người liên quan phía bị điều tra “không thể dùng Tu Chính Án Thứ Năm để vừa né tránh các câu hỏi và vừa chống đối cuộc điều tra.”
Trong phán quyết, vị chánh án viết rằng: “‘Trump và các con có quyền từ chối trả lời bất kỳ câu hỏi nào mà họ cho rằng có thể buộc họ phải chịu trách nhiệm và việc từ chối đó có thể không được đưa ra bình luận hoặc sử dụng chống lại họ trong vụ truy tố hình sự.”
“Tuy nhiên, không có gì bất công khi cho phép bồi thẩm đoàn trong vụ án dân sự biết được những lời từ chối này và để họ đưa ra kết luận,” Chánh Án Engoron lập luận.
Như vậy, vị chánh án cho rằng trong vụ kiện dân sự bồi thẩm đoàn sẽ xét đoán và tự đưa ra kết luận (có thể là “suy luận bất lợi”) về những câu hỏi của Bộ Tư Pháp New York mà phía ông Trump từ chối trả lời, viện dẫn Tu Chính Án Thứ Năm.
Trump trong tình thế “há miệng mắc quai”
Từ lâu nay, vị tổng thống thứ 45 luôn hô hào rằng việc áp dụng Tu Chính Án Thứ Năm là biểu hiện của người có tội.
“Chỉ có bọn tội phạm mới yêu cầu áp dụng Tu Chính Án Thứ Năm. Nếu vô tội, tại sao phải từ chối khai báo?” ông Trump tuyên bố trong cuộc vận động tranh cử tại Iowa hồi Tháng Chín, 2016 (link: https://www.youtube.com/watch?v=OZJ35lHDG1c phút 10:55) khi tấn công đối thủ, cựu Ngoại Trưởng Hilary Clinton, trong vụ sử dụng email cá nhân.
“Nếu vô tội, đừng nên im lặng,” tin nhắn của nhà tỷ phú gửi ra năm 2014 khi cho lời khuyên “giữ im lặng cho thấy rõ ràng là có tội” với danh hài Bill Cosby phải đối mặt các vụ án tấn công tình dục vào lúc đó.
Ngoài tình cảnh “há miệng mắc quai” như trên, việc viện dẫn quyền im lặng cũng làm tổn hại đến việc biện hộ của luật sư đại diện cho nhà tỷ phú.
“Nếu ông Trump ra toà và làm theo lời cố vấn của tôi, có nghĩa là không trả lời các câu hỏi bằng cách viện dẫn Tu Chính Án Thứ Năm, thì hình ảnh đó sẽ xuất hiện trên trang nhất của tất cả các tờ báo trên toàn thế giới, thì làm sao tôi có thể lựa chọn được một bồi thẩm đoàn trong vụ này,” ông Ronald Fischetti trình bày trước toà hôm Thứ Năm, theo AP tường thuật.
Theo thủ tục tố tụng, bên bị điều tra phải được nghe và trả lời cho từng câu hỏi trước khi viện dẫn quyền im lặng theo Tu Chính Án Thứ Năm, do đó, toàn bộ hình ảnh của cựu tổng thống và gia đình từ chối trả lời đều được tất cả mọi người trên toàn thế giới theo dõi.
Như vậy, các bồi thẩm viên đều biết chuyện gì xảy ra và đều tự phát sinh đánh giá cho riêng mình, và có thể tạo thành kiến trong suy nghĩ.
“Trên đe dưới búa”
Trong tình cảnh phải đối đầu với cả hai vụ kiện, dân sự lẫn hình sự, rõ ràng việc viện dẫn quyền im lặng đều đưa đến sự bất lợi sau này trong vụ xử hình sự kế tiếp cho cựu Tổng Thống Trump.
Thông thường, phía bị cáo viện dẫn Tu Chính Án Thứ Năm khi sắp có cáo trạng để có thể trì hoãn vụ án dân sự.
Việc nhà tỷ phú đòi quyền im lặng trong vụ án dân sự có thể đưa đến tổn hại cho những lý lẽ “chính đáng” của ông, đó là chưa kể đến hình ảnh “cố chối tội” được phơi bày trước mắt người dân Mỹ. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
