Ðêm nhạc ‘Ngày Ấy’ đầy luyến nhớ

Sinh hoạt văn nghệ Viện Việt Học

Nguyên Huy/Người Việt

WESTMINSTER (NV) – Một đêm ca nhạc đầy luyến nhớ một thời gian xa khuất qua một chương trình nhạc có tên là “Ngày Ấy” đã được Câu Lạc Bộ Văn Nghệ Viện Việt Học tổ chức vào tối 12 Tháng Giêng tại Viện Việt Học, thành phố Westminster, California.

“Ngày Ấy trong tiếng Việt mình thật khó mà chuyển dịch sang được tiếng Anh. Hai tiếng Ngày Ấy bao hàm một tình cảm thân thương luyến tiếc chứ không chỉ là một danh từ vô cảm chỉ định một sự việc gì trong quá khứ.”

Ðó là lời mở đầu chương trình ca nhạc “Ngày Ấy” của ông Bùi Ðường, người dẫn chương trình cũng là một thành viên trong ban tổ chức.

Trước đó, cô Kim Ngân, một trong những người điều hành Viện Việt Học ngỏ lời cám ơn tất cả những người tham dự đêm nay từ những khán thính giả âm nhạc “cổ thụ” có mặt cho đến những ca nhạc sĩ phụ trách chương trình. Trong lời phát biểu này, cô Kim Ngân cũng nhắc đến mục đích của những chương trình văn nghệ mà CLB Văn Nghệ Viện Việt Học thực hiện được bấy lâu nay là nhằm mục đích nối kết những tâm hồn yêu chuộng văn hóa Việt Nam. Nên, chương trình văn nghệ luôn luôn được các anh chị em trong CLB tìm những sắc thái mới để thể hiện được sự phong phú của văn hóa Việt Nam. Cô nói: “Như chương trình hôm nay được sự phối trí của 5 nhạc sĩ qua rất nhiều tác phẩm của các nhạc sĩ đã từng làm nên một quá khứ âm nhạc huy hoàng mở ra một nền nhạc Việt thật phong phú và đa dạng vào những năm sau. Không ai đủ tiền bạc để có thể mua lại được quá khứ, nhất là quá khứ ấy đã dệt thành hoa gấm, trong sáng lung linh như những hạt ngọc qua những tác phẩm âm nhạc.”

Trong ít phút gặp gỡ sau đó với ông Bùi Ðường, chúng tôi được nghe lời tâm tình của ông rằng, “Những bản nhạc xưa của một thời thanh bình êm ả đã trau chuốt tình cảm con người qua những giai điệu nay vẫn còn làm chúng ta sẵn sàng thả hồn ra chìm ngập theo nó, nếu không được nhắc lại, được trình bày lại thì e rằng nó sẽ bị mai một đi. Cả một kho tàng văn hóa của mình sẽ mất đi một mảng lớn chẳng là điều đáng tiếc lắm sao.”

Hội trường đã xao động hẳn lên rồi lắng chìm ngay khi những tiếng hát Thùy Dung-Anh Thư cất lên gọi người “Về Ðây Nghe Em” của Trần Quang Lộc, hòa quyện với những tiếng nhạc réo rắt của ban nhạc “Sao Biển” gồm 5 nhạc sĩ dưới sự điều khiển của nhạc sĩ Nguyễn Trung.

Lời nhạc quyến rũ mê hồn trong phong cách dân dã “về đây nghe em về đây mặc áo the đi guốc mộc kể chuyện tình bằng lời ca dao, kể chuyện tình bằng hạt lúa mới… và về đây nghe lại tiếng xưa” thật như đã trải ra một không gian cho khách thưởng ngoạn trở về “Ngày Ấy.”

Sau lời mời gọi “Về Ðây Nghe Anh,” mở đầu là “Mơ Hoa” của Hoàng Giác được giọng ca Ái Phương diễn tả. Mơ Hoa được Hoàng Giác sáng tác trong những ngày theo kháng chiến chống Pháp. Những ngày ấy là những ngày đẹp khi cả dân tộc lao vào cuộc chiến bảo vệ nền độc lập của đất nước sau khi toàn dân thực hiện được cuộc Cách Mạng 19 Tháng Tám năm 1945 (rất tiếc là đã bị cộng sản cướp đoạt công lao ấy của toàn dân). Giấc Mơ Hoa ấy đã sớm tàn khi người nghệ sĩ Hoàng Giác nhận ra là cuộc kháng chiến ấy đang bị cộng sản cướp công để đưa vào vòng nô lệ mới nên đã “dinh tê” về thành mà lòng nhủ lòng “Tung cánh chim tìm về tổ ấm, nơi sống bao ngày giờ đằm thắm…” Ðó là cả một tâm trạng của giới trí thức văn nghệ sĩ “tay chót nhúng chàm” để sau đó chỉ ít năm đã bùng nổ ra Phong Trào Nhân Văn Giai Phẩm. Bây giờ thì Hoàng Giác ở đâu, còn sống hay đã khuất.

Dòng nhạc Hoàng Giác được nối tiếp ngay với Hoàng Quý qua “Cô Láng Giềng” với giọng ca Nguyễn Ðình Thi. Người dẫn chương trình cho biết “Cô Láng Giềng” là một bản nhạc tình duy nhất của nhạc sĩ Hoàng Quý tác giả của những khúc hùng ca lịch sử trong thời tiền cách mạng 19 Tháng Tám trong giới sinh viên Nam Bắc. Một bản nhạc tình mô tả một mối tình tinh khiết biết bao khi trở về “thấy trước ngõ ngoài sân vang tiếng pháo… người ta đón em tưng bừng” mà nhớ lại “khi anh bước chân ra đi (theo kháng chiến), đôi ta cùng đứng bên hàng tường vi, em nói rằng em đã hẹn thề, đừng nói tới chia ly.” Ẩn sau ca khúc này người ta không khỏi oán trách thời cuộc đã phá vỡ biết bao nhiêu hạnh phúc của tuổi hoa niên.

Rồi Bên Cầu Biên Giới của Phạm Duy với Kim Phượng, Ðêm Tàn Bến Ngự của Dương Thiệu Tước với Thùy Dung, Nỗi Lòng Người Ði của Anh Bằng với Hoàng Khôi, Sang Ngang của Ðỗ Lễ với Nguyễn Hạnh, Chiều Tím của Ðan Thọ-Ðinh Hùng với Thạch Thảo… mỗi khúc ca, là mỗi giai đoạn thời cuộc của một đất nước trải dài trong hàng mấy chục năm chiến tranh. Nhưng dù ở giai đoạn nào thì tình ca vẫn có mặt để nói lên con người VN miền Nam đầy nhân tính.

Sang Ngang của Ðỗ Lễ không khỏi nhắc nhở khách thưởng ngoạn lớn tuổi nhớ đến những ngày Mậu Thân 1968, chiến tranh vào tận thành phố vì bản nhạc này được phổ biến trên đài Saigon vào thời gian đó. “Thôi nín đi em, gần hết đêm rồi, còn thương nữa sao. Mai mốt sang ngang, tình đã lỡ làng, tình đã nát tan…” như những lời trăng trối trên những cuộc tình mong manh thời lửa đạn!

Ðiều rất đáng ghi nhận là những nhạc khúc tình cảm “Ngày Ấy” mà được người nghe chìm đắm ngay vào trong những suy tư cảm nghiệm mênh mang, một phần lớn là do những tiếng hát dù không điêu luyện như ca sĩ nhà nghề nhưng dư đủ nghệ thuật để thể hiện trọn vẹn những lời gửi gấm của những người muôn năm cũ để lại. Thêm vào đó là phần hòa âm cho mỗi bài đều có những nét riêng tư cho tiếng đàn key board và dàn trống điện khiến người nghe phân định, ra khỏi được những quen thuộc trong nhạc thời trang.

Ðây là những cố gắng của các ca nhạc sĩ, anh chị em trong Viện Việt Học mà người dẫn chương trình Bùi Ðường giới thiệu, “Những người rất đáng khen ngợi trong những chương trình Văn Nghệ của CLB Văn Nghệ Viện Việt Học là anh Nguyễn Minh Lân, chị Kim Ngân, Duyên Anh, nhạc sĩ Nguyễn Trung và tất cả các thân hữu của viện cứ mỗi ngày một tăng lên…”

Thạch Thảo, tiếng hát thật nhẹ nhàng, êm ái trong Chiều Tím cho chúng tôi biết: “Ngày Ấy em chưa sinh ra đời nhưng khi còn nhỏ cũng đã được nghe trong nhà có người hát theo những chương trình trong đài phát thanh Saigon nên hình như nó đã nằm trong tâm thức. Nay có dịp được các anh chị trong CLB nhắc đến em như được trở về mái nhà xưa và em đã hát bằng cả tấm lòng mình hướng về Ngày Ấy, ngày mà em chưa sinh ra đời.”

Bạn của Thạch Thảo là Kim Phượng, hát bài Bên Cầu Biên Giới cũng cho biết: “Hồi nhỏ em học chương trình Pháp ở Saigon nên kém tiếng Việt lắm. Lớn lên chút chút thấy các anh chị hát Bên Cầu Biên Giới dù chẳng hiểu lời nhạc nói gì nhưng em đã nhập tâm ngay được những giai điệu uốn éo như dòng suối đang chẩy qua một chiếc cầu ở biên giới. Và em hát trong sự tưởng tượng ấy.”

Cũng phải kể đến sự khả ái và kiến thức ngôn ngữ của người dẫn chương trình Bùi Ðường. Anh không chỉ nói đến một vài điểm chính của nhạc sĩ tác giả trong mỗi bản nhạc được trình bày, mà đôi khi còn nhắc đến những điều ai cũng biết mà ít ai nhận định được sâu sắc như anh. Giới thiệu về bài Nỗi Lòng Người Ði, Bùi Ðường nhận định, “Người Việt mình khi nói đến tâm trạng thường lấy cái bụng để diễn tả. Giận ai mà không nói ra được thì Ðể Bụng. Chỉ người tàn ác thì gọi người ấy là Lòng Lang Dạ Sói. Học cho nhớ lâu gọi là Học Thuộc Lòng. Yêu nhau thì gọi là Phải Lòng. Làm ai giận, bất ưng ý thì gọi là làm Mất Lòng. Ðau khổ cũng diễn tả ra là Tan Nát Cõi Lòng. Buồn khổ thì kêu là Rầu Thúi Ruột. Chê bai thường ví là Lòng Dạ Ðàn Bà. Tả đến tâm tình thì kể Nỗi Lòng như nhạc sĩ Anh Bằng đã kể một chuyện tình trước khi di cư trong bản nhạc Nỗi Lòng Người Ði.”

Nhận định của Bùi Ðường đã khiến cho toàn thể hơn 200 khách thưởng ngoạn ngồi chật phòng hội Viện Việt Học có được những phút cười vui thoải mái với những gật gù tán đồng.

Chương trình được tạm ngưng trong ít phút để ban tổ chức mời mọi người tham dự bữa ăm đêm gồm xôi gà, xôi nếp và cháo gà. Và cũng là lúc để anh chị em trong CLB mang những thùng quyên góp xin bà con cùng tiếp tay với ban tổ chức trang trải những chi phí cần thiết tối thiểu cho đêm văn nghệ này. Không một ai từ chối sự đóng góp ít nhiều và hầu hết đều hoan hỉ được tiếp tay cho CLB Văn Nghệ Viện Việt Học tiếp tục thực hiện những chương trình rất giá trị trong sinh hoạt văn học nghệ thuật của cộng đồng người Việt tị nạn.

Sau đó chương trình được tiếp tục phần hai với 9 nhạc khúc “Ngày Ấy” nữa. Và cũng như phần đầu chương trình đã trải ra với những tiếng hát Thùy Dung, Anh Thư, Ái Phương, Thạch Thảo, Hoàng Khôi, Kim Phượng, Bùi Ðường, Nguyễn Hạnh, Nguyễn Ðình Thi và Thùy Dung là những tiếng hát từ những tấm lòng của người nghệ sĩ trình diễn cảm thông sâu sắc với những nghệ sĩ sáng tác để chuyển đến cho cuộc đời những phút giây thần tiên của quá khứ mà “kẻ giầu đến mấy cũng không thể mua được” như lời cô Kim Ngân phát biểu.

____

Liên lạc tác giả: [email protected]