Đỗ Dzũng/Người Việt
FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Đài Tưởng Niệm Chiến Tranh Việt Nam (Vietnam War Memorial) với kinh phí $1 triệu, do cựu Giám Sát Viên Andrew Đỗ của Orange County xây dựng dang dở trong công viên Mile Square Regional Park, Fountain Valley, trước khi bị tù, vừa bị quận hạt tháo dỡ hôm Thứ Tư, 4 Tháng Ba.
Hôm Thứ Sáu, 6 Tháng Ba, qua email, Giám Sát Viên Janet Nguyễn, đại diện Địa Hạt 1, bao gồm công viên có đài tưởng niệm, xác nhận việc này với nhật báo Người Việt và cho biết: “Quận hạt quyết định tháo dỡ đài tưởng niệm bởi vì chúng ta có thể làm tốt hơn. Đài tưởng niệm này là một sự sỉ nhục đối với cựu chiến binh cũng như sự kính trọng mà họ xứng đáng có được. Chúng tôi phải tìm các lựa chọn khác, bao gồm tìm một chỗ mới tại nghĩa trang cựu chiến binh.”
Đài tưởng niệm được bắt đầu năm 2023, có mục đích vinh danh những binh sĩ người Mỹ và binh sĩ VNCH tử trận trong chiến tranh Việt Nam.
Năm 2024, ông Andrew Đỗ nhận tội hối lộ trong việc chuyển hơn chục triệu đô la vào tổ chức bất vụ lợi Viet America Society (VAS) do cô Rhiannon Đỗ, con gái ông, và ông Peter Phạm làm lãnh đạo.
Ông Andrew Đỗ đang thụ án tù năm năm trong nhà tù liên bang ở Tucson, Arizona. Còn ông Peter Phạm bị truy tố và đang tại đào.
Trong thỏa thuận nhận tội, ông Andrew Đỗ thừa nhận có chuyển $1 triệu cho VAS để nhóm này xây đài tưởng niệm trong khu vực có nhiều cư dân gốc Việt sinh sống.
Tuy nhiên, khi các giới chức Orange County yêu cầu đưa hồ sơ kế toán về số tiền $1 triệu, Giám Sát Viên Janet Nguyễn, người kế nhiệm ông Andrew Đỗ, nói với đài truyền hình KTLA hồi Tháng Mười Một, 2025 rằng bà không nhận được giấy tờ gì cả.
“Không có nhiều tài liệu liên quan đến dự án này. Chúng tôi không biết chi tiêu bao nhiêu và chi tiêu như thế nào cho dự án. Chúng tôi không biết họ sử dụng vật liệu gì. Chúng tôi không biết gì cả,” bà Janet Nguyễn nói.
Hôm 10 Tháng Mười Một, 2025, khi đến đài tưởng niệm đang làm dang dở để tìm hiểu chi phí xây dựng, Giám Sát Viên Janet Nguyễn cho biết bà thất vọng khi chứng kiến cảnh tượng này.
“Bức tường sau lưng tôi – nơi từng được cho là ‘tưởng niệm’ – lại trở thành nỗi ô nhục. Họ nói dùng số tiền lớn để xây dựng công trình này, nhưng sự thật không phải vậy. Thật đau lòng khi chứng kiến cách mà người ta ‘vinh danh’ các cựu chiến binh của chúng ta như thế này,” bà Janet phát biểu.
Nữ giám sát viên cho hay: “Ông Andrew Đỗ không chỉ lấy $1 triệu, mà bản chất công trình này không đáng giá đến mức đó. Thứ duy nhất được làm đúng ở đây là khắc tên ông ấy và đồng phạm, những người bị truy tố.”
Bà Janet Nguyễn cho hay lúc đó, có ba phương cách giải quyết công trình đài tưởng niệm bị xuống cấp nghiêm trọng này.
Thứ nhất là sửa chữa hoặc tân trang, bao gồm việc ốp lại toàn bộ mặt đá “granite,” khắc tên, và chỉnh sửa kết cấu để bảo đảm an toàn. Chi phí ước tính cho phần đá “granite” dao động từ $168,000 đến $420,000, trong khi chi phí khắc tên khoảng $30,000 đến $40,000.
Ngoài ra, việc nâng cấp hạ tầng để đáp ứng tiêu chuẩn bảo đảm có lối đi cho người khuyết tật (ADA) và cải thiện khu vực xung quanh có thể tiêu tốn thêm hơn $1 triệu, chưa kể các chi phí phụ cho nhà vệ sinh hoặc tiện ích cộng đồng.
Phương án thứ hai là di dời hoặc thay thế công trình hiện tại. Tuy nhiên, theo đánh giá của kỹ sư quận hạt, việc di chuyển các tấm đá “granite” lớn sẽ đòi hỏi gia cố kết cấu phức tạp, chi phí rất cao, và có thể làm hư hại toàn bộ công trình. Đồng thời, việc bảo đảm tiêu chuẩn ADA và xây dựng hạ tầng mới cũng khiến tổng chi phí không khác biệt nhiều so với việc xây mới hoàn toàn.
Phương án cuối cùng, và được cho là khả thi nhất, là tháo dỡ toàn bộ bức tường tưởng niệm. Chi phí ước tính chỉ khoảng $25,000 đến $30,000, chủ yếu bao gồm chi phí nhân công và thời gian làm thủ tục hành chính.
Hồi đầu Tháng Tám, 2024, các giới chức Orange County đề nghị VAS trả lại tiền không sử dụng cho những việc có trong hợp đồng, sau đó khởi kiện tổ chức này vào ngày 15 Tháng Tám.
Ông Mark Rosen, luật sư của VAS lúc đó, gửi thông cáo đến giới truyền thông cho biết tượng đài có chi phí $850,000 và VAS đã ký chi phiếu $150,000 trả lại cho Orange County, và đó là số tiền chưa sử dụng.
Các giới chức quận hạt cho biết họ nhận được chi phiếu này ngày 21 Tháng Tám, 2024.
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
