ONTARIO, California (NV) – Dưới bóng cây sồi già hơn trăm năm tuổi trong sân chùa Quang Thiện, Ontario, Nam California, chư tôn đức tăng ni, môn đồ hiếu quyến cùng đồng hương Phật tử tổ chức lễ giỗ 10 năm ngày Ðại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang, đức Đệ Tứ Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, viên tịch.
Cũng trong lễ giỗ này vào sáng Thứ Bảy, 30 Tháng Sáu, là tưởng niệm năm năm viên tịch của Đại Lão Hòa Thượng Thích Nguyên Lai.
Trong giây phút tưởng niệm, Hòa Thượng Thích Tín Nghĩa, chủ tịch Hội Đồng Điều Hành Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ, cho biết Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang, đức Đệ Tứ Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, thế danh Lê Đình Nhàn, sinh ngày 19 Tháng Chín, 1920, tại làng Hảo Đức, xã Nhơn An, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định, trong gia đình tin Phật nề nếp nho phong.
Năm 1934 ông xuất gia tại chùa Vĩnh Khánh thờ Hòa Thượng Chơn Đạo làm thầy, được ban pháp danh Như An. Năm 1935, ông thọ sa di giới. Sau khi hòa thượng bổn sư viên tịch, ông thọ giáo với Hòa Thượng Bích Liên, bậc cao đức thạc học trong sơn môn, được ban pháp hiệu Huyền Quang.
Năm 1937, mới 18 tuổi nhưng nhờ phẩm chất xuất chúng, ông được đặc cách miễn tuổi để thọ đại giới tỳ kheo và bồ tát giới tại giới đàn Hưng Khánh.
Năm 1939, ông học tại Phật Học Đường Lưỡng Xuyên, tỉnh Trà Vinh. Sau khi tốt nghiệp ông ra Huế học tại Phật Học Đường Báo Quốc. Năm 1945 ông tham gia và lãnh đạo Phong Trào Phật Giáo Cứu Quốc Kháng Chiến giành độc lập dân tộc tại Liên Khu 5.
Năm 1955, ông được cung thỉnh làm giám đốc Tăng Học Đường Khánh Hòa, sau đó được suy cử vào ban lãnh đạo Phật Học Viện Hải Đức Nha Trang. Năm 1958 cùng với chư tôn đức trong tỉnh hội Phật Giáo Bình Định, ông khai sáng tu viện Nguyên Thiều. Sau đó lập Phật Học Viện Nguyên Thiều, ông được cung thỉnh làm giám đốc.
Từ 1958 đến 1962, ông được suy cử vào chức vụ phó hội trưởng Hội Phật Giáo Việt Nam tại Trung Phần, hội trưởng Hội Phật Giáo Thừa Thiên-Huế. Năm 1963, ông tham gia và trở thành một trong những vị lãnh đạo phong trào đấu tranh đòi tự do tín ngưỡng công bằng xã hội Phật Giáo dưới thời Tổng Thống Ngô Đình Diệm.
Đầu năm 1964, đại hội thống nhất Phật Giáo tổ chức tại chùa Xá Lợi Sài Gòn, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất ra đời, ông được suy sử làm tổng thư ký Viện Hóa Đạo của giáo hội. Năm 1974, đại hội của giáo hội kỳ 6 cung thỉnh ông vào chức vụ phó viện trưởng Viện Hóa Đạo.
Vị chủ tịch Hội Đồng Điều Hành của giáo hội nhấn mạnh: “Năm 1975, Cộng Sản chiếm miền Nam, trước chính sách đàn áp thô bạo, cùng với Hòa Thượng Thích Thiện Minh, Hòa Thượng Thích Quảng Độ, ngài tiếp tục lãnh đạo giáo hội trong sự khủng bố đe dọa, nêu cao tinh thần đối kháng với bạo lực áp bức tăng tín đồ Phật Giáo.”
“Năm 1977, ngài bị bắt cùng với Hòa Thượng Thích Quảng Độ và các vị lãnh đạo Phật Giáo khác. Do áp lực quốc tế và sự phản đối của đồng bào Phật tử, nhà nước Cộng Sản đưa ngài ra tòa án xét xử với bản án 2 năm tù treo quản chế tại chỗ,” ông nói.
“Năm 1992, Đại Lão Hòa Thượng Thích Đôn Hậu, Đệ Tam Tăng Thống, viên tịch. Ngài bất chấp tất cả mọi đe dọa khủng bố ngăn trở, vượt đường ra Huế dự lễ tang và tiếp nhận ấn tín cùng di chúc của Đức Đệ Tam Tăng Thống, làm xử lý Hội Đồng Lưỡng Viện để tiếp tục lãnh đạo. Tại đây ngài phát động phong trào đòi hỏi tự do nhân quyền cho dân tộc và sự phục hoạt của giáo hội,” ông nói thêm.
Từ đó về sau Hòa Thượng Thích Huyền Quang tiếp tục lên tiếng cho những khát vọng tự do nhân quyền và sự phục hoạt của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.
Năm 2003, sau đại hội bất thường tại tu viện Nguyên Thiều, thành hình cơ cấu hội đồng lưỡng viện, đại hội Phật Giáo bất thường của giáo hội tại tu viện Quảng Đức, Melbourne, Úc, đã suy cử Hòa Thượng Thích Huyền Quang lên ngôi vị Đệ Tứ Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.
Ngày 5 Tháng Bảy, 2008, đức Đệ Tứ Tăng Thống an nhiên thị tịch tại tu viện Nguyên Thiều, Bình Định, trụ thế 89 năm, hạ lạp 69 tuổi.
Là một nhà lãnh đạo mang hạnh nguyện vì dân thọ khổ, cuộc đời hòa thượng gắn liền với vận nước, vận đạo trải dài trên 60 năm, là một cao tăng đại hạnh một lòng hoài bão cho Phật pháp, dày công kiến lập tu viện, học viện để tiếp tăng độ chúng.
Hòa Thượng Thích Tín Nghĩa nhấn mạnh: “Cây đại thọ của Phật Giáo Việt Nam thời hiện đại đã nằm xuống. Cuộc đời và nhân cách một bậc hùng sư đại sĩ dù đã ra đi nhưng hùng tâm vẫn còn đó cho tăng ni Phật tử và cả dân tộc Việt Nam ngày nay.”
“Cuộc đời ngài lấy nhà giam làm phòng kiết hạ, dùng bàn giấy làm chỗ tọa thiền, đã hy hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp bảo vệ chánh nghĩa và đạo pháp của dân tộc, qua bao gian lao tủi nhục tù đày, vì đạo hiến dâng cả đời mình, làm đèn soi sáng nẻo vô minh, hết lòng cho Phật Giáo thống nhất. Ngài cương quyết lên tiếng nói của công đạo chánh nghĩa trước bạo quyền, với trí huệ sâu sắc của nhà lãnh đạo đắc nhân tâm, bản lãnh và sáng suốt,” hòa thượng nói thêm.
Tiếp đến, Đại Lão Hòa Thượng Thích Thắng Hoan, chánh văn phòng Hội Đồng Giáo Phẩm Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hoa Kỳ, nhắc đến những tâm nguyện mà đức Đệ Tứ Tăng Thống gởi đến cho tăng tín đồ Phật Giáo trong và ngoài nước lúc còn sinh tiền. Trong đó, ông kêu gọi: “Xin đừng quên: Mình là người Việt Nam của ngàn năm văn hiến. Da thịt này là của báo của tổ quốc bao đời. Hồn phách này là nghĩa khi tích tụ của hồn thiêng non nước.”
Sau đó, Hòa Thượng Thích Minh Dung, viện chủ chùa Quang Thiện, mời bữa cơm thanh tịnh khoản đãi chư tôn đức tăng ni và đồng hương Phật tử.
Bữa cơm càng thân mật hơn khi anh Hồ Quốc Việt, Phật tử chùa Khánh Hỷ, Garden Grove, một người chuyên đi hát nhạc cúng dường khắp nơi để làm việc Phật sự, cúng dường với nhạc phẩm “Hoài Niệm Ân Sư” thật xúc động.
Bà Đồng Bảo, 83 tuổi, cư dân Santa Ana, đi với một nhóm bạn cho biết: “Hôm nay tôi lên chùa này để phụ bếp cúng dường, chỉ muốn góp chút công sức cho ngày đại lễ. Tôi tuy lớn tuổi nhưng so với việc làm của Hòa Thượng Thích Huyền Quang đối với quốc gia dân tộc thì việc làm của tôi không nghĩa lý gì.” (Văn Lan)
Video: Phóng sự cộng đồng Mới Cập Nhật
phía góc phải bên dưới của khung video.
