GARDEN GROVE, California (NV) – Methyl Methacrylate (MMA), loại hóa chất bị rò rỉ ở xí nghiệp GKN Aeropace, Garden Grove, làm 50,000 cư dân di tản hồi Tháng Năm thực ra “có mặt” ở nhiều nơi tại California, theo báo mạng CalMatters hôm Thứ Ba, 9 Tháng Sáu.
Theo dữ liệu thu thập được của Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường (EPA), hiện có tới 14 cơ sở ở California khai báo lưu trữ MMA trong năm 2024.
Trong 14 cơ sở này, có bốn nơi lưu trữ lượng MMA có khối lượng bằng hoặc nhiều hơn lượng hóa chất tại GKN Aerospace.
MMA là hóa chất dạng lỏng, thường dùng trong sản xuất nhựa acrylic, sơn, keo dán, resin, và một số vật liệu công nghiệp. Khi gặp nhiệt, chất này có thể rơi vào phản ứng “thermal runaway,” tức phản ứng tự tăng nhiệt. Khi đó, hóa chất nóng lên rất nhanh, trở nên dễ cháy và có nguy cơ nổ.
Trong vụ rò rỉ ở Garden Grove, Sở Quan Cứu Hỏa Orange County (OCFA) phải tính đến hai trường hợp có thể xảy ra cùng lúc. Bồn chứa có thể nổ, hoặc hơi hóa chất độc hại thoát ra không khí với lượng lớn. Người tiếp xúc với MMA có thể bị khó thở, chảy máu mũi, buồn nôn, phản ứng trên da, thậm chí phải cấp cứu ở bệnh viện.
Kịch bản xấu nhất không xảy ra khi bồn chứa nứt vừa đủ để áp suất bên trong hạ xuống. Sau đó, Thống Đốc Gavin Newsom ban bố tình trạng khẩn cấp, trong lúc nhiều cơ quan cấp tiểu bang và liên bang tiến hành điều tra nguyên nhân vụ việc.
Các nhà hoạt động cộng đồng cho rằng vụ Garden Grove cho thấy khoảng trống trong hệ thống quản lý và giám sát hóa chất độc hại. Bà Ivana Castellanos, giám sát chương trình độc chất của Physicians for Social Responsibility Los Angeles, nói rằng nguy cơ tương tự có thể xảy ra ở nhiều chỗ khác, vì rất nhiều cơ sở đang dùng hóa chất độc hại và chỉ một sai sót cũng đủ gây hậu quả nghiêm trọng.
Không quy định, cũng không cảnh báo
Tại GKN Aerospace, MMA được chứa trong bồn ở dạng lỏng. Dữ liệu liên bang năm 2024 cho thấy công ty khai báo lưu trữ từ 100,000 pound đến dưới 1 triệu pound hóa chất này.
Một số cơ sở khác tại California khai báo số lượng lớn hơn nhiều. Rohm & Haas Chemicals ở Hayward, Engineered Polymer Solutions ở Commerce, và Plaskolite West ở Compton, mỗi cơ sở khai báo từ 1 triệu đến 10 triệu pound MMA. Một cơ sở thứ năm, Arkema Coating Resins Plant ở Torrance, khai báo số lượng tương tự GKN Aerospace.
Điểm đáng chú ý là MMA không thuộc danh sách hóa chất bị quản lý theo Chương Trình Quản Lý Rủi Ro của EPA. Chất này cũng không thuộc hệ thống tương tự của California, gọi là CalARP.
Ở một số cơ sở quy định an toàn quy trình nhằm bảo vệ công nhân có thể khiến cơ quan chức năng xem xét việc sử dụng MMA. Các cơ sở này cũng có thể vẫn phải có kế hoạch về hỏa hoạn hoặc các tình huống khẩn cấp khác. Tuy nhiên, nếu hóa chất nằm ngoài các chương trình phòng ngừa tai nạn của liên bang và tiểu bang, cơ sở lưu trữ có thể không bị bắt buộc tham gia kế hoạch khẩn cấp cộng đồng hoặc tập dượt ứng phó với cư dân và chính quyền địa phương.
Plaskolite West ở Compton cho biết cơ sở này chứa tới 20,000 pound MMA trong bồn và dưới 2 triệu pound trong các toa xe lửa. Ông Roger Hamilton, phó chủ tịch đặc trách hoạt động sản xuất, nói công ty dùng chất ngăn phản ứng để giữ MMA không rơi vào tình trạng tự tăng nhiệt.
Ông Hamilton nói công ty luôn rà soát kế hoạch khẩn cấp nội bộ hằng năm, và vụ Garden Grove là dịp để công ty sẽ xem xét thêm một lần nữa. Các kế hoạch này bao gồm cách ứng phó khi hóa chất tràn, huấn luyện nhân viên vận hành và theo dõi hóa chất.
Từ năm 2003, Plaskolite West nhận năm thông báo vi phạm từ Cơ Quan Quản Lý Phẩm Chất Không Khí South Coast (SCAQMD). Năm 2021, SCAQMD phạt công ty vì không tuân thủ điều kiện ghi trong giấy phép liên quan đến một số thiết bị. Năm 2022, SCAQMD cáo buộc công ty gây phiền toái cho công cộng vì để hóa chất thoát ra không khí.
Ông Hamilton nói khi làm việc với bất cứ vật liệu hoặc chất nguy hại nào, rủi ro luôn tồn tại. Công ty, theo ông, cố gắng chú ý an toàn khi sử dụng những chất này, không chỉ cho nhân viên mà cả cộng đồng chung quanh, đồng thời tuân thủ luật tiểu bang và liên bang.
Bà Glynna Mayers, đại diện Rohm & Haas Chemicals, cho biết cơ sở ở Hayward hiện chứa dưới 1 triệu pound MMA và tuân thủ các quy định liên quan đến lưu trữ và vận hành.
Theo bà Mayers, công ty chứa hóa chất trong bồn đặt trên mặt đất, có tường bê tông bao quanh và có hệ thống chữa cháy. Bà cũng nói ưu tiên của công ty là an toàn và an ninh cho nhân viên, cư dân chung quanh, và môi trường.
Ông Dave Schrader, đại diện cơ sở Arkema Coating Resins ở Torrance, nói công ty đang xem xét những bài học từ vụ Garden Grove. Theo ông, cơ sở Torrance có hồ sơ tốt về an toàn và tuân thủ môi trường.
Engineered Polymer Solutions, cơ sở ở Commerce, thì khai báo cơ sở này lưu trữ từ 1 triệu đến 10 triệu pound MMA.
Đòi hỏi của các hoạt động môi trường
Vụ Garden Grove khiến nhiều nhà hoạt động môi trường bất ngờ vì trước đó ít người từng nghe đến MMA. Nhưng với họ, cách sự việc diễn ra không phải là điều mới. Những cơ sở công nghiệp có lịch sử vi phạm, tiếp tục được cấp phép, rồi rủi ro lại đổ lên các cộng đồng sống gần đó.
Năm 2024, GKN Aerospace đồng ý trả hơn $900,000 để dàn xếp với SCAQMD về một số vi phạm tại cơ sở này. Sau thỏa thuận đó, SCAQMD vẫn tiếp tục cấp giấy phép cho cơ sở trong kế hoạch mở rộng.
Ông Bradley Angel, giám đốc Greenaction for Health and Environmental Justice (GHEJ), một tổ chức tranh đấu cho sức khỏe và công lý môi trường, cho rằng các cơ quan chính quyền vẫn cho nhiều công ty hoạt động dù biện pháp an toàn chưa đủ. Theo ông, có trường hợp công ty hoạt động không có giấy phép, có trường hợp cơ quan chức năng vẫn cấp giấy phép mới dù doanh nghiệp có lịch sử vi phạm kéo dài nhiều năm.
CalEnviroScreen 5.0, công cụ của California dùng để xác định các cộng đồng chịu nhiều gánh nặng ô nhiễm và rủi ro môi trường, cho thấy cả năm cơ sở lưu trữ lượng MMA bằng hoặc nhiều hơn so với GKN Aerospace đều nằm trong nhóm 50% xí nghiệp gây hại cho không khí cao nhất tiểu bang. Hai cơ sở ở Compton và Commerce còn thuộc nhóm 10% cao nhất.
Bà Cynthia Babich, giám đốc điều hành Del Amo Action Committee, một tổ chức cộng đồng ở Los Angeles County chuyên vận động về ô nhiễm và công lý môi trường, nói bà không biết có một cơ sở dùng MMA hoạt động rất gần khu dân cư.
Theo bà, nếu không có quy định chặt hơn và kế hoạch khẩn cấp công khai, cư dân khó có thể yên tâm. Bà nói vụ Orange County làm rõ thêm nỗi lo lâu nay của cộng đồng, là người dân không được chuẩn bị đầy đủ, trong khi các hóa chất nguy hiểm vẫn được lưu trữ gần nhà họ.
Vụ Garden Grove, vì vậy, không chỉ là câu chuyện về một bồn chứa quá nhiệt tại Orange County. Vụ này đặt lại câu hỏi về cách California giám sát hóa chất công nghiệp nguy hiểm, nhất là khi nhiều cơ sở lưu trữ hóa chất nằm sát khu dân cư, trong khi cộng đồng chung quanh không phải lúc nào cũng biết rõ rủi ro họ đang đối diện. (T.C.) [đ.d.]
