Đoan Trang/Người Việt
BUDAPEST, Hungary (NV) – Những ngày qua, tại Hungary, có rất nhiều nhóm thiện nguyện trong các hội đoàn, hoặc cá nhân, lớn có, nhỏ có, đứng ra làm mọi cách để giúp người tị nạn từ vùng lửa đạn Ukraine sau khi Nga tấn công quốc gia này.
Trong những ngày này, làn sóng người Việt tị nạn từ Ukraine tiếp tục đổ sang Hungary, Romania, Slovakia – những quốc gia giáp ranh với Ukraine. Riêng tại Hungary, quốc gia đang tiếp nhận người tị nạn nhiều thứ hai, sau Ba Lan, khu vực biên giới vẫn đang nóng lên từng ngày.
Quyết định bất ngờ!
“Hầu như tất cả người Việt di tản từ Ukraine đều đang trong cơn hoảng loạn,” anh Nguyễn Hoàng Linh, ở Budapest, nói với phóng viên nhật báo Người Việt. “Không ai muốn nói hay kể gì về mình. Chúng tôi hiểu, vì họ vừa trải qua những ngày tháng hãi hùng khi cố chạy thoát khỏi vùng chiến sự. Đói, lạnh, tâm lý căng thẳng, mọi thứ còn quá mới mẻ với mọi người.”
Anh Hoàng Linh là nhà báo độc lập, sinh sống tại Hungary từ nhiều năm qua, cho biết tính đến ngày 7 Tháng Ba, có khoảng 500 người Việt từ biên giới Ukraine qua Hungary. Anh biết con số này thông qua chuyện tiếp đón người tị nạn của nhóm cứu trợ ở Budapest. Ngoài ra cũng có không ít người tự lái xe, vượt qua làn đạn, cố chạy tìm đến nơi bình yên.
Hungary cách biên giới Ukraine khoảng 64 dặm (chừng 103 km) nên vào những ngày đầu khi chiến sự xảy ra, dòng người di tản chọn đi theo biên giới Ba Lan là chính. Sau này phía bên Ba Lan quá sức chứa, mọi người đổ dồn xuống phía Hungary.
Theo anh Hoàng Linh, từ 10 giờ đêm Thứ Năm, 24 Tháng Hai, khi Nga chính thức xâm lược Ukraine, chính phủ Hungary đã có quyết định mở cửa biên giới để đón người tị nạn. Cùng lúc đó, mọi quy định liên quan đến kiểm soát dịch bệnh COVID-19 được dỡ bỏ.
“Đây được xem là ‘điểm nhấn’ rất đáng nói, vì từ năm, sáu năm qua, chính phủ Hungary bài ngoại lắm,” anh Linh cho biết. “Họ xây tường và áp dụng mọi biện pháp để chống nạn di dân. Hầu như chính phủ Hungary không muốn cho ai vào, nên việc mở cửa biên giới đón người tị nạn là một quyết định bất ngờ.”
Nói về người Việt tị nạn sang Hungary, thực tế cho thấy không phải ai cũng muốn đi luôn, khỏi đất nước Ukraine. Nhiều người chỉ muốn tạm lánh nạn khỏi vùng giao tranh, rồi sau đó trở về nhà, gầy dựng lại cơ ngơi bị bom đạn phía Nga phá hủy.
Nhưng cũng không ít trong số những người tị nạn “tận dụng cơ hội này để tránh càng xa càng tốt,” như lời anh Linh, để sang được quốc gia khác. Đó là những người chưa có giấy tờ, sống bất hợp pháp trên đất Ukraine.
Gọi là “tận dụng cơ hội” vì vào thời chiến tranh, các quốc gia hầu như áp dụng chính sách nhân đạo, chấp nhận đón người di tản từ vùng bom đạn. Khi đi qua các trạm kiểm soát, tình trạng không có giấy tờ tùy thân là chuyện… có thể được chấp nhận. Giấy tờ bị bỏ quên, mất dọc đường, hoặc bị cháy nhà là những lý do không thể có giấy tờ trong tay. Việc người Việt sinh sống bất hợp pháp bị trục xuất về Việt Nam cũng là điều khó có thể thực hiện.
“Nhưng cũng có đoàn di tản đi tới biên giới, khi biên phòng kiểm tra thấy không có giấy tờ, thì họ bị ‘tống’ trở lại. Đấy là mối lo, vì đa số người Việt mình chưa có quốc tịch Ukraine,” anh Linh nói.
Là người khá am hiểu tình hình người Việt ở vài quốc gia Âu Châu, anh Hoàng Linh cho biết, đây là một cộng đồng khá đa dạng. Có người sinh sống từ khá lâu, hơn nửa đời người, và thành công trong cuộc sống. Ra đi là sự trả giá, đi mà không biết bao giờ về, nên nhiều người không muốn đi. Nhưng vì mối đe dọa đến tính mạng, sợ bom rơi, đạn lạc, họ chấp nhận rứt ruột để lại tài sản, tìm nơi lánh nạn trước. Dù vẫn biết, ngày trở lại vẫn rất mịt mù, nhưng sự lựa chọn vào lúc này vẫn là tính mạng của người thân và bản thân họ.
Ngoài ra, cũng có một số đông người qua các nước Bắc Âu, trong đó có Ukraine, bằng con đường dịch vụ, chỉ để làm ăn sinh sống. “Nhiều người quanh năm suốt tháng chỉ ở dưới hầm, chưa bao giờ thấy ánh nắng mặt trời, ‘may’ mà chiến tranh nổ ra, nếu được qua nước khác tị nạn, thì đó là cơ hội lớn đối với họ. Tự nhiên và trong thời bình, họ không thể làm được chuyện đó,” anh Linh nói.
Vượt làn đạn, vượt mọi rào cản
Bắc Âu hiện tại đang là mùa Đông, nên đồ ấm, thực phẩm, các vật dụng hằng ngày, đặc biệt là sữa cho trẻ em được xem là những thứ “tối cần thiết.”
Với lợi thế của người làm báo, có mối quan hệ với chính quyền, nên anh Hoàng Linh được “tín nhiệm” làm “nhịp cầu” giữa những mạnh thường quân với người cần được giúp đỡ.
“Chúng tôi tất bật mua nệm ấm, liên lạc với những gia đình còn dư phòng, hoặc có nhà dư chưa sử dụng, nhận người tị nạn vào ở. Vượt đường sá xa xôi, có được tấm nệm ngả lưng, cũng ấm áp lắm,” anh Linh nói.
“Các thiện nguyện viên cũng mua sẵn đồ ăn thức uống cho từ người lớn đến trẻ nhỏ. Có những cháu mới sanh được một, hai tháng, có phụ nữ sanh con dọc đường chạy loạn, và cũng có người bụng mang dạ chửa sắp sanh. Mỗi đoàn đi có những cảnh đời khác nhau. Vì thế, cứ có tin báo cần đón người tị nạn, thì dù sáng sớm hay tối khuya, mọi người cũng sẵn sàng ‘chạy’ đi đón cho kịp,” anh kể.
Ngoài ra, ở Hungary cũng có bộ phận luôn túc trực tại các nhà ga để mua vé giúp những người có nhu cầu đi tiếp sang quốc gia khác. Để thuận lợi cho người di tản, nhiều thiện nguyện viên mặc áo phản quang, tay cầm bảng ghi các thứ tiếng Việt, Ukraine, Đức, Anh.
Dự đoán tình hình những ngày kế tiếp ở vùng biên giới Ukraine, khi cuộc giao tranh vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt, anh Hoàng Linh cho rằng việc đi-đứng vốn dĩ đã không dễ dàng, ngày càng trở nên khó khăn, nhất là đối với người muốn tiếp tục di chuyển. Nhưng với số người không có điều kiện đi tiếp mà ở lại Hungary, cũng là vấn đề nan giải.
Trên trang cá nhân của mình, anh Hoàng Linh cập nhật tin tức cho mọi người, từ tên tuổi, số điện thoại cơ quan hữu trách, và các hội thiện nguyện ở Ba Lan, Hungary, Romania, Đức, Canada, và nhiều quốc gia khác, để ai cần thì liên lạc.
Hiện nay, Đức được xem là quốc gia “hào hiệp” nhất trong việc thực thi các chính sách đối với người tị nạn. Tuy nhiên, từ ngày 7 Tháng Ba, chính phủ Đức thông báo chỉ nhận những người có quốc tịch Ukraine. Người không có quốc tịch phải xin visa để được nhập cảnh. [qd]
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
