Lê Tâm (theo NYT)
Tình hình kinh tế suy trầm đang khiến hàng triệu người trẻ Mỹ, dù đang có việc làm, cũng phải vất vả để chi trả cho các nhu cầu của đời sống hàng ngày. Ðiều này cộng với gánh nặng của nợ tiền học, vốn đã vượt quá mức $1 ngàn tỉ, khiến cho nhiều người trong giới này phải cắt giảm chi tiêu đến mức tối đa, phải hoãn dự tính mua nhà, mua xe, cũng như các món chi tiêu lớn trong nhà như máy giặt, máy sấy… khiến cho nền kinh tế Mỹ không phát triển được như mong muốn.
Biểu tình trên đại lộ Hollywood, Los Angeles, chống tăng phân lời nợ đại học. (Hình minh họa: David McNew/Getty Images)
Một thí dụ điển hình là anh Shane Gill, 33 tuổi, một giáo sư trung học ở thành phố New York City. Anh không có xe. Anh không làm chủ căn nhà đang ở. Anh cũng chưa lập gia đình. Và hoàn cảnh của anh cũng không có gì là đặc biệt: Cũng giống như hàng trăm ngàn người khác trong thế hệ của mình, anh đang phải hoãn việc mua các món mắc tiền hay phải tính toán chi ly, một phần cũng vì món nợ tiền học.
Anh Gill nợ vào khoảng $45,000 tiền học mượn từ chính phủ liên bang, cộng thêm $40,000 nữa từ cha mẹ mình. Sự đầu tư vào tương lai này đã giúp anh có được việc làm vững chắc, mức lương không đến nỗi tệ và có nhiều quyền lợi. Nhưng việc đầu tư này cũng khiến anh bị những giới hạn chặt chẽ về tiền bạc, và anh sẽ phải tiếp tục trả nợ trong nhiều năm tới.
“Tôi cứ phải suy nghĩ: Nếu tôi quyết định lập gia đình hay có con thì lấy đâu ra tiền để trả nợ?” theo anh Gill. “Tôi không hiểu là mình rồi sẽ phải làm sao. Ðiều này làm cho tôi cảm thấy mệt mỏi và luôn lo lắng về đời sống.”
Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang ở New York, trong một cuộc nghiên cứu mới đây, cho hay những người trong lớp tuổi 30 có nợ tiền học nay sẽ ít khả năng mượn những món tiền lớn như tiền mua nhà, so với những người cùng tuổi nhưng không nợ tiền học-dù rằng phần lớn những người có nợ tiền học thường có học vấn cao hơn và thường sẽ kiếm được nhiều tiền hơn trong cuộc đời của họ. Nhận xét này cũng đúng với những người khoảng 25 tuổi và việc mượn nợ mua xe.
“Ðây là một hiện tượng mới của xã hội mà nhiều người trong chúng ta nay phải sống theo sự chọn lựa này,” theo lời Kevin Carey, giám đốc chương trình Chính Sách Giáo Dục của tổ chức New America Foundation có trụ sở đặt tại Washington.
“Hãy tưởng tượng là chúng ta có cả một thế hệ người trẻ, mới bắt đầu đời sống và sự nghiệp chuyên môn của họ, nhưng lại có trị giá tài sản ở mức âm. Tôi muốn nhấn mạnh rằng không phải ở ‘con số không’ mà là ở ‘con số trừ’, thường tới hàng chục ngàn đô la. Tôi chắc là các con số đó sẽ có tác dụng lớn đối với tinh thần những người này.”
Tình hình kinh tế suy yếu cộng với việc ngân hàng khó khăn hơn khi cho vay đang khiến nhiều người trẻ mới đi làm khó có thể mua được những món có giá trị cao. Tuy nhiên, còn có hàng triệu người nay đang phải bỏ ra một phần lớn số tiền lương của họ để trả các món nợ khi trước hơn là chi vào các nhu cầu ngay lúc này. Nợ tiền học khiến họ không thể đi ăn nhà hàng hay mua sắm quần áo nhiều như họ muốn. Và điều này cũng khiến họ phải gạt bỏ ý muốn mua các món đắt tiền với thẻ tín dụng. Tình hình việc làm vẫn còn kém cũng làm vấn đề trầm trọng hơn: Những người mới khởi sự tham dự vào lực lượng lao động nay phải nhận mức lương thấp hơn so với những người ở thập niên trước đó-với sự sút giảm vào khoảng 15% từ năm 2000 đến nay, và phần lớn vì cuộc khủng hoảng kinh tế tài chánh thời gian qua.
Theo các ước tính của Pew Research Center, tỉ lệ nợ so với lợi tức trong gia đình những người dưới 35 tuổi đã tăng vọt lên khoảng 1.5/1.0 vào năm 2010, so với 1/1 vào năm 2001. Và các món tiền nợ cũng thay đổi. Nay tiền nợ lớn nhất là nợ học thay vì là nợ tiền nhà. “Có món nợ tiền học quá lớn khiến người ta gặp khó khăn hơn để mượn nợ mua nhà và cũng không dễ dàng để dành tiền để có đủ trả ‘down payment,’” theo lời Jed Kolko, trưởng kinh tế gia tại công ty tài chánh Trulia.
Nợ tiền học không chỉ tạo lo lắng cho giới trẻ, mà ít ra trong giai đoạn ngắn hạn, cũng ngăn trở sự phục hồi kinh tế, theo một số kinh tế gia. Ảnh hưởng này cũng có thể tiếp tục tồn tại cho dù nền kinh tế có phục hồi, vì khiến người trẻ mới ra đời đi làm sẽ cảm thấy ngần ngại hơn khi có quyết định về sự nghiệp của họ hay về tài chánh. Những người này có thể sẽ phải quyết định mua các căn nhà rẻ hơn hay đi thuê nhà thay vì mua như các thế hệ trước đó.
