Thiện Lê/Người Việt
SACRAMENTO, California (NV) – California đang đối mặt với nhiều khó khăn về giáo dục và y tế, và một đề luật có thể giúp tiểu bang là Proposition 3 (Prop. 3). Ảnh hưởng của đề luật đó là chủ đề của hội thảo do Truyền Thông Cộng Đồng Mỹ (ACoM) tổ chức hôm Thứ Năm, 15 Tháng Mười.
Vào ngày 3 Tháng Mười Một, cử tri California sẽ lựa chọn để đánh thuế người giàu lâu dài, có thể mang lại cho tiểu bang từ $5 tỷ đến $15 tỷ/năm. Số tiền đó sẽ được dùng cho giáo dục và y tế. Thuế cho người giàu sẽ hết hạn vào năm 2031 nếu được cử tri không thông qua.
Prop. 3 sẽ đánh thuế những người giàu nhất California, là 2% dân số, mà không cần tăng hay tạo ra thuế mới.
Những người ủng hộ cho rằng thuế này cần thiết để các dịch vụ không bị cắt giảm, còn bên phản đối thì cho rằng thuế sẽ làm những người giàu rời khỏi California.
Các diễn giả của buổi hội thảo nói về ảnh hưởng của Prop. 3 và suy nghĩ của họ về đề luật này.
Diễn giả đầu tiên là bà Karen Getman, luật sư và chuyên gia về các đề luật với chi phí giáo dục. Bà cho biết thuế này chỉ ảnh hưởng những người có thu nhập cao nhất California. Những người đó có thu nhập bắt đầu từ $371,000/năm, và đóng thuế cao nhất là người có thu nhập từ $743,000/năm trở lên.
Với những cặp vợ chồng, tỉ lệ thuế cao nhất dành cho những người có thu nhập cao hơn $1.5 triệu/năm, chỉ ảnh hưởng 2% cư dân có nhiều tiền nhất California. Nhiều nghiên cứu cho thấy thuế này sẽ không làm nhiều người giàu rời khỏi tiểu bang.
Bà Getman cho biết Prop. 3 có những điều khoản về trách nhiệm nghiêm ngặt, sẽ theo dõi cách sử dụng tiền rất kỹ. Bộ trưởng tài chánh California sẽ bảo đảm tiền được đưa vào tài khoản đặc biệt của các học khu, và họ phải báo cáo chi tiêu rõ ràng. Mọi thông tin về chi tiêu sẽ có trên trang web của từng học khu và Bộ Giáo Dục California.
Số tiền đó sẽ giúp tiểu bang giảm bớt chi phí cho trường học trong ngân sách, dùng tiền dư dể duy trì các dịch vụ quan trọng như y tế, nhất là sau khi liên bang cắt giảm nhiều thứ.
Bà còn nói Prop. 3 có cả thuế lãi vốn từ nhiều công ty công nghệ, đưa một phần vào quỹ dự phòng của California để đối phó với khó khăn kinh tế.
Diễn giả thứ hai là bà Eva Ruiz, ủy viên Hiệp Hội Giáo Viên California.
Bà cho biết, hiện nay, California cung cấp bữa ăn miễn phí cho mọi học sinh, cũng như dịch vụ chăm sóc trước và sau giờ học cho trẻ em học Mẫu Giáo. Nếu có Prop. 3, các học khu sẽ có tiền danh riêng cho học sinh khuyết tật thay vì bắt các học khu phải sử dụng tiền trong ngân sách chung.
Thuế từ Prop. 3 còn giúp tiểu bang và các học khu có sự ổn định trong ngân sách, cho họ khả năng tính xa hơn.
Những người giàu trong số 2% đứng đầu California đóng thuế khoảng $10 tỷ/năm. Số tiền đó được dùng cho bữa ăn, tạo ra các lớp học nhỏ hơn, và thuê nhà tư vấn tâm thần, lại được đưa vào quỹ dự phòng để bảo vệ trường học.
Theo bà, nếu không thông qua Prop. 3, trường học và nhiều cộng đồng sẽ gặp khó khăn vì mất các dịch vụ. Các lớp học sẽ đông học sinh hơn, có ít giáo viên hơn, và học sinh có ít chương trình bổ ích hơn. Các trường học còn phải cắt giảm đến hàng tỷ đô la và phải sa thải giáo viên.
Diễn giả thứ ba là bà Sheri Coburn, tổng giám đốc Hiệp Hội Y Tá Trường Học California, nói về vai trò của thuế từ Prop. 3 đối với sức khỏe của học sinh.
Theo bà, trong 5.8 triệu trẻ em ở tiểu bang, có đến 40% trẻ em trong độ tuổi học sinh có bệnh mãn tính, và 20% có vấn đề về tâm lý. Các y tá trong trường học phải giám sát và giúp đỡ những học sinh bị suyễn, tiểu đường, dị ứng nguy hiểm, và ung thư mỗi ngày.
Bà cho hay y tá trường học rất quan trọng vì bảo đảm học sinh có thể đến trường an toàn. Bà nói cứ mỗi đô la dùng cho phòng bệnh thì sẽ tiết kiệm được $15 để can thiệp hay điều trị trong tương lai.
Đối với học sinh, y tá trường học là những chuyên gia y tế đầu tiên mà các em nhờ giúp đỡ, là những người được tin tưởng, nhưng lại thiếu nhân lực trầm trọng. California là một trong những tiểu bang có ít y tá trường học nhất, có nghĩa là một y tá phải làm việc cho mấy trường học và phải giúp rất nhiều học sinh.
Vì vậy, bà Coburn nhấn mạnh, Prop. 3 sẽ bảo vệ trường học địa phương, bảo vệ sức khỏe của học sinh, và sẽ giúp đỡ được nhiều gia đình.
Diễn giả cuối cùng là bà Jodi Hicks, tổng giám đốc Planned Parenthood Affiliates of California, nói về cách Prop. 3 có thể giúp California vượt qua khó khăn do cắt giảm của liên bang.
Cắt giảm lớn nhất là Đạo Luật HR 1 (One Big Beautiful Bill do Tổng Thống Donald Trump ký ban hành) làm mất đi hàng ngàn tỷ đô la trong y tế, làm 3.4 triệu cư dân California mất bảo hiểm, trong đó có chăm sóc phòng ngừa, thuốc kê toa giá rẻ, và các dịch vụ quan trọng của Medi-Cal.
California phải cắt giảm $10 tỷ trong ngân sách chung sẽ tạo ra nhiều khó khăn, nhưng tiền từ Prop. 3 sẽ giúp tiểu bang thỏa mãn được yêu cầu của Prop. 98 để có đủ chi phí cho trường học, đồng thời sử dụng được $10 tỷ bị cắt giảm cho các dịch vụ y tế. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
