“Nhân dịp Lễ Tạ Ơn, trang Tiếng Việt Dấu Yêu kính chúc quý phụ huynh, quý thầy cô và các em học sinh, một mùa lễ đượm thắm tình người, với lòng biết ơn và gia đình yêu thương, đoàn tụ.”
Em viết văn Việt
- Nhằm tạo một diễn đàn cho các em tập viết tiếng Việt, Ban Biên Tập trang Tiếng Việt Dấu Yêu kêu gọi quý phụ huynh và quý thầy cô khuyến khích các em viết văn, diễn tả bằng tiếng Việt những cảm nghĩ và ước vọng trong đời sống của các em. Ước mong nơi đây một sân chơi được mở ra và khu vườn văn hóa Việt sẽ được quý phụ huynh và quý thầy cô góp tay vun trồng, khuyến khích.
- Trong các bài nhận được và chọn để đăng, chúng tôi cố ý giữ nguyên văn những gì các em viết. Vì thế, khi đọc đến những ngôn từ, lỗi chính tả và sai văn phạm, chúng tôi mong được phụ huynh và thầy cô chia sẻ và sửa chữa cho các em tại nhà hay trong lớp học.
- Tất cả các bài viết dưới dạng MSWord, font Unicode; và hình ảnh dạng .jpg, xin gởi về địa chỉ email: [email protected] (Xin đừng gởi dạng .pdf vì không tiện cho việc layout).
Trân trọng cảm ơn quý vị.
Nguyễn Việt Linh
Lễ Tạ Ơn
Trần Nam
lớp 6, Trường Việt ngữ Tustin, niên khóa 2015-2016
1-12-2015
Mỗi năm nhà em ăn tiệc Lễ Tạ Ơn. Lễ Tạ Ơn xảy ra vào tháng 11 mỗi năm. Toàn dân nước Mỹ ăn mừng Lễ Tạ Ơn để tưởng nhớ sự giúp đỡ của người bản xứ. Hồi xưa có một nhóm người từ nước Anh qua Châu Mỹ. Nhóm người này chúng ta gọi là Pilgrims. Khi người Pilgrims đặt chân đến Châu Mỹ thì vào mùa đông gió lạnh. Nhiều người bị chết đói và bệnh. Tới mùa xuân thì số người chết vì đói và bệnh tăng cao. May mắn cho họ, người thổ dân sẵn sàng cứu giúp. Để cám ơn, những người Pilgrims tổ chức tiệc cho người thổ dân và đó là ngày Lễ Tạ Ơn đầu tiên.
Gia đình của em cũng như bao người Mỹ khác năm nào cũng ăn lễ tạ ơn tưng bừng. Để chuẩn bị cho ngày lễ lớn này, ba mẹ đã mua gà tây, bánh ngọt, và khoai tây ở tiệm đồ ăn nổi tiếng Johhnny Rebs. Chiều thứ Tư bố em về sớmđể chở em và mẹ em đi lấy đồ ăn. Trên đường từ Johnny Rebs về, mùi gà tây thơm phức làm em đói bụng cồn cào. Khi tới nhà ngoại mọi người đang bận rộn chuẩn bị ăn tối. Mọi người đứng lên cảm tạ Chúa và ăn tới lúc khi không đứng lên được nữa. Gia đình em kết thúc một bữa thứ Tư tuyệt vời với bánh ngọt tuyệt ngon. Sáng thứ Năm em giậy sớm để đi lễ ở nhà thờ Tustin. Lễ được cử hành bằng ba ngôn ngữ: tiếng Tây Ban Nha, tiếng Anh và tiếng Việt. Sau lễ mọi người về nhà ăn tiệc. Bác Châu làm lẩu, bác Thư mua gà, và bố em làm thịt bò nướng. Ai cũng mang đồ ăn ngon để chia sẻ. Sau khi đứng lên cầu nguyện, mọi người ngồi xuống và ăn tới lúc đau cả bụng. Thứ Sáu em không có đi mua đồ ở những tiệm lớn như Walmart mà em đi chơi ở Santa Barbara. Em không đi tới những tiệm lớn tại vì có nhiều người quá và em cần phải chờ cho hơn một tiếng để vô một tiệm. Sau khi ăn một bữa trưa rất ngon, gia đình em lái xe đến thành phố Solvang. Lúc khi tới em rất mừng bởi vì em thấy rất nhiều tiệm mà có rất nhiều đồ đẹp mà lạ. Vô chỉ có một tiệm em đã muốn mua hết những đồ trong tiệm. Sau khi đi mua sắm đồ, cả nhà em tới một tiệm cà rem rất ngon. Em chỉ thấy cái ly cà rem mà em đã đói rồi. Sau một ngày đi chơi thật vui và mua sắm được một ít đồ chơi cả nhà em về ăn tối và đi ngủ. Sáng thứ Bảy sau khi dọn dẹp, gia đình em lên đường trở về nhà để chuẩn bị cho một tuần mới đi học và đi làm lại.
Em nghĩ ngày Lễ Tạ Ơn là ngày quan trọng bởi vì nó là ngày mình cảm tạ Chúa, và giành thì giờ để đi chơi với những người mình thương. Nếu mà mình biết cảm tạ người khác thì người ta sẽ giúp đỡ mình lúc khi mình cần.
Tâm tình Phụ Huynh
Mừng Lễ Tạ Ơn
Oanh Quách
Happy Thanksgiving Day!
Hôm nay trời mưa, lái xe đến nhà dưỡng lão trong cơn mưa nặng hạt, thầm ước xe đừng bị hư dọc đường. Hôm nay là một ngày mưa tại California, một tiểu bang ít mưa.
Tôi chợt nhớ khoảng 15 năm trước, khi di chuyển từ tiểu bang Oklahoma giá lạnh về lại California, tôi như con chim non vừa rời tổ, bay lượn bầu trời xanh, vô định hướng, tôi bay đến tòa soạn Người Việt và làn với các anh nhà báo. Tôi không quen giao du và lại không có cơ hội để kết bạn, do đó chỉ có một người mà tôi được biết là anh nhà báo tôi gặp tại tòa soạn Việt Báo. Lúc đó tôi vừa nhận công việc ở Việt Báo, nhưng vì hoàn cảnh không bao lâu sau, tôi phải ngưng làm việc. Một lần nữa tôi lại nhắc về anh. Anh gợi ý tôi viết một bài ngắn về Lễ Tạ Ơn.
Ngày lễ này thật quan trọng, vì nhắc nhở mọi người ngày xưa các nhóm “pilgrims” đến Châu Mỹ. Họ không có đủ thức ăn và được người da đỏ bản xứ cho thức ăn. Tất cả các loại thức ăn sau này trở thành các vụ thu hoạch tại các tiểu bang Hoa Kỳ.
Tôi ghi vội ít hàngđể tỏ lòng ghi ơn, biết ơn và sẽ trả ơn cho những ai đã giúp đỡ, đã cưu mang chúng ta ngày chúng ta đặt chân vào nước Mỹ. Cái tên gọi Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ thật mạnh mẽ, vì đất nước này đã đón nhận khắp thế giới những bộ óc bác học, và đã cho những ai di trú vào đất nước họ.
Tôi tạ ơn đất nước đã cho tôi định cư. Tôi tạ ơn đất nước đã tạo điều kiện cho tôi một cách sống bình yên. Tôi tạ ơn đất nước đã cho tôi cái nhìn nhân bản.
Tôi vào nhà dưỡng lão thăm ba tôi năm nay 98 tuổi. Ông vẫn khỏe mạnh và ông vừa qua một cơn bệnh mà y khoa gọi là bị thiếu nước (dehydrated), ông không uống nước nhiều vì ông không thể nói là ông không thể uống nhanh, như cũng không thể nói là ông khát. Do đó, ông cần được quan tâm thường hơn, vào bệnh viện với ông 4 ngày. Sau ông được rời đến một nhà dưỡng lão khác, tôi thường trực có mặt bên ông, đút cho ông ăn từng muổng nhỏ thức uống, đồ ăn. Bây giờ ông đã khỏe mạnh.
Tôi một lần nữa tạ ơn y tế Hoa Kỳ đã mang lại cho tôi một người Cha khỏe mạnh.
Sau cùng, tôi cũng xin được tạ ơn tất cả những ai đã từng đến với tôi trong thời gian đầu định cư tại Mỹ, tại tiểu bang buốt giá và cả tại nơi có nhiều nắng ấm.
Đa tạ.
Góc hoạt họa thiếu nhi
Câu chuyện hí họa về chú gấu bông Dexter
Họa sĩ Nia Nguyễn
Tâm tình Thầy Cô
Giữ gìn và phát huy tiếng Việt truyền thống
GS Trần C. Trí
(University of California, Irvine)
Qua mục này, GS Trần C. Trí (University of California, Irvine) tâm tình cùng độc giả, những người nặng lòng với ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam, về những vấn đề đang ảnh hưởng đến sự phát triển tự nhiên và trong sáng của tiếng Việt, trong cũng như ngoài nước. Ngôn ngữ truyền thống không phải lúc nào cũng khư khư giữ cái cũ, đả phá cái mới, mà là ngôn ngữ giữ gìn vẻ đẹp từ bao đời ông cha truyền lại, đồng thời tiếp nhận những cái mới một cách có chọn lọc và chừng mực.
Dịch là phản
Tựa đề của bài này bắt nguồn từ câu tiếng Ý “Traduttore, traditore” (có nghĩa là “người dịch là người phản bội”). Như vậy, câu “dịch là phản” cũng đã “phản bội” câu tiếng Ý, vì thật ra câu này dựa vào câu dịch qua tiếng Pháp “Traduire, c’est trahir.” Nói loanh quanh như vậy là để đưa ra một ý: Dịch không phải dễ. Dịch cẩn thận, đàng hoàng chưa chắc đã đúng hay đã hay, huống hồ gì dịch vội dịch vàng hay dịch cẩu thả. Trong tiếng Việt, có rất nhiều trường hợp dịch thẳng những câu nói hay thành ngữ từ những tiếng khác để dùng trong lời nói hằng ngày, sản sinh ra nhiều câu lai căng hoặc sống sượng.
Tiếng Việt ở trong nước có đầy dẫy những ví dụ như thế. Chẳng hạn như danh từ “event” trong tiếng Anh được dịch ra thành chữ “sự kiện.” Nếu nói hay viết tiếng Việt nghiêm chỉnh, người ta chỉ dùng chữ “sự kiện” cho những việc to tát, nghiêm trọng như ngày chia đôi đất nước 20 Tháng Bảy, 1954, vụ đảo chính 1 Tháng Mười Một, 1963 hay ngày quốc hận 30 Tháng Tư, 1975. Đằng này, người dân và báo chí, truyền thông tóm gọn hết những sinh hoạt lớn nhỏ thành “sự kiện” tất tần tật. Nào là “Tối nay em phải đi hai sự kiện, tuần sau phải đi thêm ba sự kiện nữa” hay “Cuối tuần này nhà hát có sự kiện gì không?” vân vân và vân vân. Qua đó, người ta đã làm tiếng Việt nghèo đi, thay vì dùng những danh từ riêng cho từng sinh hoạt khác nhau như tiếp tân, ra mắt sách, gây quỹ, hội ngộ,…
Lắm người rất sính tiếng tây tiếng u, làm như tiếng Việt không đủ để diễn tả hết những tư tưởng phức tạp của mình vậy. Nghe câu này chúng ta có nên giật mình hay không? “Chúng tôi sẽ cố gắng đến sớm nhất có thể!” Rõ ràng là bê nguyên xi câu tiếng Anh “We will try to come as early as possible” mang về “chế biến” cho thành tiếng Việt… ba rọi!
Dịch từ tiếng Anh chưa đủ, có người còn mang tiếng Tàu vào cho đông tây đề huề. Không ít người nói “Chuyện này là bất khả thi”, chứ không nói một cách đơn giản, chân phương là “Chuyện này làm không được.” Tiếng Việt gốc Hán đã quá nhiều trong kho chữ nghĩa của chúng ta lắm rồi, Việt hoá những tiếng đó không hết, lại còn mang vào thêm nữa. Nội cái tên nước sặc mùi cú pháp Tàu “Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam” (Chứ không phải “Việt Nam Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa”) đủ cho thấy tiếng Việt trong nước ngày nay đã lai căng đến mức nào rồi.
Còn tiếng Việt ở hải ngoại thì sao? Tất nhiên tiếp xúc hằng ngày với tiếng Anh, chúng ta cũng không tránh khỏi chuyện dịch từ tiếng Anh qua tiếng Việt. Nhiều người gặp nhau là hỏi “Anh khoẻ không?” Tôi nhớ người Việt mình hồi giờ đâu có chào hỏi như vậy. Gặp nhau là cười hay hỏi cho có chuyện “Anh đi đâu đó?” hay “Anh làm gì ở đây vậy?” Người ta chỉ hỏi “Dạo này anh ra sao?” khi lâu lắm mới gặp lại người nào. Nếu cho rằng câu “Anh khoẻ không?” là mượn ý từ câu “How are you?” của tiếng Anh thì chắc đây là một trường hợp dịch… ẩu. Vì Câu hỏi trong tiếng Anh có tính chất bao quát hơn, có nghĩa là “Anh ra sao?”, và câu trả lời có thể là tôi vui, tôi buồn, tôi bận rộn, tôi rảnh rang, tôi chán đời…, chứ không nhất thiết chỉ là về sức khoẻ.
Một trường hợp dịch không chỉnh nữa là khi nói lời cám ơn. Rất nhiều người nói “Cám ơn sự theo dõi của quý vị.” Nghĩ cho kỹ thì người đó cám ơn sự theo dõi của chúng ta chứ đâu phải cám ơn chúng ta. Cám ơn thì phải cám ơn ai chứ đâu phải cám ơn điều gì. Trong tiếng Anh, người ta nói câu này rất chỉnh: “Thank you for your attention” (Cám ơn quý vị đã theo dõi), và họ cẩn thận dùng giới từ “for” trước sự việc hay sự vật mà người ta nói đến khi cám ơn ai đó.
Khi có ai nói với tôi “Chào buổi sáng!” (chắc là dịch từ “Good morning”), tôi hơi buồn vì họ chào buổi sáng chứ họ đâu có chào tôi. Khi vội vàng dịch câu chào hỏi này từ tiếng Anh qua tiếng Việt, có lẽ người ta quên rằng câu đầy đủ của nó là “I wish you a good morning” (Chúc anh/chị một buổi sáng tốt đẹp). Thành thử câu chúc trong tiếng Anh đã trở thành câu chào trong tiếng Việt (mà thật ra không chào ai cả!).
Nhiều khi lái xe trên đường phố, tôi thấy tấm bảng dựng trước cửa nhà ai đó ghi là “Nhà bán bởi chủ.” Tôi lại nghĩ đến chuyện “dịch thẳng,” bởi vì rõ ràng đây là một câu dịch từ tiếng Anh “For sale by owner.” Trong tiếng Việt, dạng câu thụ động biến hoá nhiều kiểu chứ không chỉ có một kiểu như câu passive voice trong tiếng Anh. Thí dụ như câu trên có thể nói một cách Việt Nam hơn là “Nhà do chủ bán.” Chứ nếu nói kiểu “Nhà bán bởi chủ” được thì chúng ta cũng có thể nói “Cơm nấu bởi mẹ” hay “Cỏ cắt bởi cha,” phải không quý vị độc giả?
Sống ở Mỹ lâu năm, chúng ta khó có thể tránh bị ảnh hưởng cách dùng chữ tiếng Anh của người Mỹ. Một ví dụ cho điều này là động từ “to fall” mà họ dùng khi nói đến thời gian của một sinh hoạt hay ngày lễ: “Thanksgiving falls on November 28 this year” chẳng hạn. Không ít người Việt nói câu này là “Năm nay lễ Tạ Ơn ‘rơi’ vào ngày 28 tháng Mười một”! Thật ra, chúng ta thường nói “… nhằm vào ngày 28 Tháng Mười một” thì mới đúng điệu… tiếng Việt truyền thống.
Tất nhiên, hiện tượng tiếng này vay mượn tiếng khác là không thể nào tránh khỏi. Tuy nhiên, trong những trường hợp mà tiếng Việt đã có sẵn chữ nghĩa để dùng thì chẳng tội gì chúng ta phải vay mượn từ ngữ hay ý tứ của tiếng khác để làm mất đi vẻ đẹp tự nhiên của tiếng Việt.
Hình ảnh sinh hoạt
Tâm tình Phụ Huynh
Từ ca dao đến hồn nhiên lục bát
(Phụ huynh sưu tầm)
Phần 5
II-Ngôn ngữ thơ lục bát
Ngôn ngữ thơ là chữ nghĩa, hình ảnh, ý tưởng… chỉ có ở trong thơ hơn là trong đời thực. Có điều, khi đọc, nghe, ta cảm thấy như là có thực, có ý nghĩa và chấp nhận được; hơn thế nữa, lại còn rung cảm vì thứ ngôn ngữ ấy. Bất kỳ cách diễn đạt nào làm cho người ta đọc ra thơ, nghe ra thơ, hiểu ra thơ muốn “nói” điều gì, đều là ngôn ngữ thơ.
1-Chữ và nghĩa
2-Ý tưởng
3-Hình ảnh
4-Âm điệu
Âm điệu trong thơ có thể là vần điệu, nhịp điệu hay nhạc điệu.
(a) Vần điệu
(b) Nhịp điệu:
Nhịp điệu là tiết tấu của câu thơ. Câu, chữ trong thơ lục bát thường được ngắt theo nhịp chẵn, đôi lúc nhịp lẻ tùy thuộc cách thể hiện tình ý trong thơ và cũng để tránh sự đơn điệu.
Đò qua sông / chuyến đầu ngày,
người qua sông / mặc áo dài buông eo
(Chuyến đò Cửu Long, Nguyễn Tất Nhiên)
Em giờ là / của người ta
Của riêng tôi / một chậu hoa cúc tần
(Bên giậu cúc tần, Nguyễn Đại Nghĩa)
Có khi là những tiểu đối nhịp nhàng tạo khoảng cách đều đặn và tiết tấu dìu dặt cho thơ.
Khi chén rượu / khi cuộc cờ
Khi xem hoa nở / khi chờ trăng lên
(Truyện Kiều, Nguyễn Du)
Rượu mời ta rót cho ta
Bạn gần không đến / bạn xa chưa về
Rót nghiêng năm tháng vào ly
Mắt nheo bóng xế / tay che tuổi buồn
(Ðêm cuối năm uống rượu một mình, Thanh Nam)
Về khuya tiếng nói âm thầm
em nghiêng mái tóc cho gần vai anh
Nhạc lên men rượu si tình
ngẩn ngơ khói thuốc / bồng bềnh ý thơ
(Bài ca M.L., Hoàng Anh Tuấn)
Có khi là nhịp cầu nối liền chữ thứ sáu và chữ thứ bảy trong câu “bát,” tạo cảm giác đong đưa, mượt mà.
Miệng người tự bữa môi cong
Mắt người tự bữa ngước đong đưa nhìn
(Hiện thể, Bùi Giáng)
Ở đây mưa trắng không gian,
mưa vùi dập mộng, mưa tan tác đời
(Buộc áo giữa đường, Trần Mộng Tú)
Nhiều lắm, những nhịp cầu nối lênh đênh, dập dềnh.
Em đi phố cũng ngậm ngùi
rừng kêu, núi gọi, sóng vùi dập sông
(Rừng trú ngụ em, Trần Yên Hòa)
Tây Bắc chiều núi lặng thinh
Se-at-tle đó mây lênh đênh về
(Chào Tây Bắc, Nguyễn Nam An)
Lối đi vàng nhạt mùa thu
Nghe lau lách động niềm u uất buồn
(Trông theo, Hoài Khanh)
5-Nhạc điệu:
“Thi trung hữu nhạc,” tôi ngờ rằng “thi” trong câu ấy nhiều phần là thơ lục bát. Các nhạc sĩ chuộng phổ thơ vẫn nói rằng phổ nhạc một bài lục bát không phải dụng công nhiều vì trong thơ đã sẵn có nhạc.
Thử đọc, đọc thành tiếng chứ không đọc thầm, một đôi câu lục bát, ta nghe được những nốt, những thanh âm trầm bổng, nhịp nhàng uyển chuyển đến từ vần điệu, nhịp điệu và ngữ điệu trong thơ. Những yếu tố này khiến câu lục bát giàu nhạc tính hơn bất cứ thể thơ nào.
Nhẹ bàn tay, nhẹ bàn tay
Mùi hương hàng xóm bay đầy mái đông
Nghiêng nghiêng mái tóc hương nồng
Thời gian lặng rót một dòng buồn tênh
(Thơ sầu rụng, Lưu Trọng Lư)
Nghe thơ, như nghe vẳng lên trong đầu lâng lâng tiếng nhạc.
Ngủ đi em, mộng bình thường
Ru em sẵn tiếng thùy dương mấy bờ
(Ngậm ngùi, Huy Cận)
Đèo cao cho suối ngập ngừng
Nắng thoai thoải nắng, chiều lưng lửng chiều
(Đường rừng chiều, Nguyễn Bính)
(Còn tiếp)
[jwplayer iu3aV5oB-YzmDPLlM]
