Đỗ Dzũng/Người Việt
GARDEN GROVE, California (NV) – Viện Bảo Tàng Di Sản Người Việt (Vietnamese Heritage Museum – VHM) ở Garden Grove vừa tiếp nhận Thuyền Tự Do của Nhà Văn Hóa Việt Nam Pomona hôm Thứ Sáu, 24 Tháng Mười, sau gần 10 năm vận động.
Họa sĩ Châu Thụy, giám đốc VHM, vui mừng nói với nhật báo Người Việt như sau: “Tôi rất xúc động khi thấy Thuyền Tự Do về đến VHM. Tôi xúc động hơn nữa là qua bao nhiêu năm tháng con thuyền vẫn nguyên vẹn, không hề bị hư hao.”
“Đây là một trong những hiện vật quý giá nhất của thuyền nhân Việt Nam. Con thuyền từng được bà Madalena Lài, cố giám đốc Nhà Văn Hóa Việt Nam Pomona, đưa đi khắp 50 tiểu bang Hoa Kỳ và một số nơi ở Canada,” họa sĩ Châu Thụy nói thêm. “Tôi tin rằng, Thuyền Tự Do sẽ thu hút thêm nhiều người đến VHM để tìm hiểu lịch sử của thuyền nhân Việt Nam trên đường đi tìm tự do ra sao.”
Thuyền Tự Do là con thuyền thứ nhì có mặt trong bộ sưu tập của VHM, ngoài Con Thuyền Hy Vọng đã có mặt tại viện bảo tàng này từ năm 2023.
Tiến trình mang Thuyền Tự Do về VHM bắt đầu từ năm 2016, theo họa sĩ Châu Thụy cho biết.
Ông kể: “Từ năm 2016, khi thành lập VHM, chúng tôi đã liên lạc với bà Lài, có ý định muốn đưa Thuyền Tự Do về trưng bày tại viện bảo tàng. Nhưng rồi có một số trục trặc khách quan, nên công việc không đi tới đâu. Rồi bà Lài qua đời năm 2021.”
“Ngày 7 Tháng Tám, tôi nhận được điện thoại của ông Nguyễn Thanh Quan, phu quân của bà, cho biết có ý định giao Thuyền Tự Do cho VHM. Một tuần sau, chúng tôi xuống Pomona. Khi đến nơi, chúng tôi thấy thuyền được để trên một xe truck, bên hông một tòa nhà, cây cối mọc um tùm, các bánh xe của chiếc xe truck chở thuyền bị xẹp, và mấy tấm bạt che thuyền đều hư nát.”
Ông Châu Thụy cho biết ngay cả chiếc xe truck chở chiếc thuyền cũng không hoạt động nữa, không còn đăng bộ Nha Lộ Vận (DMV) nữa.
Thế là họa sĩ Châu Thụy và nhân viên VHM dùng bạt mới để che lại chiếc thuyền. Hai ngày sau, VHM ký giấy nhận bàn giao từ ông Quan.
Thời gian sau đó, VHM cho người chặt cây để có chỗ kéo chiếc xe truck ra.
“Rất may là sau khi bơm, tất cả các bánh xe đều không bị hư, không phải thay bánh mới. Sau đó, chúng tôi mướn một xe kéo đến kéo toàn bộ chiếc xe truck, trên có Thuyền Tự Do, từ Pomona về Garden Grove hôm 24 Tháng Mười,” họa sĩ Châu Thụy chia sẻ thêm.
Khi còn sinh thời, bà Lài cho biết, Thuyền Tự Do là một chiếc thuyền vượt biển bằng gỗ, dài 10.5 mét, chiều ngang 3.5 mét, chở theo 15 người tìm tự do, đi từ Nha Trang, tỉnh Phú Khánh, vào ngày 12 Tháng Năm, 1981. Sau 10 ngày lênh đênh trên biển cả, mọi người phải ăn quần áo để cầm cự, những ngày sau đó tất cả thuyền nhân đều bất tỉnh, thuyền trôi dạt vào Philippines và may mắn được cứu.
Sau đó, chính Tổng Thống Ferdinand Marcos của Philippines ra lệnh đưa thuyền vào Freedom Plaza ở Bantaan để lưu giữ từ năm 1981.
Sau này, bà Lài làm đơn xin, mang chiếc thuyền về Mỹ, và đem đi triển lãm khắp nơi, nhất là những vùng có nhiều người Việt cư ngụ.
———-
Liên lạc tác giả: [email protected]
