SACRAMENTO, California (NV) – Các nhà tài trợ lớn của đảng Cộng Hòa đang rót hàng triệu đô la vào cuộc vận động thông qua Đề Luật 39, cấm công dân bỏ phiếu trừ khi trình căn cước do chính phủ ban hành.
Đề luật, tiếng Anh là “Proposition,” là một hình thức bầu cử trực tiếp, giống như trưng cầu ý dân. Đề luật khác với dự luật, do các nhà lập pháp, đại diện cho cử tri, bỏ phiếu quyết định ở Quốc Hội California. Trong bài này, đề luật được gọi tắt là “Prop.”
Giới phân tích cho rằng mức ủng hộ đề luật này tại California, một tiểu bang thiên về đảng Dân Chủ, sẽ giúp phe bảo thủ đánh giá khả năng vận động thông qua các quy định tương tự ở những tiểu bang mà hai đảng cạnh tranh sát sao, theo trang tin CalMatters hôm Thứ Tư, ngày 7 Tháng Mười.
Khoảng một tháng trước ngày bầu cử, phe ủng hộ đã huy động hơn $28 triệu, nhiều hơn phe phản đối khoảng $11 triệu. Nhà tài trợ lớn nhất là ông Richard Uihlein, tỷ phú sống tại Illinois, đồng sáng lập công ty cung cấp vật liệu đóng gói Uline. Ông đóng góp $17 triệu cho cuộc vận động.
Kế đến là doanh nhân Steven Bray ở Nam California, cho ban vận động vay hơn $3 triệu và tài trợ thêm $50,000. Hai anh em doanh nhân công nghệ Cameron và Tyler Winklevoss đóng góp $250,000 mỗi người. Bà Nicole Shanahan, từng đứng chung liên danh tranh cử tổng thống với ông Robert F. Kennedy Jr., góp $370,000.
Prop. 39 thay đổi việc bỏ phiếu ra sao?
Nếu được chuẩn thuận, Prop. 39 sẽ yêu cầu người bỏ phiếu trực tiếp xuất trình bằng lái xe hoặc giấy căn cước khác do chính phủ cấp. Người bỏ phiếu qua thư phải cung cấp bốn số cuối của số An Sinh Xã Hội hoặc số định danh khác do chính phủ cấp.
Hiện nay, California nhìn chung không yêu cầu cử tri xuất trình giấy tờ tùy thân tại phòng phiếu, ngoại trừ một số trường hợp bỏ phiếu lần đầu. Lúc ghi danh, người dân được yêu cầu cung cấp số bằng lái xe, căn cước California, hoặc bốn số cuối của số An Sinh Xã Hội. Người không có các giấy tờ này vẫn được ghi danh và được cơ quan bầu cử cấp số định danh riêng.
Dân Biểu Tiểu Bang California Carl DeMaio (Cộng Hòa-San Diego) dẫn đầu cuộc vận động. Tổ chức Reform California do ông thành lập đã tài trợ việc thu thập hơn 1 triệu chữ ký để đưa Prop. 39 ra cho cử tri quyết định, sau nhiều nỗ lực thông qua các quy định tương tự thất bại tại Quốc Hội California do đảng Dân Chủ kiểm soát.
Phe ủng hộ cho rằng yêu cầu cử tri xuất trình giấy tờ tùy thân giúp bảo đảm an toàn bầu cử, giống như việc kiểm tra giấy tờ lúc đi máy bay hoặc mua rượu. Theo số liệu của Hội Nghị Các Cơ Quan Lập Pháp Tiểu Bang (NCSL) được phe này viện dẫn, 36 tiểu bang đã yêu cầu hoặc đề nghị cử tri xuất trình giấy tờ tùy thân tại phòng phiếu. Tuy nhiên, mỗi tiểu bang có quy định riêng về việc kiểm tra và các loại giấy tờ được chấp nhận.
Phe phản đối, gồm tổ chức Common Cause và các tổ chức bảo vệ quyền bầu cử, lo ngại quy định mới sẽ gây khó khăn cho những công dân đủ điều kiện bỏ phiếu nhưng thiếu hoặc thất lạc giấy tờ tùy thân. Những người có thể bị ảnh hưởng nhiều nhất là người thu nhập thấp, người vừa chuyển nhà, hoặc đổi họ. Phe này cho rằng chưa có bằng chứng về gian lận bầu cử phổ biến để biện minh cho việc yêu cầu cử tri làm thêm thủ tục.
Theo số liệu từ văn phòng Bộ Trưởng Hành Chánh California được CalMatters dẫn lại, gần 90% cử tri tiểu bang bỏ phiếu qua thư. Vì vậy, yêu cầu cung cấp số An Sinh Xã Hội hoặc số định danh khác sẽ ảnh hưởng phần lớn cử tri. Ông Tenoch Flores, phát ngôn viên phe phản đối, lo ngại yêu cầu này sẽ khiến những lá phiếu hợp lệ bị bác bỏ vì thiếu hoặc ghi sai thông tin.
Một cuộc thăm dò chính trị cho các tiểu bang khác
Theo ông David McCuan, giáo sư chính trị học tại đại học Sonoma State University, phe Cộng Hòa có thể xem cuộc vận động cho Prop. 39 tại California là cơ hội đánh giá mức ủng hộ của cử tri đối với yêu cầu xuất trình căn cước lúc bỏ phiếu. Sự tham gia của các nhà tài trợ giàu có cho thấy họ có thể đang tính đến những cuộc vận động tương tự tại các tiểu bang mà hai đảng đang cạnh tranh sát sao.
Nếu đề luật nhận được mức ủng hộ cao hơn dự kiến tại California, một tiểu bang thiên về đảng Dân Chủ, phe Cộng Hòa có thể xem đó là dấu hiệu thuận lợi để thúc đẩy đề nghị tương tự tại Michigan, Wisconsin, hoặc Pennsylvania, ngay cả nếu Prop. 39 không được thông qua.
Ông Richard Uihlein và vợ, hai người sáng lập công ty Uline có trụ sở tại Wisconsin, đóng góp hàng triệu đô la cho Restoration of America, một siêu ủy ban vận động chính trị thường tài trợ cho các ứng cử viên Cộng Hòa tại Illinois và Wisconsin. Riêng trong năm nay, hai ông bà đóng góp $35 triệu cho tổ chức này. Prop. 39 là mục tiêu mới nhất trong nỗ lực tài trợ các chương trình chính trị bảo thủ của họ.
Phe phản đối cũng nhận được các khoản tài trợ lớn. Đảng Dân Chủ California đóng góp nhiều nhất, gần $5.5 triệu, tiếp đến là cộng đồng bộ tộc Federated Indians of Graton Rancheria ở khu vực Sonoma $2 triệu. Hai nhà tài trợ Patty Quillin và Quinn Delaney đóng góp $1.5 triệu mỗi người. Công Đoàn Nhân Viên Dịch Vụ Quốc Tế (SEIU) góp $1 triệu.
Ảnh hưởng của ông Trump và triển vọng thông qua Prop. 39
Cuộc tranh luận gắn liền với nỗ lực siết chặt quy định bầu cử của Tổng Thống Donald Trump. Ông John Pitney, giáo sư chính trị học tại đại học Claremont McKenna College, cho rằng các cáo buộc gian lận đã lưu truyền trong giới cực hữu nhiều thập niên và được thúc đẩy mạnh hơn sau cuộc bầu cử năm 2020. Năm 2020 là năm ông Trump thua ông Joe Biden. Cho tới nay, ông Trump vẫn nói là cuộc bầu cử đó gian lận, ông mới là người thắng, mặc dù không đưa ra được bằng chứng thuyết phục.
Ông Pitney nhấn mạnh chưa từng có bằng chứng cho cáo buộc số đông người nhập cư không giấy tờ đang bỏ phiếu.
Trong quảng cáo truyền hình, phe ủng hộ đang tìm cách tách Prop. 39 khỏi hình ảnh ông Trump. Phe phản đối lại sử dụng hình ảnh tổng thống để vận động cử tri bác bỏ đề nghị.
Khảo sát hồi Tháng Tư của Viện Nghiên Cứu Chính Quyền (IGS) thuộc đại học UC Berkeley cho thấy đa số người dân California ủng hộ việc yêu cầu cử tri xuất trình căn cước tại phòng phiếu. Tuy nhiên, mức ủng hộ giảm xuống dưới 50% sau khi người tham gia được cung cấp thêm chi tiết về đề luật, trong đó có mục đích ngăn chặn gian lận bầu cử bị cáo buộc. Đến Tháng Chín, khảo sát của Viện Chính Sách Công California (PPIC) ghi nhận có 43% cử tri ủng hộ Prop. 39.
Các kết quả này cho thấy sự đồng tình với ý tưởng kiểm tra căn cước chưa bảo đảm rằng cử tri sẽ bỏ phiếu thông qua Prop. 39. Phe ủng hộ phải thuyết phục họ chấp nhận các yêu cầu trong đề luật. Theo nhận định của ông McCuan, kết quả bỏ phiếu tại California cũng có thể giúp phe Cộng Hòa đánh giá triển vọng vận động cho những đề luật tương tự ở các tiểu bang khác. (T.C.) [đ.d.]
