Bảo trì xe: Săn sóc Spark Plug (Bài 1)

 

Phạm Ðình

 

Trong các thành phần thiết yếu cho hệ thống máy nổ có một thứ ít được nhắc tới, đó là Spark Plugs, thợ máy Việt Nam trước đây gọi là bu-gi, hay cụ thể hơn là chó lửa, vì nó phát ra tia lửa để khởi động hệ thống.

“Chó lửa” và tia lửa điện nháng lên, khởi động hệ thống máy nổ.

 Mặc dầu “chó lửa” có mặt ngay khi chúng ta tra chìa khóa vào ổ máy để khởi động, và lên tiếng ngay trong tiếng nổ đầu tiên của máy xe, nhưng ít khi nó càm ràm, đình công, hoặc gây trở ngại, nên thường hay bị người đời lãng quên. Cho đến khi không còn sức phát lửa nữa thì may ra nó mới được ông thợ máy ngó ngàng tới. Thực ra thay “chó lửa” phải được kể là một trong các công việc về bảo trì, một công việc chúng ta – những người lái xe bình dân – có thể tự làm được, chứ không nhất thiết phải nhờ đến thợ chuyên môn.

 

I. Nhận diện Spark Plug

 

Spark plugs có mặt trong tất cả các đầu máy vận hành qua nguyên tắc cháy nổ. Khi chìa khóa được tra vào ổ máy và xoay vòng, thì cùng lúc “chó lửa” phóng một tia lửa vào trong xi lanh, đốt hỗn hợp nhiên liệu để tạo ra áp lực. Áp lực tác dụng lên Piston, và từ đó chuyền sang trục bánh, làm cho bánh xe lăn đi. Ðể có thể tiếp nhận tia lửa, Spark Plug cần một khoảng trống nào đó để không khí có thể xuyên qua, gọi là air gap. Khi Spark Plug lão hóa qua quá trình sử dụng, air gap có thể bị bít lại do muội than bám đầy. Khi đó, Spark Plug không còn bắt lửa được, và toàn bộ hoạt động của xe bị ngưng trệ. Những người chạy xe gắn máy ở Việt Nam ngày xưa thường giải quyết tại chỗ bằng cách gỡ bugi ra để clean up: Họ có thể dùng một sợi dây thép để “khoắng” cho lớp muội than ở đầu bugi rã ra, lau sạch và lắp Bugi trở vào thì máy lại nổ như thường.

Có hai loại Spark Plug, ứng với 2 cỡ socket 5/8 (trái) và 13/16 (phải).

Hệ thống Spark Plug trong xe hơi bây giờ phức tạp hơn. Chúng ta không thể mở nắp đầu máy, rồi khơi khơi tháo Spark Plug ra giữa lúc máy xe còn nóng. Hơn nữa, xe hơi không phải chỉ có 1 Spark Plug như xe gắn máy, mà có tới 4, hoặc 6 hoặc 8 Spark Plug, tùy theo kích cơ của đầu máy. Nếu biết rằng cần thay Spark Plug thì nên thay trước đi để tránh những tình cảnh khó xử xảy ra ở dọc đường.

 

Nhưng như thế nào là cần phải thay?

 

Xem lại sách cẩm nang bảo trì và theo hướng dẫn trong đó. Với các cải tiến ngày nay, Spark Plug trong một số xe có thể dùng được tới 100,000 dặm. Nhưng trong một số xe khác như Hyundai Accent 4 máy 2009, Honda Accord 4 máy thập niên 1990, nhà sản xuất khuyên nên thay sau Spark Plug sau mỗi 30 ngàn dặm. Tuy nhiên, nếu nhận thấy xe vận hành khó khăn, chẳng hạn như nổ chậm, hao xăng, thì một trong những câu hỏi phải đặt ra là “Spark Plug có còn nhạy không? Có cần thay không?”

Thực ra tuổi thọ của một bộ Spark Plug lâu mau cũng tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác, như tình trạng đầu máy, phẩm chất xăng, và ngay cả cách thức lái xe của bạn nữa. Dù sao, thay Spark Plug là một việc dễ dàng – có người so sánh việc này hơi khó hơn một chút so với thay lọc khí (air filter), mang lốp xì hơi đi vá, và khởi động máy cắt cỏ. Nếu đúng như vậy thì chúng ta làm được, phải không? Thêm vào đó, đồ “pạc” cũng không mấy tốn kém. Bạn có thể thay luôn cả bộ Spark Plug nếu cảm giác một trục trặc gì đó nơi hệ thống cháy nổ.

 

II. Hướng dẫn thay hệ thống Spark Plug trong xe hơi

 

Mặc dầu thay Spark Plug là một chuyện tương đối đơn giản, nhưng cần chú ý 2 điều sau:

-Tuyệt đối tránh làm việc với một đầu máy còn nóng: Không giống như khi bạn thay một cái bugi của xe gắn máy ngày xưa, đầu máy xe hơi tuy đã tắt nhưng có thể còn rất nóng, khiến cho chúng ta bị phỏng nặng. Vì thế, nếu muốn kiểm tra, thay thế Spark Plug, hoặc làm bất cứ một công tác bảo trì nào với đầu máy, cần phải chờ cho đến khi máy nguội hẳn.

Bên trong socket dùng để mở Spark Plug, có một lớp đệm cao su đặc chế.

-Dụng cụ thích hợp: Trong lúc lấy Spark Plug cũ ra, và xoáy Spark Plug mới vào, chúng ta có thể làm tổn hại bộ phận đầu xi lanh nếu xoáy Spark Plug lệch răng (cross-threading), dẫn đến một tai hại lớn không thể nào sửa chữa được. Vì thế cần phải kiếm một bộ chìa khóa ống thích hợp, đặc chế để mở và lắp Spark Plug. Ðể biết thế nào là thích hợp, chúng ta cần biết về cái Spark Plug trong xe của mình trước.

 

1. Tìm mua Spark Plug mới:

Ngày nay, Spark Plug thường được bán theo đôi. Vì thế có thể bạn phải cần tới 2 đôi (cho xe 4 máy), hoặc 3 đôi (xe 6 máy) và 4 đôi (xe 6 máy). Ðể mua được những Spark Plug thích hợp, bạn chỉ cần vào cửa hàng Auto Parts, nói hiệu xe, đời xe, và kích cỡ đầu máy là người phục vụ cửa hàng sẽ tìm được đồ “pạc” tương đương.

Tuy nhiên, nếu cửa hàng đưa ra nhiều bậc giá tiền, thì bạn không cần phải mua thứ đắt nhất. Spark Plug vào loại trung bình, miễn không phải thứ rẻ tiền nhất là được rồi. Có được Spark Plug, mình mới có thể tìm được dụng cụ thích hợp.

 

2. Dụng cụ thích hợp:

Ðó là một bộ chìa khóa ống (gồm có socket, wrench, và extension), gọi là Spark Plug socket wrench. Socket là cái ống úp lên trên Spark Plug; Wrench là tay vặn, còn extension là thanh nối.

Socket đi với wrench và extension tạo thành một dụng cụ thích hợp để xoáy mở Spark Plug.

Không nên dùng các loại socket bình thường. Bởi vì Spark Plug có một đầu nhọn nhô lên, và như bạn thấy (trong hình đính kèm) cái chìa khóa thích hợp có một miếng đệm cao su ở bên trong ôm lấy đầu của Spark Plug. Ðồng thời, Socket có một đầu lục giác (6 cạnh), ăn khớp với tay vặn (wrench), và tay vặn có thể được nối dài bởi những thanh extension.

Spark Plug socket có 2 cỡ 5/8 inch (loại phổ thông), và 13/16 inch (ít phổ thông hơn). Bạn phải xem Spark Plug của mình cỡ nào thì chọn socket cỡ đó. Nếu địa phương của bạn không dùng Inch mà dùng meter, thì bạn phải tìm một con số thích hợp theo hệ thống metric.

 

3. Vị trí Spark Plug:

Ðể cho máy xe nguội hẳn, rồi mở nắp đậy đầu máy lên. Bạn sẽ thấy phô ra một “mê cung” phức tạp, với các bộ phận, đường ống và đường dây nhằng nhịt đan nhau. Tuy nhiên tìm ra Spark Plug không khó khăn. Ðể xem, bloc máy ở đâu? Nó là một bộ phận lớn nhất, gồ lên như một cái hộp úp ở giữa khoang máy. Spark Plug nằm dọc theo cạnh bloc máy. Nhưng bạn không thấy Spark Plug đâu, mà chỉ thấy những đường dây nối vào Spark Plug mà thôi. Cứ lần theo đường dây này, bạn sẽ kéo được Spark Plug ra. Nếu là xe 4 máy, bạn sẽ có 4 Spark Plug, nằm một hàng ngay trước mặt. Nếu xe 8 máy, bạn sẽ thấy 4 Spark Plug ở một cạnh và 4 Spark Plug ở cạnh bên kia. Xe 6 máy thì Spark Plug có thể ở cùng một bên hoặc 2 bên tùy loại. Nói chung, cứ lần theo đường dây là sẽ tìm ra Spark Plug liên hệ.

Bốn spark plugs nằm cạnh nhau trên đầu máy xe.

Bạn đã tìm ra được đầy đủ các đường dây nối vào Spark Plug, và chuẩn bị kéo dây ra một lúc, phải không? NO, Không! Ðừng làm như vậy! (Xem tiếp bài sau)

Phạm Ðình

[email protected]

Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Số nhà mới xây ở Mỹ tăng 9.7% trong Tháng Giêng

Số nhà mới khởi công xây ở Mỹ tăng 9.7% trong tháng qua, lên tới mức cao nhất kể từ Tháng Mười 2016. Đây là một tin tốt đẹp cho thị trường nhà cửa, vốn đang gặp khó khăn vì không đủ nhà để bán.

Đầu năm Mậu Tuất, nói chuyện chó và xe hơi

Bài viết này là bài đầu năm Mâu Tuất của chuyên mục xe hơi. Vậy cũng xin được mạn phép bàn về chuyện... xe cán chó, chó cắn xe!

Nhà bị tịch biên phải làm sao?

Sau loạt bài về Luật Khánh Tận (hay Khai Phá Sản) chúng tôi nhận được thư một số độc giả hỏi ý kiến nên làm gì khi bị tịch biên bất động sản hay nôm na là bị xiết nhà (foreclosure).

Thám hiểm trong lòng đại dương

Đại dương bao phủ 70% diện tích trái đất và có độ sâu trung bình là 3,688 mét (2.3 dặm). Đại dương là nguồn nuôi sống các sinh vật trên trái đất.

Ngày Xuân với thầy thuốc

Nói chung, dù trong bất cứ cảnh huống nào, người thầy thuốc ngày xưa vẫn được dân chúng quí trọng và luôn kính mến.

Bảo lãnh thân nhân – Mẫu Đơn I-130 – Phần 2

Trong trường hợp Con bảo lãnh cho Mẹ thì phải có bằng quốc tịch của người Con, khai sanh của người Con và khai sanh của người Mẹ.

Tết, tình yêu và sức khỏe

(Cái [tưởng và] gọi là) “yêu” cũng có thể mang lại không biết bao nhiêu đau khổ cho người đang, đã “yêu” và những người có liên quan.

Khu dân cư như thế nào là tốt?

Các đặc tính của khu phố không những ảnh hưởng lên giá nhà và mức độ thuận tiện, chúng cũng có thể gây ra những vấn đề sức khỏe cho những người sinh sống tại đó.

Giá nhà cao khiến thời gian tìm mua nhà lâu hơn

Hiện giờ nhà được bán trung bình trong khoảng 40 ngày, nhanh hơn một năm trước khoảng hai tuần lễ.

Thử món Nam Hàn trong tiệm ăn nhỏ của siêu thị Arirang

Con đường Garden Grove có nhiều quán ăn Nam Hàn, nhưng có nhiều tiệm ăn nhỏ Han Kook Kwon trong siêu thị Arirang rất đáng ghé thử