PHẠM ÐÌNH
Một trong những công tác bảo trì mà chúng ta cho rằng quan trọng, đó là thay dầu hộp số (transmission fluid). Bình thường thì công việc này rất đơn giản (không khác gì như thay nhớt), trừ trường hợp xe của bạn không có cái lỗ để mình rót dầu vô! Ðó chính là cái tình trạng khổ nạn của một số độc giả trang báo này. Các bạn ấy viết thư cho Phạm Ðình, đại khái nói rằng “Tôi rất siêng năng đọc các bài viết về bảo trì, nhưng xem tới xe của mình thì hóa ra, xe không có que thăm dầu hộp số, mà cũng chẳng có cái miệng nào để tiếp dầu, vậy thì làm sao thay?” Có bạn gọi là cái miệng, bạn khác gọi là cái lỗ nhưng cũng chỉ là một ý: Ðó là cái chỗ để tiếp dầu, người ta có cả mà xe mình lại không.
Dùng que thăm dầu xe. (Hình minh họa: Jay Directo/AFP/Getty Images)
Nhưng trường hợp sau đây mới thật là sống dở chết dở, chúng tôi xin ghi lại nguyên văn:
“Tôi định thay nhớt thôi, nhưng vô tình lại mở lỗ thoát dầu hộp số. Ðến khi trồi lên trên để tìm chỗ đổ dầu vào thì không tìm ra cây que thăm dầu hộp số ở đâu, mà cũng chẳng tìm thấy lỗ để châm dầu. Bây giờ hộp số không có một giọt dầu. Làm sao bây giờ?”
Trước khi góp ý cụ thể với bạn, chúng ta hãy tìm hiểu tại sao các nhà sản xuất lại tạo ra tình trạng ẩm ương đó? Họ muốn gì? Người sử dụng những cái xe như vậy cần làm gì cho phải đạo?
I. Tại sao nhà sản xuất không chế que thăm dầu?
Không có que thăm cũng đồng nghĩa không có lỗ để tiếp dầu, tình trạng này người ta gọi là “sealed transmission,” nghĩa là “hộp số kín,” cũng giống như “kín cổng cao tường” hoặc “khuê phòng đóng kín” vậy.
Người sử dụng xe thực không sao hiểu được, mà cũng chưa thấy có nhà sản xuất nào lên tiếng giải thích cả. Tuy nhiên, một số chuyên viên cho rằng sở dĩ nhà sản xuất có ý khóa kín “phòng the” lại như vậy là vì: Nếu cái xe còn trong hạn bảo hành mà chủ xe cứ lâu lâu lại mang ra châm, đến nỗi dầu đổ vào nhiều quá (overfill), vượt trên mức cần thiết của hộp số, gây ra những thiệt hại lớn lao cho đầu máy, thì nhà sản xuất sẽ phải sửa chữa tốn kém hơn; Vì thế, chi bằng cứ bịt kín lại cho chắc ăn, đỡ lo trách nhiệm; Làm như vậy là nhà sản xuất dựa vào những cân nhắc sau đây:
-Lượng dầu có sẵn chắc chắn sẽ đủ xài trong thời gian bảo hành 5, 7 năm hoặc 100,000 dặm đầu tiên mà chưa kịp thoái hóa.
-Nếu người mua xe thắc mắc, nhân viên đại lý vẫn có thể mạnh miệng tuyên bố “Không cần phải thay dầu hộp số” mà không sợ mang tiếng cương ẩu! Thêm nữa, nhờ vậy mà xe lại càng có tiếng hơn về phương diện quảng cáo.
-Hết thời gian bảo hành rồi mà chủ xe muốn thay dầu (và phải thay), thì cứ việc đến các trung tâm bảo trì của đại lý. Ở đây, người ta có sẵn máy móc để thử phẩm chất dầu và nếu cần thì thay mới. Làm như vậy vừa đáp ứng được nhu cầu bảo trì xe, vừa tạo thêm được công ăn việc làm cho đại lý và các trung tâm sửa chữa.
Cái lý luận này đương nhiên hấp dẫn giới sản xuất. Thế nên, nhiều đời xe sau này đã không còn que thăm dầu hộp số nữa. Trong sự hiểu biết giới hạn của mình, Phạm Ðình ghi nhận ít nhất có các loại xe sau đây:
-Cadillac Catera
-Saturn ION and Vue
-Lincoln Navigator
-Chevrolet Aveo
-Chevrolet Equinox
-Chrysler 300
-Ford Cars
-Mazda MPV
-Mazda Miata
Thực ra, một số xe nằm trong danh sách trên đây một thời đã có sử dụng que thăm dầu (dipstick), nhưng sau rồi nhà sản xuất cũng cất luôn cho tiện việc sổ sách. Chẳng hạn như các xe Chrysler có hộp số NAG-1 từ đời 2005 về sau.
II. Người tiêu thụ phải làm gì?
Nếu làm chủ những cái xe như vậy, bạn phải làm gì? Câu trả lời đã rõ ràng: Bạn chẳng làm gì được cả.
Thế nhưng, bạn cũng chẳng có gì phải lo trong thời gian bảo hành. Bởi vì, như trên đã nói, nhà sản xuất đã tính toán làm sao cho dầu có đủ sức làm việc trong thời gian đó.
Ðiều chúng ta phải bàn tới là, qua thời gian bảo hành thì sao? Giống như mọi thứ vật chất ở trên đời, dầu hộp số cũng thoái hóa và mất dần tính năng phục vụ, chứ không thể tồn tại muôn năm được. Nhưng với cái tài năng của một người sử dụng xe bình thường như tôi như bạn, chúng ta chẳng có thể tự ý bẻ khóa vườn đào được đâu. Một là cứ để xài như vậy cho đến khi hộp số không còn work nữa, hai là phải mang xe lại đại lý để thay dầu theo đòi hỏi của lịch bảo trì (sau mỗi 40,000 dặm tới 45,000 dặm. Nếu chăm hơn thì sau mỗi 25,000 dặm như nhà vô địch dùng xe Irv Gordon).
Tuy nhiên, đối với nhiều người trong chúng ta, mặc dầu không hành nghề thợ máy để kiếm sống, nhưng các bạn đã “nghiện” những công tác tự bảo trì rồi. Các bạn đã từng tự mình kiểm tra dầu, thay dầu cho mọi cái xe của gia đình trong suốt nhiều năm nay, bây giờ lại phải mang ra tiệm cũng vì một việc nhỏ nhoi ấy, đương nhiên bạn cảm thấy bực bội không yên. Nếu cứ nhất quyết tự làm lấy, thì xin bạn để ý đôi điều khác biệt như sau:
1) Dù chỉ là kiểm tra mức dầu, bạn cũng phải kích xe lên cao để chui vào gầm, tìm cho ra điểm kiểm soát (checking point) nằm ở cạnh “bụng” bình chứa dầu.
2) Ðặt xe vững vàng trên 4 đế kích (jack stands) để mực dầu trong bình được thăng bằng. Căn làm sao cho xe ở trên mặt phẳng nằm ngang trên 4 đế kích đòi hỏi khá nhiều công phu đấy.
3) Nhiệt độ dầu trong bình phải lên tới ít nhất 104 độ F với máy còn đang nổ, và bậc số để ở chữ P (Parking)
4) Thực ra, bình dầu tuy mang tiếng là khóa kín (sealed) vẫn có một nút gọi là check plug để kiểm tra mức dầu, và fill plug để tiếp dầu nằm ở dưới đáy. Cần phải kích xe lên cao để bạn chui vào tìm kiếm là vì thế.
5) Ðặt một cái thau trên mặt đất, ngay bên dưới Check Plug (nút kiểm tra).
6) Rút Check Plug ra, nếu dầu còn đủ trong bình, bạn sẽ thấy một ít dầu ứa ra theo.
7) Nếu không thấy chút dầu nào chảy ra, đó là dấu hiệu thiếu dầu. Bạn phải tìm cách bơm thêm bằng cách mở Fill Plug, đổ dầu vào cho đến khi thấy có dầu trào ra ở lỗ kiểm tra.
8) Chờ cho dầu ngưng chảy, và mực dầu trong bình ổn định, xoáy lại các nút Check Plug và Fill Plug.
Chỉ nguyên một việc kiểm tra mức dầu trong bình đã phức tạp như vậy, chưa nói tới việc thay dầu hộp số chắc chắn còn phức tạp và nhiêu khê hơn nhiều. Trong khi đó, với những hộp số thông thường bạn chỉ việc nhấc nắp đầu máy, tìm que thăm, soi lên ánh sáng, ngắm nghía một chút là biết ngay tình trạng dầu ra sao, có hao ngót hay không. Muốn chắc ăn thì lau que cho sạch, rồi nhúng que trở lại, nhấn sâu một cái rồi lại đưa ra ngoài ngắm nghía… Cứ như vừa làm vừa chơi! Chứ không phải đi qua 8 bước vất vả như với những hộp số “khuê phòng” đâu!
Kết luận
Trình bày như vậy để bạn có ý niệm về công việc. Thực ra, nếu xe của bạn có “sealed transmission” thì tốt hơn cả là mang tới trung tâm sửa chữa của đại lý, hoặc một tiệm sửa xe có đầy đủ thiết bị cần thiết để thợ chuyên môn làm giúp. Nếu có tiếc tiền thì hãy tự an ủi là đang góp phần kích thích kinh tế. Trở về với câu hỏi cụ thể của người bạn muốn thay nhớt lại vô tình tháo hết dầu hộp số đổ đi, Phạm Ðình cũng chẳng có thể góp được ý kiến gì hơn ngoài việc khuyên nên gọi Towing Truck kéo xe ra đại lý để được thay dầu và thay nhớt luôn một thể. Các bạn khác có cao kiến gì thêm không?
Phạm Ðình
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728-9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
