Quỳnh Giao
Một cái thú của chúng ta trên đất Hoa Kỳ là có cơ hội xem lại nhiều phim cũ của Mỹ mà mình đã được xem mấy chục năm trước ở quê nhà qua ấn bản và đối thoại của Pháp.
Xem lại “Dial M For Murder” của Alfred Hitchcock là nhớ “Le Crime Etait Presque Parfait” ngày xưa được xem mà toát mồ hôi lạnh trong rạp Majestic. “Mồ Hôi Lạnh,” hay “Sueurs Froides” cũng là tên Pháp của phim “Vertigo” đã từng làm chúng ta chóng mặt vì đôi mắt hơi xếch và rất sáng của Kim Novak.
Có một thời mà vẻ nồng nàn quý phái của Grace Kelly tóc vàng và Kim Novak tóc bạc đã thành chuẩn mực của nhiều khán giả Việt Nam về sắc đẹp Tây phương. Sau này, khi sống trên đất Mỹ và xem lại nhiều lần các tác phẩm của một thời xa xưa, chúng ta mới kiểm lại mỹ quan và khả năng thưởng thức của chính mình.
Chẳng là mới đây người viết được xem chương trình do Robert Osborne phụ trách của hệ thống AMC là American Movie Classics với cuộc phỏng vấn Kim Novak. Từ xưa, người viết đã có cảm tình với nàng, nay lại càng mến tài, mến nết hơn nữa.
Ngày xưa khi còn ở Việt Nam, chúng ta thường gọi Kim Novak là cô đào tóc bạch kim.
Thân mẫu người viết, danh ca Minh Trang, rất “mê” vẻ cao quý và hơi lạnh của nàng, từ phim Picnic đến Vertigo, nhất là Vertigo với đạo diễn Hitchcock, một trong mười phim thuộc loại cổ điển của Mỹ. Sau này khi biết bố chồng của mình cũng “mê” Kim Novak, người viết càng thú vị. Khi nào thấy chiếu lại phim cũ của nàng là cũng xem mà không chán. Nhờ xem lại nhiều lần và theo dõi hai cuộc nói chuyện của Robert Osborne với Kim Novak mới biết về cuộc đời sóng gió và bất thường của nàng…
Xem lại Vertigo thì có lẽ không ai mặc màu xám đẹp sang cả như Kim Novak trong phim này. Ðấy là màu khó mặc, dễ trở nên già và chìm vào đám đông. Vậy mà nàng mặc màu xám, nền nếp và xa vắng. Mà xa vắng chừng nào càng chết người chừng đó, khiến James Stewart trong vai chàng thám tử tư cứ mê mẩn giữa hai cõi thực hư của hai nàng Judy và Madeleine.
Cũng qua đó mà mình thấy ra cuộc đời hai mặt của người đẹp như trong phim, nhưng mặt nào cũng đáng yêu mới lạ. Vì vậy mới có thể gọi là nàng Kim và nàng Novak.
Ra đời cách nay đúng 80 năm tại Chicago từ một gia đình gốc Tiệp và xong trung học là được học bổng vào Viện Nghệ Thuật Chicago, cô bé Marylin Pauline Novak trở thành người mẫu và làm đủ nghề trước khi qua Los Angeles rồi bước sang màn ảnh với tên Kim Novak từ năm 1954.
Nàng nổi danh nhờ sắc đẹp và tài diễn xuất trong khoảng mươi năm, hình ảnh được đưa lên Time-Life rồi trang nhất của tuần báo Time. Dù còn khá trẻ, Kim Novak trầm lắng khá lâu trong các vai phụ cho đến khi lánh mặt mất ba bốn năm rồi mới trở lại màn ảnh vào năm 1973 cho đến ngày giã từ không tiếng vang cách nay hai chục năm.
Về tài nghệ, Kim Novak đã có mặt trong hơn 30 cuốn phim và mấy chục chương trình truyền hình, hai lần đoạt giải Golden Globe, được Hollywood gắn sao trên đại lộ và Ðại hội Ðiện ảnh Quốc tế Berlin vinh danh. Năm 2010 vừa qua còn xuất hiện nhân dịp phổ biến các bộ phim của nàng trên đĩa DVD. Một người đẹp và có tài, đã từng ngự trị trên màn ảnh và trong trái tim của khán giả, đã làm gì và sẽ làm gì trong những khoảng thời gian còn lại?
Khi được phỏng vấn người ta mới thấy nữ tài tử này không chỉ có nhan sắc và tài kịch nghệ.
Bà là người thông minh nên biết rằng diễn xuất giỏi thì phải tự nhiên. Nhưng làm sao mà tự nhiên khi đạo diễn muốn thế này mà chuyên viên hóa trang lại đòi thế khác để giống như Rita Hayworth hoặc Marylin Monroe vì khán giả có thể thích vậy? Ðấy là lúc chúng ta hiểu ra hiện tượng phân thân của nghệ sĩ trên sân khấu. Con người thật và tài nghệ thật phải tự giải thoát ra khỏi cái vỏ do người khác đưa ra hay gợi ý.
Kim Novak giải thích điều ấy và cho thấy mỗi cử chỉ diễn xuất lại là một lần xung đột đến nghẹt thở. Thời gian còn lại, khi ánh đèn màu đã tắt, mình phải tìm ra lối thoát bằng nghệ thuật khác.
Kim Novak tự giải thoát bằng hội họa, điêu khắc, nhiếp ảnh và thi ca, bên ông chồng đã chung sống từ gần 40 năm nay. Ở giữa là nạn cháy nhà, bị ăn trộm, bị ngã ngựa đến thủng phổi gãy sườn và gần đây nhất là ung thư ngực. Ðấy chỉ là đời sống. Người nghệ sĩ bình thản vượt qua tất cả. Nàng sống hạnh phúc, kín đáo và thầm lặng với chồng con tại Oregon.
