HÀ TƯỜNG CÁT/Người Việt
Cuộc tranh luận của 5 ứng cử viên Tổng Thống đảng Dân Chủ ở Las Vegas tối 14 Tháng Chín là cơ hội để bà Hillary Clinton lấy lại được vị thế đã bị suy giảm trong mùa hè vừa qua vì nhiều vấp váp ngoài dự tính, đặc biệt là vụ tai tiếng về sử dụng e-mail cá nhân trong thời gian làm ngoại trưởng.
Bà Hillary Clinton bắt tay Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders giữa cuộc tranh luận ở Las Vegas tối Thứ Ba, tán thưởng phát biểu của ông coi vấn đề sử dụng e-mail cá nhân của bà chỉ là chuyện ruồi bu không có ý nghĩa chính trị gì để phải bàn luận. (Hình: Joe Raedle/Getty Images)
Bà vẫn còn dẫn trước rất xa các đối thủ trong những thăm dò dư luận, nhưng qua ba tháng, điểm 40% đã bị mất đi phân nửa trong khi Bernie Sanders Thượng Nghị Sĩ Vermont tiến lên đáng kể. Một số người cho rằng nếu bà Clinton chỉ cố gắng giữ nguyên vị trí ứng cử viên đứng đầu và ngần ngại né tránh những vấn đề gai góc để cuộc tranh luận diễn ra uể oải cho qua chuyện, thì kết quả sẽ là tổn hại lớn cho bà.
Có lẽ bà Clinton và những cố vấn của bà hiểu rõ tình thế ấy, nên trong cuộc tranh luận bà Clinton luôn luôn chứng tỏ ý chí mạnh mẽ muốn dứt khoát phân biệt mình với các đối thủ. Chẳng hạn khi được hỏi rằng quan điểm về kiểm soát súng đạn của Sanders có đủ mạnh không, bà mau mắn đáp: “Không, Hoàn toàn không”.
Trước ý định tấn công của cựu Thống Đốc Lincoln Chafee (Rhodes Island), cho rằng sự đáng tin và tiêu chuẩn đạo lý là cần thiết cho vị Tổng Thống sắp tới, lúc điều hợp viên hỏi bà có muốn thảo luận về ý kiến ấy hay không, bà dứt khoát trả lời: “Không!”, tránh để bị lôi kéo vào những tranh cãi rắc rối không cụ thể và cần thiết.
Vụ e-mail rõ ràng là chuyện đã và sẽ còn gây rắc rối cho bà Clinton trong cuộc tranh cử. Nhưng bà tìm cách thoát ra khỏi thái độ của một người phải tự biện hộ, dù muốn dù không cũng ít có hiệu quả tích cực. Bà nhìn nhận rằng dù bộ ngoại giao không cấm dùng tài khoản e-mail riêng và như vậy không vị phạm, nhưng “tôi đã sai lầm trong việc này.”
Không biết vô tình hay cố ý, Sanders tạo cơ hội giải thoát cho bà Clinton: “Hãy để tôi nói về chuyện có thể chẳng có ý nghĩa chính trị bao nhiêu. Dân Mỹ đã mệt mỏi và chán nản nghe những điều về cái vụ e-mail chết tiệt của bà Clinton”. Nắm ngay cơ hội, bà kêu lên: “Tôi cũng thế, tôi cũng thế” và quay sang bắt tay Thượng Nghị Sĩ Sanders đứng bên,
Bà cũng không bỏ qua cơ hội để tấn công đảng Cộng Hòa về cuộc điều tra vụ Benghazi tốn kém $4.5 triệu tiền của dân đóng thuế, hoàn toàn chỉ vì mục đích phe đảng nhắm tấn công cá nhân bà, như chính Dân Biểu trưởng khối đa số Kevin McCarthy đã thừa nhận. Hôm Thứ Tư, một Dân Biểu Cộng Hòa khác, Richard Hanna, nói chuyện trong chương trình phát thanh WIBX First News ở miền Bắc tiểu bang New York, xác nhận mưu đồ phe đảng này.
Tuy nhiên, không nên quên rằng ở đây các ứng cử viên đang nói chuyện với “gà nhà”, các cử tri Dân Chủ. Bà Clinton hầu như đã rũ sạch rắc rối của vụ e-mail đối với họ, nhưng chưa phải là bà đã ra thoát khỏi khu rừng. Ứng cử viên Cộng Hòa Jeb Bush tuyên bố huỵch toẹt: “Hãy tin tôi đi, nếu tôi và bà được tiến cử (làm ứng cửa viên của mỗi đảng), thì chuyện này chưa chấm dứt đâu”.
Người ta cho rằng, bước vào cuộc tranh luận đầu tiên, bà Clinton có ba mục tiêu phải đạt. Thứ nhất, làm cho những người ủng hộ và cử tri Dân Chủ yên lòng. Thứ hai, vượt hẳn lên khỏi các đối thủ, nhất là Bernie Sanders. Thứ ba, làm nản lòng Phó Tổng Thống Joe Biden để ông này đừng nhảy vào cuộc tranh cử sơ bộ.
Hai mục tiêu đầu, bà đã hoàn thành xuất sắc, còn mục tiêu thứ ba có lẽ cũng thành công. Từ lâu, ông Biden vẫn ỡm ờ nói về việc ứng cử nhưng trì hoãn không đưa ra quyết định dứt khoát. Khi bà Clinton gặp khó khăn trong mùa hè, nhiều người Dân Chủ cho rằng ông có thể là ứng cử viên nhiều triển vọng thắng cuộc tổng tuyển cử tháng 11 hơn bà. Kết quả lấy lại uy tín qua cuộc tranh luận của bà, một lần nữa khiến ông Biden phải cân nhắc và nhiều quan sát viên tin rằng cơ hội cho ông đã đi qua.
Khi bà Clinton tái tạo được niềm tin, các giới chức đảng Dân Chủ cùng những mạnh thường quân đã do dự ít lâu nay sẽ quay về ủng hộ bà khiến cho bất cứ ứng cử viên nào khác sẽ không còn điều kiện thuận lợi để tranh cử, ở kỳ sơ bộ và sau này.
Không chỉ những người Dân Chủ, Donald Trump người đang dẫn đầu các ứng cử viên Cộng Hòa, trong cuộc phỏng vấn của chương trình “Morning Joe” truyền hình NBC cũng ca ngợi bà Clinton. Ông cho rằng cuộc tranh luận của bà là rất hứng thú, “Phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, ưa hay không ưa bà, bà đã thành công”.
Trong cuộc tranh luận bà Hillary Clinton và Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders là hai diễn viên chính. Theo thống kê của AP, thời lượng phát biểu của mỗi người lần lượt là 30 phút 02 giây và 26 phút 22 giây. Ba ứng cử viên khác chỉ chiếm vai phụ, cựu Thống Đốc Maryland, Martin O’Malley 17’18”, cựu Thượng Nghị Sĩ Jim Webb 15’58” và cựu Thống Đốc Rhodes Island, Lincoln Chafee, 9’12”.
Theo thăm dò dư luận, bà Clinton 45%, Sanders 25% còn ba ứng cử viên kia chỉ trên dưới 1%. Số ứng cử viên bên đảng Dân Chủ chỉ hơn 1/4 tổng số ứng cử viên Tổng Thống nhưng người ta tin rằng ít nhất hai trong số ba ứng cử viên hạng thấp sẽ sớm rút lui. Bên phía đảng Cộng Hòa Scott Walker và Rick Perry đã rút, nhưng hãy còn nhiều ứng cử viên thuộc “hạng 1%” trong thăm dò như Rick Santorum, George Pataki, Bobby Jindal, Jim Gilmore và Lindsey Graham hãy còn theo đuổi. Lý do bên phía Cộng Hòa chưa có ứng cử viên nào vượt lên cao hẳn trong khi người dẫn đầu là Donald Trump vẫn không được xem như có thể thắng bầu cử sơ bộ.
Kết luận, bà Hillary Clinton đã củng cố được vị trí là ứng cử viên hầu như chắc chắn sẽ thắng giai đoạn bầu cử sơ bộ, dù cho bà có thể không thắng ở hai tiểu bang nhỏ bầu cử sớm là Iowa và New Hampshire. Rút kinh nghiệm của kỳ bầu cử năm 2008 từ chỗ nhiều triển vọng thắng cử nhưng cuối cùng đã thua Barack Obama, bà và ban tranh cử của bà đã hiểu rõ chỗ yếu và khai thác được thế mạnh.
Tuy nhiên qua giai đoạn tổng tuyền cử, mọi chuyện sẽ không đơn giản. Một số chiến thuật phải sử dụng và có hiệu quả ở bầu cử sơ bộ lại có thể là những trở lực lớn khi bà phải đương đầu với ứng cử viên đại diện đảng Cộng Hòa. Trong số những vấn đề ấy, khuynh hướng cấp tiến thiên về phía tả nhiều hơn sẽ tạo ra nhiều khó khăn. Lập trường về di dân, luật sử dụng súng đạn, và hai vụ Benghazi, e-mail cá nhân, là những vũ khí khác mà phía Cộng Hòa sẽ dùng để tấn công bà.
Nhưng nếu Obama đã thành công trong cuộc tranh cử với khẩu hiệu đổi mới thì bà Clinton công khai cổ vũ một sự kiện mới cho lịch sử Hoa Kỳ: vị nữ Tổng Thống đầu tiên!. (HC)
