(Hồ Sơ)
Hà Tường Cát/Người Việt (Tổng Hợp)
Bruce Boettcher, một trại chủ thuộc giới chống dự án Keystone XL, đá tung cát bụi trong khu đất trại của mình ở Atkinson, Nebraska, để chứng tỏ tính cách mỏng manh của những đồi cát gần nơi dự tính sẽ đặt đường ống dẫn dầu đi ngang. (Hình: AP/Nati Hanik)
Phần I của dự án, đường ống dẫn từ Alberta đến Nebraska và Illinois đã được hoàn thành từ mùa hè năm 2010. Phần II của dự án, đường ống nối dài từ Steele City đến các kho dự trữ và phân phối ở Cushing, Oklahoma, hoàn thành tháng 2 năm 2011. Phần III của dự án , đường nối dài từ Cushing đến vùng Vịnh hoạt động từ đầu năm nay.
Riêng phần IV của dự án, đường ống Keystone XL, đường đi thẳng ngắn hơn hơn đường ống xây dựng trong phần I, từ Alberta đến Steele City, đã gây nhiều tranh cãi và hãy còn chưa được chính quyền liên bang Hoa Kỳ chấp thuận.
Những tổ chức bảo vệ môi trường và một số thành viên Quốc Hội Liên Bang chống việc làm đường ống Keystone XL vì những ảnh hưởng tác hại đến môi sinh ở khu Sand Hills thuộc Nebraska.
Đầu năm 2012 vào thời điểm gay cấn của cuộc bầu cử, các nhà lập pháp đảng Cộng Hòa đề nghị chính quyền liên bang mau chóng chấp thuận dự án để giảm bớt áp lực của tình trạng năng lượng đang lên giá, và đồng thời tạo thêm nhiều việc làm cho công nhân Hoa Kỳ. Nhưng Tổng Thống Obama quyết định hoãn việc cho phép dự án để các cơ quan hữu trách có thời gian duyệt xét lại toàn bộ vấn đề. Sau đó Tổng Thống chấp thuận cho tiến hành phần II của dự án, đường ống nối dài từ Cushing đến các trung tâm lọc dầu trong vùng Vịnh ở Houston và Port Arthur, và hứa hẹn sẽ cho phép phần IV của dự án, đường ống Keystone XL, khi bộ ngoại giao đã có quyết định.
Bản báo cáo của bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ công bố ngày 31 tháng 1 vừa qua, không đưa ra phản đối quan trọng nào đối với việc xây dựng đường ống dẫn dầu. Cả hai phía bênh vực và chống đôi ngay lập tức đều cho rằng mình thắng và tiếp tục nỗ lực vận động.
Giới kỹ nghệ dầu lửa, một số tổ chức công đoàn và các Dân Biểu Cộng Hòa kêu gọi chính quyền Obama hãy đi tới quyết định cho tiến hành dự án không chần chờ thêm nữa. Những người ủng hộ dự án cũng được thêm lợi thế khi bản tuyên cáo chung do Hội Đồng An Toàn Vận Tải Hoa Kỳ và Canada đưa ra, yêu cầu tăng cường biện pháp đề phòng an ninh trong việc chuyên chở nhiên liệu bằng đường sắt sau khi đã xảy ra nhiều tai nạn cháy nổ gây tổn thất tài sản và nhân mạng. Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa John Hoeven tiểu bang North Carolina nói: “Rõ ràng dự án Keystone XL bị trì hoãn đã khiến các công ty dầu lửa phải tìm phương cách khác và đưa đến thêm nhiều tai nạn trên đường sắt”.
Nhưng liên minh các chủ đất và tổ chức môi trường cho là hãy còn có lý do để chính quyền chưa nên cấp giấy phép ngay. Các nông gia và trại chủ ở Nebraska chống đối dự án dự định sẽ ứng cử vào hội đồng quản trị điện lực tiểu bang, điều hành việc cung cấp điện cần thiết cho các trạm bơm của đường ống dẫn dầu. Những nhà hoạt động cũng nói rằng họ đã tập họp được 75,000 người tình nguyện sẵn sàng biểu tình phản đối và thực hiện những hành động ngăn cản nếu Tổng Thống Obama cho phép dự án Keystone XL.
Phía ủng hộ dự án Keystone XL nói rằng sau 5 năm trì hoãn, bây giờ Tổng Thống Obama không còn lý do gì để nói không nữa. Nhưng tòa Bạch Ốc bác bỏ quan niệm cho là sẽ có sự cấp phép nhanh chóng. Nhưng theo lời phát ngôn viên Matt Lehrich thì việc này sẽ chỉ được quyết định sau khi các cơ quan và công chúng cân nhắc bản báo cáo của bộ ngoại giao và những dữ kiện khác. Ông nói: “Tổng Thống đã minh định rằng dự án chỉ được coi là lợi ích quốc gia nếu không làm trầm trọng thêm vấn đề ô nhiễm bởi khí carbonic.” Theo các giới môi trường, bản báo cáo cung cấp những thẩm định chi tiết về khí carbonic thoát ra từ cát dầu (tar sands hay bituminous sands), tức là một hỗn hợp của cát và dầu lửa có độ nhớt và tỷ trọng rất lớn như loại dầu lửa khai thác ở Alberta, Canada. Như thế chưa thể nào nói là dầu lửa đưa về bằng đường ống dẫn Keystone không có vấn đề với môi trường.
Ngoại trưởng John Kerry và các cơ quan chính quyền khác như EPA (cơ quan bảo vệ môi trường) có thời hạn 30 ngày để nhận định về bản báo cáo và đưa đề nghị. Tổng Thống Obama có thời gian 90 ngày để đi đến quyết định cuối cùng về ống dẫn dầu.
Phía chống đối dự tính một buổi thắp nến vào đêm Thứ Hai trên toàn quốc và những sinh hoạt khác trong suốt tháng 2 để thúc giục cử tri nêu vấn đề với các ứng cử viên trong kỳ bầu cử tháng 11.
Tổng Thống Obama chưa bao giờ nói rằng ông hoàn toàn chống hay ủng hộ dự án Keystone. Sự cân nhắc của ông phải dựa trên rất nhiều thẩm định về mặt kinh tế, môi trường, dư luận công chúng và không tránh khỏi các tác động chính trị. Đảng Cộng Hòa đa số ủng hộ dự án và giới công đoàn ủng hộ đảng Dân Chủ cũng tán thành dự án vì tin rằng đem lại thêm nhiều việc làm.
Bản báo cáo của bộ ngoại giao đồng ý là công cuộc xây dựng ống dẫn dầu sẽ đem lại khoảng 42,000 công việc trong một đến hai năm, sau đó khi đường ống bắt đầu hoạt động, sẽ chỉ còn lại khoảng 35% việc làm thường trực.
Dự án hệ thống ống dẫn dầu Keystone thoạt đầu được phát triển vối sư hợp tác giửa TransCanada và ConocoPhillips. Từ cuối năm 2009, TransCanada, công ty năng lượng Canada trụ sở ở ở Calgary, Alberta, mua lại tất cả cổ phần của ConocoPhillips.
Ông Russ Girling, Tổng Giám Đốc TransCanada nói: “Keystone XL không phải là xung đột giữa năng lượng và môi trường. Đây là chuyện người Mỹ muốn lấy dầu ở đâu. Keystone XL sẽ thay thế cho dầu lửa nặng Trung Đông, Venezuela và 5 khu vực khác mà Hoa Kỳ nhập cảng, vì chỉ có Canada có quy định chặt chẽ về khí thải carbon”. Tuyên bố này cũng phản ánh sự va chạm ngấm ngầm về quyền lợi giữa Hoa Kỳ và Canada vì sự phát triển sản xuất dầu lửa Canada phụ thuộc nhiều vào việc tiêu thụ qua đường Hoa Kỳ. (HC)
