ACERRA, Ý (NV) – Đức Giáo Hoàng Leo XIV vào hôm Thứ Bảy, 23 Tháng Năm, mạnh mẽ lên án các tập đoàn chạy theo những khoản lợi nhuận “chóng mặt” bằng cái giá hủy hoại môi trường sinh thái. Lời tuyên bố đanh thép này mở đầu cho chuỗi các hoạt động đối ngoại và nghị trình quan trọng của vị giáo hoàng trong thời gian tới.

Lời lên án này được ngài đưa ra trong chuyến thăm mục vụ tới Nhà Thờ Chính Tòa Santa Maria Assunta ở Acerra, Ý, một khu vực vốn nổi tiếng là điểm nóng của tình trạng đổ chất thải độc hại bất hợp pháp, theo Reuters. 

Tại đây, ngài đã tham dự một cuộc gặp gỡ xúc động với các giám mục, giới tu sĩ và gia đình của những nạn nhân chịu ảnh hưởng nặng nề từ ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh hồ sơ khí hậu, Tòa Thánh Vatican cho biết Đức Giáo Hoàng Leo đang chuẩn bị công bố văn bản quan trọng đầu tiên của mình dưới hình thức một thông điệp vào Thứ Hai, 25 Tháng Năm.

Phá vỡ truyền thống lâu đời, đích thân đức giáo hoàng sẽ tự mình trình bày văn bản này trước công chúng. Nội dung cốt lõi của thông điệp tập trung vào sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó ngài dự kiến sẽ lên án việc áp dụng AI trong chiến tranh quân sự và lên tiếng bảo vệ quyền lợi của người lao động trước làn sóng công nghệ.

Chương trình nghị trình hành động của vị giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử còn được nối dài bằng một chuyến công du tới Pháp, dự kiến diễn ra từ ngày 25 đến ngày 28 Tháng Chín. 

Tâm điểm của chuyến đi là chuyến viếng thăm của ngài tới trụ sở tổ chức UNESCO tại Paris, một cơ quan đang rơi vào tình cảnh khủng hoảng ngân sách nghiêm trọng. Tình trạng thâm hụt tài chính này bắt nguồn từ việc rút Mỹ khỏi cơ quan văn hóa liên hiệp quốc này của Tổng Thống Donald Trump vào năm ngoái. 

Hành động thăm UNESCO của đức giáo hoàng diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ giữa ngài và Toà Bạch Ốc đang có những căng thẳng, khi ngài từng nhiều lần đưa những lời chỉ trích công khai đối với cuộc chiến tranh Iran khiến Tổng Thống Trump nổi giận. (MPL) [kn]

ĐÀI BẮC, Đài Loan (NV) – Ông Jensen Huang, tổng giám đốc Nvidia, vào hôm Thứ Bảy, 23 Tháng Năm, cho biết dự báo của ông về thị trường toàn cầu bộ vận hành trung tâm (CPU) trị giá $200 tỷ, bao gồm cả Trung Quốc, theo Reuters. 

Tuyên bố này phát tín hiệu cho thấy Nvidia vẫn nhìn thấy nhu cầu dài hạn đáng kể tại thị trường này giữa bối cảnh căng thẳng công nghệ Mỹ-Trung tiếp diễn.

Các bộ CPU trở thành tâm điểm chú ý khi các công ty và doanh nghiệp hướng tới agentic AI, các hệ thống thực hiện những chức năng tự trị, mở rộng nhu cầu vượt ra ngoài các bộ vận hành đồ họa, hay GPU, vốn được sử dụng để huấn luyện các mô hình lớn.

Ông Huang vào hôm Thứ Tư đặt mục tiêu trấn an các nhà đầu tư rằng công ty Nvidia, có giá trị nhất thế giới, có thể duy trì mức tăng trưởng bùng nổ nhờ vào một nền tảng khách hàng rộng lớn và các sản phẩm mới giúp công ty vượt qua mức doanh thu $1 ngàn tỷ mà họ dự báo cho các chip AI chủ lực.

Trong một cuộc họp báo cáo kết quả tài chính vào hôm Thứ Tư, ông Huang cho biết các bộ xử lý trung tâm “Vera” mới của Nvidia giúp công ty tiếp cận một thị trường mới trị giá $200 tỷ.

Phát biểu với các phóng viên khi đến Đài Bắc vào hôm Thứ Bảy và khi được hỏi liệu dự báo đó có bao gồm Trung Quốc hay không, ông nói: “Tôi nghĩ là có.”

Nvidia nhận giấy phép từ chính phủ Mỹ để bán chip H200 nhưng chưa nhận sự chấp thuận từ Bắc Kinh, những người đang thúc đẩy các nhà cung cấp chip của riêng Trung Quốc.

Các cuộc hội đàm của Tổng Thống Mỹ Donald Trump với Chủ Tịch Tập Cận Bình tại Trung Quốc trong tháng này không mang lại bước đột phá ngay lập tức nào để Nvidia bán chip H200. Ông Huang cũng có mặt tại đó với tư cách là một thành viên của phái đoàn Mỹ.

Reuters loan tin vào tuần trước rằng Mỹ chấp thuận cho khoảng 10 công ty Trung Quốc mua chip AI mạnh thứ nhì của Nvidia là H200, nhưng cho đến nay chưa có một đơn hàng nào được giao.

“H200 được cấp phép để vận chuyển sang Trung Quốc. Sẽ thật tuyệt vời nếu có thể phục vụ thị trường đó. Thị trường Trung Quốc rất quan trọng. Tất nhiên, đó là một thị trường rất lớn,” ông Huang phát biểu tại phi trường Tùng Sơn ở trung tâm Đài Bắc. (MPL) [kn]

NEW DELHI, Ấn Độ (NV) – Iran, Mỹ và quốc gia trung gian Pakistan hôm Thứ Bảy, 23 Tháng Năm, đều đồng loạt thông báo đã đạt được những bước tiến triển đáng khích lệ trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần ba tháng qua.

Bộ Ngoại Giao Mỹ và các đại diện chính quyền Tehran cho biết một thỏa thuận có thể sẽ được công bố chính thức trong vài ngày tới, mang lại hy vọng hạ nhiệt cho cuộc khủng hoảng năng lượng đang làm đảo lộn các thị trường toàn cầu.

Phát biểu trước các phóng viên tại New Delhi tại chuyến thăm tới Ấn Độ, Ngoại Trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố: “Hiện có một vài tiến triển được thực hiện, một vài tiến triển đạt được, ngay cả khi tôi đang nói chuyện với quý vị lúc này, cũng có một số việc đang được thực hiện. Có khả năng rằng, cho dù là vào cuối ngày hôm nay, ngày mai, hoặc trong một vài ngày tới, chúng tôi có thể có điều gì đó để thông báo.”

Từ phía Tehran, ông Esmail Baghaei, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Iran, cũng đưa ra nhận định lạc quan về xu hướng thương lượng: “Xu hướng trong tuần này là hướng tới việc giảm bớt các tranh chấp, nhưng vẫn còn những vấn đề cần phải được thảo luận thông qua các nhà trung gian. Chúng ta sẽ phải chờ xem tình hình kết thúc ở đâu trong ba hoặc bốn ngày tới.”

Nỗ lực ngoại giao dồn dập này diễn ra qua vai trò trung gian của Pakistan nhằm thu hẹp các bất đồng cốt lõi giữa hai phía sau nhiều tuần giao tranh. Cuộc chiến này khiến tuyến đường thủy chiến lược là eo biển Hormuz bị đóng cửa làm các hoạt động vận tải hàng hải ngừng trệ gây áp lực nặng nề lên nguồn cung năng lượng của thế giới bất chấp một lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì.

Các cuộc đàm phán hiện đang tập trung vào một tài liệu gồm 14 điểm do phía Iran đề xuất, được xem là khuôn khổ chính cho các cuộc thảo luận song phương.

Ông Baghaei cho biết, vấn đề Mỹ phong tỏa hoạt động vận tải hàng hải của Iran là rất quan trọng. Tuy nhiên, ưu tiên hàng đầu của Tehran vẫn là chấm dứt hoàn toàn mối đe dọa về các cuộc tấn công quân sự mới từ phía Mỹ, đồng thời giải quyết cuộc xung đột đang diễn ra tại Lebanon, nơi các phiến quân Hezbollah đồng minh của Iran đang giao tranh với binh sĩ Israel ở phía Nam.

Ngược lại, Ngoại Trưởng Rubio lặp lại các yêu cầu kiên quyết từ phía Tổng Thống Donald Trump. Theo đó, Mỹ đòi hỏi Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, các eo biển cần phải được mở cửa tự do mà không có bất kỳ khoản lệ phí nào, và phía Tehran phải bàn giao lại toàn bộ lượng uranium đã được làm giàu của mình.

Dù tiến trình ngoại giao có dấu hiệu khởi sắc thông qua sự dàn xếp của Thống Chế Asim Munir, tổng tư lệnh quân đội Pakistan, các nhà lãnh đạo quân sự Iran vẫn đưa ra những lời cảnh báo đanh thép. Ông Mohammad Baqer Qalibaf, nhà đàm phán hàng đầu của Iran, khẳng định nước này sẽ kiên quyết theo đuổi “các quyền hợp pháp” cả trên chiến trường lẫn trên bàn ngoại giao, đồng thời cáo buộc phía Mỹ thiếu sự thành thật.

Ông Qalibaf tuyên bố các lực lượng quân sự Iran hoàn toàn tái xây dựng năng lực chiến đấu trong thời gian diễn ra lệnh ngừng bắn. Ông cảnh báo rằng nếu Mỹ “tái khởi động chiến tranh một cách ngu ngốc,” hậu quả nhận lại sẽ “mạnh mẽ và cay đắng hơn” so với thời điểm bắt đầu cuộc xung đột.

Cuộc chiến vùng Vịnh này đang đặt ra áp lực chính trị nặng nề đối với Tổng Thống Trump tại quốc nội. Tỷ lệ ủng hộ của ông Trump bị ảnh hưởng tiêu cực do tác động trực tiếp của cuộc chiến lên giá năng lượng đối với người tiêu dùng Mỹ. Tính chất nghiêm trọng của tình hình hiện tại buộc nhà lãnh đạo Toà Bạch Ốc vào hôm Thứ Sáu phải thông báo hủy bỏ việc tham dự đám cưới của người con trai của ông vào cuối tuần này để ở lại Washington tập trung theo dõi cuộc khủng hoảng.

Bất chấp nhiều tuần xung đột dữ dội, các báo cáo cho thấy Iran vẫn bảo toàn được phần lớn kho dự trữ uranium được làm giàu gần mức vũ khí, cùng các năng lực về hoả tiễn, máy bay không người lái và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm, những yếu tố chiến lược mà Mỹ và Israel tuyên bố quyết tâm phải kiềm chế bằng được.

Các bên hiện đang đổ dồn sự chú ý vào kết quả điều phối cuối cùng tại Tehran trong ba đến bốn ngày tới. (MPL) [kn]

THƯỢNG HẢI, Trung Quốc (NV) – Ít nhất 90 người đã thiệt mạng trong một vụ nổ khí gas tại một mỏ than ở tỉnh Sơn Tây phía Bắc Trung Quốc. Đây là tai nạn khai thác mỏ chết chóc nhất của quốc gia này kể từ 2009, theo Reuters loan tin hôm Thứ Bảy, 23 Tháng Năm.

Vụ nổ khí gas xảy ra vào cuối ngày Thứ Sáu tại mỏ than Lưu Thần Vũ (Liushenyu) ở huyện Thấm Nguyên (Qinyuan), với 247 công nhân đang làm việc dưới lòng đất, hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã đưa tin.

Theo cơ sở dữ liệu doanh nghiệp Qichacha, mỏ này được vận hành bởi Công ty Công nghiệp Than Lưu Thần Vũ thuộc Tập đoàn Đồng Châu Sơn Tây (Shanxi Tongzhou Group Liushenyu Coal Industry), một doanh nghiệp được thành lập vào năm 2010 và được kiểm soát bởi Tập đoàn Than Cốc Đồng Châu Sơn Tây (Shanxi Tongzhou Coal Coking Group).

Theo cơ quan quản lý tình trạng khẩn cấp tại Thấm Nguyên, các hoạt động cứu hộ đang được tiến hành và nguyên nhân của vụ tai nạn đang được điều tra. Sơn Tây là vùng trung tâm khai thác than của Trung Quốc.

Theo Tân Hoa Xã, Chủ Tịch Tập Cận Bình kêu gọi các cơ quan liên đới “nỗ lực hết sức” trong việc điều trị cho những người bị thương và tiến hành các hoạt động tìm kiếm cứu nạn, đồng thời ra lệnh điều tra kỹ lưỡng nguyên nhân vụ tai nạn và quy trách nhiệm nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.

Thủ Tướng Lý Cường cũng kêu gọi công bố thông tin kịp thời, chính xác và quy trách nhiệm nghiêm khắc.

Trung Quốc giảm đáng kể số ca tử vong ở mỏ than, thường do nổ khí gas hoặc ngập lụt, kể từ đầu những năm 2000 thông qua các quy định nghiêm ngặt hơn và các biện pháp thực hành an toàn hơn. Trước đó vào năm 2009, một vụ nổ than và khí gas ở tỉnh Hắc Long Giang khiến 108 người thiệt mạng và 133 người bị thương.

Ban quản trị điều hành của công ty chịu trách nhiệm về mỏ than hiện bị giam giữ, Tân Hoa Xã đưa tin.

Cục Quản Lý Tình Trạng Khẩn Cấp tại Thấm Nguyên cho biết chính quyền tỉnh Sơn Tây điều động bảy đội cứu cấp và y tế với tổng số 755 nhân viên đến hiện trường. (MPL) [kn]

ROME, Ý (NV) – Các tình nguyện viên quốc tế vừa được Israel trả tự do sau vụ chặn bắt đội tàu cứu trợ Gaza đồng loạt lên tiếng tố cáo bị lực lượng an ninh nước này ngược đãi dã man, tra tấn và tấn công tình dục nghiêm trọng, theo Reuters cho biết hôm Thứ Bảy, 23 Tháng Năm.

Ban tổ chức chiến dịch cứu trợ cho biết nhiều nạn nhân hiện phải nhập viện điều trị với các chấn thương nặng, trong đó ít nhất 15 trường hợp cáo buộc bị xâm hại tình dục và cưỡng hiếp trong thời gian bị giam giữ.

Câu chuyện bắt nguồn từ việc Quân Đội Israel tiến hành bao vây và bắt giữ 430 người trên 50 con tàu thuộc đội tàu cứu trợ Global Sumud Flotilla tại vùng biển quốc tế vào hôm Thứ Ba nhằm ngăn chặn chuyến hàng cứu trợ nhân đạo đi vào Dải Gaza.

Theo thông cáo chính thức từ ban tổ chức Global Sumud Flotilla, các cuộc bạo hành tàn khốc nhất diễn ra trên một tàu đổ bộ của Israel bị hoán cải thành nhà tù tạm thời, bao bọc bằng dây kẽm gai và các thùng container vận chuyển. Giới hoạt động viên bị tống vào các thùng sắt kín, bị đánh đập liên tục vào đầu và mạn sườn.

Hồ sơ phối kiểm của tổ chức này ghi nhận ít nhất 15 vụ lạm dụng tình dục, bao gồm các hành vi khám xét lột đồ nhục nhã, chế giễu, sờ soạng thô bạo bộ phận sinh dục và nhiều vụ cưỡng hiếp. Thông cáo nêu rõ: “Ít nhất 12 vụ tấn công tình dục được ghi nhận chỉ riêng trên con tàu đó, bao gồm cả hiếp dâm qua đường hậu môn và ép buộc bằng súng.” 

Cô Mi Hoa Lee, một hoạt động viên người Tây Ban Nha, nghẹn ngào kể lại qua video: “Bốn người đàn ông bắt đầu đánh vào mặt tôi ép vào tường, tôi ngã xuống rồi lại đứng lên, lại ngã xuống sàn, lại đứng lên, và họ bắt đầu dùng súng chích điện tra tấn tôi trong hơn một phút.” Cô chỉ vào các vết thương ở mạn sườn, hông và lưng rồi nói thêm: “Sau đó, họ tiếp tục đánh tôi cho đến khi tôi gần như bất tỉnh.” 

Một tình nguyện viên khác người Ý là cô Ilaria Mancosu trả lời Reuters rằng giới chức Israel chia các thành viên sang hai con tàu tù khác nhau, nơi một bên phải hứng chịu mức độ bạo lực khủng khiếp hơn hẳn. Cô Mancosu cho biết năm binh lính xông vào phòng container đánh đập các hoạt động viên, khiến nhiều người bị gãy xương sườn, gãy tay và tổn thương nghiêm trọng ở mắt, tai do luồng điện từ súng chích điện.

“Họ bắt chúng tôi trải qua hai ngày trên tàu tù không có nước máy, lột sạch hầu hết quần áo và phải dùng bìa cứng, túi nhựa để quấn quanh người giữ ấm vào ban đêm,” cô Mancosu thuật lại. Khi tàu cập bờ, lực lượng an ninh ép các tù nhân quỳ liên tục nhiều giờ trên mặt đất, sẵn sàng đá và xô đẩy nếu có người cử động hoặc lên tiếng. Lúc chuyển về nhà tù đất liền, lính canh luân phiên chuyển họ từ phòng này sang phòng khác theo chu kỳ nhằm hành hạ, không cho họ ngủ.

Hành động bạo lực của phía Israel làm bùng phát phản ứng ngoại giao dữ dội từ các quốc gia Âu Châu. Giới công tố viện tại Rome lập tức mở cuộc điều tra hình sự quy mô lớn về các tội danh bắt cóc, tra tấn và tấn công tình dục đối với công dân của mình. Các cơ quan tư pháp Ý dự kiến lấy lời khai trực tiếp từ các hoạt động viên vừa hồi hương trong vài ngày tới.

Tại Berlin, người phát ngôn Bộ Ngoại Giao Đức xác nhận các viên chức lãnh sự tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, ghi nhận nhiều hoạt động viên người Đức trở về mang đầy thương tích và hiện phải trải qua các cuộc kiểm tra y tế toàn diện. Giới chức Berlin tuyên bố: “Chúng tôi tất nhiên mong đợi một lời giải thích đầy đủ, vì vài cáo buộc được đưa ra mang tính nghiêm trọng.” 

Bà Sabrina Charik, đại diện ban tổ chức hỗ trợ hồi hương cho 37 công dân Pháp, trả lời Reuters rằng năm tình nguyện viên người Pháp hiện phải nhập viện tại Thổ Nhĩ Kỳ do bị rạn đốt sống và gãy xương sườn. Nhiều công dân Pháp cũng đưa ra các cáo buộc chi tiết chứng minh họ là nạn nhân của bạo lực tình dục và hiếp dâm. Trên mạng xã hội Instagram, hoạt động viên người Pháp Adrien Jouen công bố các hình ảnh bầm dập, thâm tím khắp vùng lưng và cẳng tay, sự việc đã được Reuters phối kiểm xác thực.

Tình hình trở nên căng thẳng tột độ khi Bộ Trưởng An Ninh Israel Itamar Ben-Gvir tự tay đăng tải một đoạn video lên mạng xã hội nhằm chế giễu các tình nguyện viên quốc tế đang bị lực lượng an ninh đè chặt, khống chế trên sàn nhà tù. Hành vi này lập tức vấp phải sự lên án gay gắt từ các chính phủ phương Tây.

Ông Antonio Tajani, ngoại trưởng Ý, cho biết đang khẩn trương liên lạc với toàn bộ các đối tác thuộc Liên Âu nhằm tiến tới một quyết định nhanh chóng, áp đặt các biện pháp trừng phạt trực tiếp đối với cá nhân ông Ben-Gvir.

Trước áp lực bủa vây, người phát ngôn Cục Quản Lý Nhà Tù Israel ra văn bản phủ nhận hoàn toàn sự việc, gọi các cáo buộc trên là “sai sự thật và hoàn toàn không có cơ sở thực tế.” Phía Israel tuyên bố toàn bộ tù nhân đều được quản lý theo đúng luật pháp dưới sự giám sát của nhân viên chuyên nghiệp, đồng thời việc chăm sóc y tế luôn tuân thủ hướng dẫn của Bộ Y Tế nước này. Quân Đội Israel hiện từ chối trả lời trực tiếp và chuyển mọi yêu cầu chất vấn sang cho Bộ Ngoại Giao.

Hiện tại, hãng thông tấn Reuters cho biết chưa thể xác minh độc lập các lời khai tố cáo do phía Israel bước vào ngày nghỉ lễ. (MPL)